فرهنگ مدیریت و کارکنان
كارگران بازوان حركت هر جامعهای به سوی رشد، تعالی و شكوفايی هستند بی شك همه پيشرفتهای حاصل در مسير زندگی نشات گرفته از رشد و پويايی فكر و گسترش انديشهورزی است و در هر جامعهای كه از فرصت انديشه و بازوی هنرمند كارگران بهتر استفاده شود توسعه و پيشرفت، رونقی دو چندان خواهد يافت. اولین روز از ماه "می" هر سال در تقویم میلادی روز جهانی کارگر نامیده میشود که به همین مناسبت تعدادی از احادیث درباره کارگر را گردآوری نموده ایم.
زمانی که تنهایی بشر با تکثیر نسل انسان به همزیستی در کنار دیگران تبدیل شد، «زندگی اجتماعی» تولد یافت و آدمی با وضع قانونهای نخستین و ابتدایی برای مقابله با تعارضها و اختلافها، به اجتماع، حیات و حیثیت بخشید. اکنون اجتماع و مردم جزء جداییناپذیر زندگی انسان هستند که از یک سو دستیابی به پیشرفت را آسانتر و از سوی دیگر، زندگی را نیازمند قانونهای بیشتر و جامعتر کردهاند. در واقع، هدایت تکوینی خداوند با هدایت تشریعی او کامل شد و اجتماع و زندگی مدنی بشریت با آمدن پیامبران و پیاده شدن قانون الهی در آن، رنگ خدایی گرفت. با سیر استکمالی دین و اصول آن و با ظهور دین اسلام و بعثت نبی مکرم اسلام (صلواتالله علیه)، اولین حکومت اسلامی تشکیل و بهعنوان الگوی حکومت و نظام دارای برنامه کامل، به دنیا عرضه شد. هر ملتی هم که آن را الگو قرار داد، در طول تاریخ ماندگار شد. این مقاله با نگاهی به چرایی و چگونگی حکومت اسلامی از منظر قرآن کریم، در صدد بازگویی ابعاد شناخته شده آن به نسل حاضر است. به این منظور به بیان ارزش و قداست حکومت اسلامی میپردازد که خود در تداوم حکومت الهی رسول خدا (ص) است، انقلاب اسلامی ایران انقلابی تأثیرگذار در بیداری ملتهای مسلمان محسوب میشود و میراث گرانقدر امام خمینی (ره) است.
در اسلام و علم مدیریت، در رابطه با نظام جبران خدمات کارکنان در قبال سازمان، دارای آموزه هایی ناب و نظریات متفاوتی است، از جمله نظریه عرضه و تقاضا، نظریه قدرت پرداخت، نظریه کارایی و ....بر اساس دستورات و سفارشاتی که از آموزه های اسلامی برداشت می گردد، اسلام هیچ عمل و خدمتی را بدون پاداش قرار نداده است ازطرفی طبق یک نظر فقهی معروف، دریافت حقوق
چکیده
دین اسلام برای آباد شدن دنیا و آخرت مسلمانان آنان را به کار و کوشش، تشویق نموده است. از نظر اسلام بهترین عبادت و عمل، طلب روزی حلال است. در اسلام شغل مایهی عزّت فرد و جامعه است، شارع مقدّس اسلام از اشتغال به برخی حرفه و مشاغل که مفسده انگیزند جلوگیری کرده است زیرا که حرفه هر شخص اثر مستقیم در اخلاق او دارد. در اسلام استخدام شدن شخص برای انجام کار، امر جائزی است. فرد مسلمان درحرفههای ممنوعه شرعاً نمیتواند اجیر و کارگر شود. کارگر نسبت به کار و کارفرما وظایفی دارد که باید آنها را به نحو احسن انجام دهد، کارفرما هم نسبت به کارگر وظایفی دارد که باید آنها را مراعات کند. غصب کردن مزد کارگر، شرعاً از گناهان کبیره است در مقالهی حاضر ارزش کار و حقوق کارگر از منظر شرع اسلام به طور تحقیقی بررسی شده است.
