رذائل اخلاقی
سرزنش خود
امام على عليه السلام :
لا يَحمَدْ حامِدٌ إلاّ ربَّهُ ، و لا يَلُمْ لائمٌ إلاّ نَفسَهُ .
هيچ ستايشگرى نبايد جز پروردگارش را بستايد و هيچ سرزنشگرى، نبايد جز خود را سرزنش كند.
امام على عليه السلام :
مَن وَضعَ نَفسَهُ مَواضِعَ التُّهمَةِ فلا يَلومَنَّ مَن أساءَ بهِ الظَّنَّ .
هر كس خود را در جايگاه هاى تهمت قرار دهد، نبايد كسى را كه به او گمانِ بد مى برد سرزنش كند.
مسيح عليه السلام :
يا عَبيدَ السُّوءِ ، تَلومونَ النّاسَ علَى الظَّنِّ ، و لا تَلومونَ أنفُسَكُم علَى اليَقينِ ؟ ! .
اى بندگان بد! مردم را بر اساس گمانِ [بدى كه به آنها مى بريد ]سرزنش مى كنيد و خود را با وجود يقين [به بدى و گنهكارى خويش ]سرزنش نمى كنيد؟!
بسا سرزنش شده اى كه گناهى ندارد
امام على عليه السلام :
كانَ لي فيما مَضى أخٌ في اللّه ِ ··· و كانَ لا يَلومُ أحَدا على ما يَجِدُ العُذرَ في مِثلِهِ ، حتّى يَسمَعَ اعتِذارَهُ .
مرا در گذشته برادرى بود در راه خدا··· هيچ كس را براى عملى كه عذرى براى آن توان داشت، سرزنش نمى كرد، تا اين كه عذرخواهى او را بشنود.
امام على عليه السلام :
رُبَّ مَلُومٍ و لا ذَنبَ لَهُ .
بسا ملامت شده اى كه بى گناه است.
امام على عليه السلام ـ در بخشى از نامه خود به معاويه ـ نوشت :
و ما كُنتُ لِأعتَذِرَ مِن أنّي كنتُ أنقِمُ علَيهِ أحداثا ، فإن كانَ الذَّنبُ إلَيهِ إرشادِي و هِدايَتي لَهُ ، فرُبَّ مَلومٍ لا ذَنبَ لَهُ .
من كسى نيستم كه از خرده گيرى هايى كه بر بدعتهاى او (عثمان) مى كردم پوزش بخواهم؛ اگر ارشاد و راهنماييهايى كه او را مى كردم گناه است [گو باش]؛ زيرا بسا سرزنش شده اى كه گناهى ندارد.
امام حسن عليه السلام ـ در وصف يكى از برادران خود ـ فرمود :
كانَ لا يَلومُ أحَدا فيما يَقَعُ العُذرُ في مِثلِهِ ، حتّى يَرَى اعتِذارا .
هيچ كس را براى كارى كه جاى عذر داشت، سرزنش نمى كرد تا عذرخواهى [او را ]ببيند.
سرزنش و آداب آن
بزرگداشت فرمانروايان :
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :
لا تَفعَلوا كَما تَفعَلُ أهلُ فارِسٍ بِعُظَمائها .
رفتارى را كه پارسيان با بزرگان خود مى كنند شما نكنيد.
( كنز العمّال : ۲۵۴۷۵ )
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :
لا تَقوموا كَما تَقومُ الأعاجِمُ بَعضُهُم لِبَعضٍ .
مانند عجمها جلو پاى يكديگر بلند نشويد.
( بحار الأنوار : ۱۶/۲۴۰ )
پيامبر خدا صلى الله عليه و آله :
لا تَقوموا كَما تَقومُ الأعاجِمُ يُعظِّمُ بَعضُها بَعضا .
مانند عجمها كه براى بزرگداشت يكديگر از جايشان بلند مى شوند، شما بلند نشويد.
( كنز العمّال : ۲۵۴۷۴ )
فضیلت پرهیز از گناه
انسانها زمانی به مقام و مرتبۀ جلوۀ زیبای الطاف خداوند می رسند که از انجام کارها و رفتارها و پندارها و احساسها و گفتارها و هر آنچه در دین و نگاه خداوند گناه محسوب می گردد ، پرهیز نماید در روایتی قصار چنین آمده است:
امام زمان (عج الله تعالی فرجه الشریف) فرمود: شیعیان ما هنگامی به فرجام و زیبای خداوند می رسند كه از گناهانی كه نهی شده اند احتراز نمایند. (بحارالانوار ج 53، ص 177)
برداشت و پیام سخن قصار
1. دوری جستن و پرهیز از گناه، موجب می شود که انسانها به عاقبت به خیری و سعادتمندی که خداوند مقدر نموده است، برسند..