مقدمه
1) طرح مسأله:
انسان گل سر سبد عالم هستی است و خداوند همه چیز را برای انسان آفریده است «وَسَخَّرَ لَكُم مَّا فِی السَّمَاوَاتِ وَمَا فِی الْأَرْضِ جَمِیعًا» (جاثیه/13). انسان برای زنده ماندن و ادامهی حیات به خوراک، پوشاک و مسکن نیازمند است و برای اینکه مایحتاج اوّلیه خود را تأمین کند باید مشغول تلاش و فعالیّت باشد و نباید بیکار بماند. سؤال این است، دین اسلام که اکمل ادیان و اتّم شرائع است برای کار و کوشش چه توصیههائی نموده است، هم چنین کارگر که در اقتصاد از عوامل مهم تولید ثروت است از دیدگاه اسلام چه حقوقی و ارزشی دارد؟ (2) مقالهی حاضر پژوهشی در پاسخ به دو مسأله مذکور است.
تسنیم | سیاسی | شنبه، 02 فروردین 1404 - 15:30
دبیر کنگره بین المللی الگوی حکمرانی شهید رئیسی با اشاره به اینکه شرکت در این کنگره تا اول اردیبهشت ماه تمدید شد از ارسال 260 چکیده مقاله به دبیرخانه این کنگره تا امروز خبر داد.
خلاصه خبر
الگوهای تجربه شده و درس گرفتن از تجربهها به عنوان یک راهبرد مهم در بیانیه گام دوم انقلاب مطرح شده است.
وی با بیان اینکه باید گذشته را خوب بررسی و نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدها را تجزیه و تحلیل کنیم تا بر اساس آن یک الگو استخراج و آن را مبنایی برای حرکت آینده قرار دهیم، تاکید کرد: با فعالیت 14 دولت با رویکردهای مختلف در تاریخ پس از انقلاب، هیچگاه در پایان عمر دولتها، تجربههای آنها را بررسی نکردیم تا این تجارب را به صورت بستههای سیاستی و الگوهای حکمرانی به دولتها و نسلهای بعدی انتقال دهیم.
زیست بوم و شرایط ما، اقتضائات خاص خود را برای استفاده از تجربیات جهانی میطلبد، برای اینکه بتوانیم از تجربیات جهانی استفاده کنیم باید این شرایط و زیست بوم انقلاب اسلامی را خوب مطالعه و بررسی کنیم.
حضرت آقا در ادوار و دورههای مختلف تاکیدشان این بوده است که تجارب نظام، مستند و تئوریزه شود.
لذا شورایعالی انقلاب فرهنگی به عنوان قرارگاه قدرت نرم نظام اسلامی که باید الگوهای حکمرانی تدوین و ارائه دهد، دنبال حکمرانی پژوهشی است و با برگزاری کنگرهای با محوریت تجربههای شهید رئیسی در دولت قبل، زمینهای را برای حکمرانی پژوهشی در کشور فراهم میکند.
چكيده
مدیریت اسلامی موضوعی است که از دیرباز مورد تعلق خاطر همهی آنانی بوده است که دل در گرو اسلام داشتهاند. مدیریت در ترکیب با اسلام، خصوصیتی مییابد که با دیگر ویژگیهاي مدیریت تفاوت دارد. فرهنگ اسلام سرشار از بهترین شیوهها و روشهای پیشرفتهی مدیریت میباشد؛ بهترین روشها و دستورات اداره و هدایت انسانها، در آیات قرآن، و گفتار و کردار پیامبر اکرم (ص) و ائمهی اطهار (ع) گرد آمده است، و هرکس بنا به بضاعت خویش از این خرمن گوهربار، خوشهای چیده است. آنچه در حال حاضر در کشورهای اسلامی برای مدیریت سازمانها بهکار میرود، مدلهای پیشساخته شدهی مدیریت غربی است، که چون با فرهنگ دینی و ملی مسلمانان همخوانی ندارد، باعث شده علیرغم این که کشورهای اسلامی دارای منابع غنی انسانی و مادی هستند، از لحاظ اقتصادی و صنعتی توسعه پیدا نکرده باشند. لذا بر اساس دیدگاهها و تحقیقات صورت گرفته، تغییرپذیری سیاستهای مدیریتی با توجه به فرهنگ بومی مردم، کاملاً ضروری بوده و نیاز است که یک سیستم مدیریت، منطبق بر اصول و آموزههای اسلامی، برای ادارهی سازمانهای موجود در کشورهای اسلامی طراحی و پیادهسازی شود. این مقاله با شناسایی موضوعات کلیدی، به اصل مدیریت اسلامی و کاربردهای آن پرداخته و میتواند باعث فهم بیشتر غربیها از سیستم مدیریت اسلامی گردد.