2. انجام عمل قوی و رشد یافته پرهیز از گناه انسان را به مرتبه و مقام تجلی زیبائی الطاف خداوند می رساند.
3. این انسان است که با مجاهدت پرهیزکاری و تقوا موجب رشد و تعالی خود می گردد.
4. رشد پرهیز از گناه و تقوا از الطافهای عالی خداوند است که موجب می شود که انسان به مرتبۀ تجلی الطاف زیبای خداوند ارتقاء یابد.
5. انسانهائی که زیبائیهای الطاف الهی را منعکس می نمایند انسانهائی هستند که با دقت و آگاهی و فراست از آنچه گناه هست پرهیز می نمایند و بدین سبب متجلی زیبائی الطاف الهی می گردند.
گل افشان گل محمدی
https://www.farhangyar.ir/fa/post/1664/
فضیلت پرهیز از گناه در سخنی گوهر بار از حضرت امام مهدی سلام الله علیه | مشابه
۲۶ شهریور ۱۴۰۱
امیرالمومنین امام علی علیه السلام می فرمایند :
هر كس بی آنكه خوبی ببيند تشكر كند، بی آنكه بدی ببيند نيز نكوهش كند.
من شَكَرَ علي غَيرِ إحسانٍ ذَمَّ علي غير إساءةٍ.
الكافي، جلد 2، صفحه 94
امام حسن مجتبی عليه السلام می فرمایند :
از علائم پستی شخص، شكر نكردن از ولی نعمت است.
أللُؤْمُ أنْ لا تَشْكُرَ النِّعْمَةَ.
كلمة الإمام الحسن - عليه السلام -، صفحه 139
امام جواد عليه السلام می فرمایند :
نعمتي كه سپاس گزاري نشود مانند گناهي است كه آمرزيده نشود.
نِعمَةٌ لا تشكَرُ كَسيِّئَةٍ لا تُغْفَرُ.
اعلام الدين، صفحه 309
امیرالمومنین امام علی سلام الله علیه می فرمایند :
چونان كسي مباش كه ... از سپاس گزاري نعمتي كه به او داده شده ناتوان است و خواهان افزايش نعمتي است که باقيمانده است.
لا تَكُن مِمَّن ... يَعجِزُ عن شُكرِ ما اُوتيَ و يبتغي الزّيادةَ فيما بَقيَ.
نهج البلاغه، حکمت 150
امام جواد عليه السلام می فرمایند :
خدمت و نعمتي كه مورد شكر و سپاس قرار نگيرد همانند خطائي است كه غيرقابل بخشش باشد.
نِعْمَةٌ لاتُشْكَرُ كَسِيَّئَة لاتُغْفَرُ.
بحارالأنوار، جلد 68، صفحه 53، حدیث 69
حدیث (1) امام علی علیه السلام:
إیّاکَ وَ ما یَستَهجَنُ مِنَ الکَلامِ فَإنَّهُ یَحبِسُ عَلَیکَ اللِّئامَ وَ یُنَفِّرُ عَنک الکِرامَ
از به زبان آوردن سخنان زشت بر حذر باش. زیرا فرومایگان را گرد تو جمع می کند و گرانمایگان را از تو فراری می دهد.
تصنیف غررالحکم و دررالکلم ح4174 ص214
حدیث (2) امام صادق عليه السلام :
إِنَّ لِلْمُؤْمِنِ عَلَى الْمُؤْمِنِ سَبْعَةَ حُقُوقٍ فَأَوْجَبُهَا أَنْ يَقُولَ الرَّجُلُ حَقّاً وَ إِنْ كَانَ عَلَى نَفْسِهِ أَوْ عَلَى وَالِدَيْهِ فَلَا يَمِيلُ لَهُمْ عَنِ الْحَقِّ.
مؤمن را بر مؤمن، هفت حق است. واجب ترين آنها اين است كه آدمى تنها حق را بگويد، هر چند بر ضد خود يا پدر و مادرش باشد و به خاطر آنها از حق منحرف نشود.
مستدرک الوسایل و مستنبط المسایل ج 9 ، ص 45
حدیث (3) امام على عليه السلام :
الثَّنَاءُ بِأَكْثَرَ مِنَ الِاسْتِحْقَاقِ مَلَقٌ وَ التَّقْصِيرُ عَنِ الِاسْتِحْقَاقِ عِيٌّ أَوْ حَسَدٌ.
عريف بيش از استحقاق، چاپلوسى و كمتر از استحقاق، از ناتوانى در سخن و يا حسد است.
نهج البلاغه(صبحی صالح) ص 535 ، حكمت 347