واژههاي كليدي: مدیریت، مدیریت اسلامی، اسلام، آموزههای اسلامی.
Management of the Organization with the Islamic Approach
1 Department of Economic, Management & Accounting,Yazd University, Yazd, Iran
2 Department of Economic, Management & Accounting,Yazd University, Yazd, Iran
3 Department of Economic, Management & Accounting,Yazd University, Yazd, Iran
Abstract
Islamic management is the only one who fixation of all those who have a stake in the heart of Islam. management in combination with Islam, is a feature that with other management features. Islamic culture of best practices and advanced methods of management, and the best methods and orders and humans, leading in verses from the Koran and the Prophet Muhammad in word and deed, and اطهار imams assembled and, according to his means of the harvest, cluster. This paper identifying key issues, to the principle of Islamic management and its applications and could cause further understand Westerners Islamic management system.
Keywords:Management, Islamic Management, Islam, Islamic teachings.
1- مقدمه
مدیریت، به طور کلی از دشوارترین و در عین حال از ظریفترین کارهاي انسانی است؛ و به صور گوناگون،
۱ - مقدمه
بحث درباره مدیریت از دیرباز مورد توجه بوده است؛ زیرا از روزی که بشر پا به عرصه خاک نهاد و با خانواده و قوم و قبیله زندگی اجتماعی را آغاز نمود، اندیشه مدیریت و سرپرستی همان مجموعه کوچک را در ذهن خود پروراند. در جهان امروز نیز که علوم، تکنولوژی و دانش پیشرفت نموده و سازمانهای بزرگ صنعتی و تولیدی به وجود آمده است، مهمترین مسئله، چگونگی ادارهی مجموعههای عظیم انسانی است. امروزه از یک سو جهان هر روز به سمت بیعدالتی اداری پیش میرود و از دیگر سو، مدیریت به فنی پیچیده و تکنیکی تبدیل شده است، لذا لازم است با فقه پویای اسلامی و با استفاده از کتاب و سنت و... مدیریت سالم و نظاممند اسلامی ارائه شود؛ زیرا اسلام در هیچ موردی، بدون ارائهی طریق نیست. مدیریت منحصر به اداره زندگی مادی نیست، بلکه در امور مذهبی و معنوی هم ضرورت دارد؛ خداوند سبحان مدیرانی چون انبیا را برای هدایت مردم فرستاد، و ایشان با اینکه بیشتر داعیه معنوی داشتند، در حد قابل توجهی در مدیریت اجتماع هم موفق بودند و جوامع خود را به سوی رشد و تکامل و پویایی سوق میدادند.
۲ - ضرورت مدیریت از روایات
حضرت علی (علیهالسّلام) در ضرورت مدیریت میفرماید: «مردم از امیر حاکم (مدیر) ناگزیرند، چه خوب و چه بد».
همچنین میفرماید: «والی ظالم و غاصب بهتر است از فتنه و آشوبی که تداوم یابد».
امام رضا (علیهالسّلام) نیز میفرماید: «ندیدیم گروهی از مردم و ملتی از ملتها، زندگی بادوام داشته باشند، مگر اینکه سرپرست و قیّم داشتهاند؛ زیرا در امر دین و دنیا، چارهای جز وجود سرپرست و پیشوا نیست».
۳ - ضرورت مدریت در قرآن
پیشگفتار
قرآن كریم، کتابی که از سوی پروردگار عالم و خالق و پرورش دهنده تمام موجودات از جمله انسان، نازل گردیده، بیان كننده نیازهای زندگی بشری برای رشد و تعالی و تکامل است، چنان كه در آیات گهربار آن کتاب فرمود: "تبیاناً لكل شیء"
از طرفی آیات این سلسله هدایت، بر مدیر جامعه اسلامی، پیامبر اعظم صلیاللهعلیهوآله، نازل گردیده که خود اقدام به تشکیل حکومت و اداره آن به مدت ده سال نموده و در تمام آنات و لحظات و مشکلات، عنایات و راهنماییهای وحیانی راه گشای وی بوده است.
در پاسخ به مطالب زیر توجه کنید : الف. مدیریت اسلامی چیست؟ مدیریت در یک تعریف، دانش و هنری است که انسان و منابع انسانی را در جهت رسیدن به یک هدف خاص از طریق برنامه ریزی ، سازماندهی و کنترل و نظارت، یاری می کند. عناصر مهم موجود در این تعریف، انسان، هدف خاص، برنامه ریزی، سازماندهی، کنترل و نظارت است. یک مدیر اسلامی باید این پارامتر ها را در سازمان خود به نحوی تبیین کند که نه تنها با اسلام و مبانی اسلامی منافات نداشته باشد بلکه با آن سازگاری نیز داشته باشد. یک مدیر اسلامی با استفاده از آموزه های اسلام، این عناصر را کاملا تعریف و جهت دهی می کند. مدیر اسلامی کیست؟
مدیر در اسلام کسی است که در درجه اول، خود او با خدا ارتباط خوبی داشته و خدا در زندگی او پررنگ است. او شیوه برخورد با انسان ها و قشر های مختلف را می داند و از یک جامعه شناسی اسلامی صحیح برخوردار است. می داند که با یک مستضعف چگونه بر خورد کند و با یک انسان مغروری که به دارایی خود می نازد چگونه رفتار نماید. پیامبر اسلام و امیر المؤمنین علیهم السلام کسانی را برای مدیریت انتخاب می کردند که با تقواتر باشند. مانند انتخاب سلمان فارسی برای فرمانداری مدائن.( داستانی در این باره در انتهای پاسخ خواهد آمد.)
یک مدیر مسلمان کسی است که تمام آن چه به امانت دست او داده اند را از طرف خدا و امانت خدا می داند. با این دیدگاه، دیگر اساس کار یک مدیر روشن می شود. او همه کارمندان را بندگان خدا می داند که خدا آنان را برای مدت کوتاهی و به جهت امتحان زیر دست او قرار داده است.
چگونه مدیریت می کند؟
نوع مقاله : علمی- ترویجی
نویسندگان
- حسام الدین خلعتبری 1
- فریبا صدارت 2
1 استادیار دانشگاه علاّمه طباطبائی(ره)، تهران
2 سطح سوم حوزة علمیّه، تهران
https://doi.org/10.22054/ajsm.2014.1330
چکیده
چکیده
مدیریّت اسلامی مبتنی برجهانبینی دینی و از الزامات جامعة اسلامی است. بنابراین، باید به دنبال شناخت ویژگیهایی بود که با خلقت و فطرت انسانی همساز و متقارن باشد. بیشک چنین معیارهایی را باید در قرآن و نهجالبلاغه و کلام معصومین، علیهمالسّلام، جستجو کرد. در این راستا، در مقالة حاضر، به تعریف مدیر و مدیریّت پرداخته شده است و معلوم شده که آن مفهوم ذهنی که از مجموع رفتار مدیران درک میکنیم، مدیریّت نام دارد و مدیر کسی است که میتواند فعّالیّتهای افراد را برای رسیدن به هدف یا اهداف معیّنی هماهنگ و به صورت شایستهای سازمان دهد. در ادامه به شناخت ویژگیهای شخصیّتی مدیر، از جمله ایمان، تقوا و ... پرداخته و تلاش شده است که دیدگاه قرآن و نهجالبلاغه دراین زمینه، مورد توجّه قرار گیرد. همچنین از نقطه نظر مفسّران عالیمقام و صاحبنظران نیز استفاده شده است.