علما و مراجع و محققین و پژوهشگران علوم اسلامی
مهر | دین و اندیشه | پنجشنبه، 01 آبان 1404 - 11:40
رفیعی با اشاره به عمل حضرت زهرا سلاماللهعلیها در بخشیدن غذای خود، مرز میان انفاق و ایثار را بیان میکند؛ ایثار، برگزیدن دیگری در تنگدستی است.
خلاصه خبر
به گزارش خبرنگار مهر، حجت الاسلام والمسلمین ناصر رفیعی در بخشی از یک سخنرانی پیرامون تفاوت دو مفهوم انفاق و ایثار گفت: عمل حضرت زهرا سلاماللهعلیها در بخشیدن سه شب غذای خود به یتیم، مسکین و اسیر مصداق ایثار و نه صرفاً انفاق است.
مرورگر شما پخش این ویدئو را پشتیبانی نمی کند. پیشنهاد می کنیم که از مرورگر فایرفاکس استفاده نمایید.
مهر | دین و اندیشه | پنجشنبه، 01 آبان 1404 - 11:40
در آستانه برگزاری همایش ملی «فلسفه منطق فهم دین»، نشست علمی با محوریت بررسی مبانی اندیشه دینی آیتالله مکارم شیرازی در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی قم برگزار خواهد شد.
خلاصه خبر
به گزارش خبرنگار مهر، نشست علمی با عنوان «منطق فهم عقاید دینی در اندیشه آیتالله مکارم شیرازی» در راستای پیشهمایش ملی «فلسفه منطق فهم دین» روز شنبه ۳ آبانماه ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۳۰ در قم برگزار میشود.
اخلاق از مهم ترین و شریف ترین موضوعاتی است که همیشه مورد بحث و توجه بوده است؛ به گونه ای که پیامبر اکرم (ص) در خصوص اهمیت اخلاق فرموده اند: من جهت تکمیل مکارم اخلاقی مبعوث شده ام (بحارالانوار، ج ١٦، ص ٢١٠).
پرستاران نیز به عنوان جامعه بزرگی از نظام سلامت، برای هدایت عمل و مراقبت درست، برای اداره کردن موقعیت ها در آینده و برای ارائه مراقبت ایمن، شایسته، قانونی و اخلاقی از تمام بیماران در دنیای پیوسته در حال تغییر امروز به اخلاق و دانش اخلاق نیاز دارند (چیتی[1]، ٢٠٠٧م.). در پرستاری اخلاق زمینه ساز استانداردهای رفتاری است که چارچوبی برای اعمال و اقدامات را فراهم میکند(بوتیس[2]، ٢٠٠٨م.). از این رو، پرستاران به مانند صاحبان سایر حرفه ها نیاز به شناسایی و درک ارزش هایشان دارند (چیتی، ٢٠٠٧م.، ص ٣١٥).
ارزش ها مبنایی برای ابعاد اخلاقی عمل بالینی و رفتار پرستاران فراهم میکنند (هود، ٢٠١٠م.، ص ٢٧). ارزش ها ریشه در اعتقادات، مذهب و فرهنگ هر جامعه ای دارند و میتوانند تأثیر قابل ملاحظه ای بر روی سلامتی، آموزش و خط مشیهای اجتماعی و به تبع آن بر روی مراقبت سلامتی یا مدل های ارائه مراقبت به بیماران داشته باشند (رسول[3]، ٢٠٠٠م.). در مکتب اسلام، ارزش های اخلاقی ثابت هستند؛ مطهری بیان داشته که اخلاق، عبارت است از یک سلسله خصلت ها و سجایا و ملکات اکتسابی که بشر آن ها را به عنوان اصول اخلاقی میپذیرد و چگونگی روح انسان است که چگونه باید باشد و این یک امر ثابت و مطلق و همگانی و همیشگی است، ولی رفتار انسان که عبارت است از پیاده کردن همان روحیات در خارج، در شرایط مختلف، متفاوت میشود و باید هم مختلف بشود و به عبارت دیگر مظاهر اخلاق انسانی در شرایط مختلف، متفاوت است (مطهری، ج ٢٢، ص ٦١٨).
مهر | دین و اندیشه | جمعه، 02 آبان 1404 - 13:29
در آزمون الهی که در سوره لیل نقل شده است، تفاوت میان بخل و بخشش آشکار میشود؛ جایی که ایمان حقیقی، درختی زمینی را به درختی جاودان در بهشت بدل میسازد.
خلاصه خبر
مردی بود که درخت خرمای بلندی داشت و همسایهای فقیر کنار او زندگی میکرد.
هنگامی که برای چیدن خرماها بالا میرفت، تعدادی از خرماها به زمین خانه آن همسایه میافتاد.
رسول خدا صاحب درخت را فراخواند و فرمود: این درخت را به من بفروش تا من به این خانواده فقیر واگذار کنم؛ در عوض، درختی دیگر از جای دیگر به تو خواهم داد.
مرد پاسخ داد: نه، خرمای این درخت فرق دارد.
الان درخت را بدهم، بعداً در بهشت؟
ابودحداح رفت و با زحمت صاحب درخت را راضی کرد.
درخت را با چهل درخت دیگر از او خرید و سپس نزد پیامبر آمد و آن را واگذار کرد.
پیامبر درخت را به خانواده فقیر بخشید.
مهر | دین و اندیشه | جمعه، 02 آبان 1404 - 13:41
کرسی ترویجی با موضوع «تحول لغوی ماده ادب از جاهلیت تا معاصر» در مدرسه علمیه تخصصی آیتالله میرزا یوسف ایروانی (ره) برگزار خواهد شد.
خلاصه خبر
به گزارش خبرنگار مهر، کرسی ترویجی با موضوع «تحول لغوی ماده ادب از جاهلیت تا معاصر» در مدرسه علمیه تخصصی آیتالله میرزا یوسف ایروانی (ره) برگزار خواهد شد.
در این نشست علمی، عالیه سادات واصلی، عضو گروه علمی مدرسه علمیه آیتالله ایروانی (ره)، به ارائه دیدگاههای خود درباره دگرگونی معنایی و تاریخی واژه ادب از دوره جاهلی تا عصر معاصر میپردازد.
متن کامل پرسش
چرا قرآن درباره آسمان، زمین و کوهها میفرماید که تعقل کردند؟ آیا مگر مخلوقات دیگر جز انسان دارای تعقل هستند؟!
پاسخ
از نظر قرآن کریم و بر اساس مبانی فلسفه و عرفان، تمام موجودات – چه انسان و چه غیر انسان – دارای شعور و ادراک هستند که البته با توجه به استعدادها و قابلیتهایی که از طرف خدا به آنها داده شده، این شعور و ادراک دارای درجات متفاوتی میباشد.
در همین راستا، آیات متعددی از قرآن بیان میدارند که تمام موجودات تسبیحگوی خداوند هستند؛ مانند: «آسمانهاى هفتگانه و زمین و کسانى که در آنها هستند، همه تسبیح او میگویند و هیچ موجودى نیست که تسبیح و حمد او نگوید، ولى شما تسبیح آنها را نمیفهمید، او بردبار و آمرزنده است».[۱]
در این آیه هر چند به صورت مستقیم به شعور و ادراک موجودات اشاره نشده است، اما روشن است که تسبیح و تحمید فرع بر شعور و ادراک است.[۲]
آیهای دیگر بیان میکند آسمان و زمین از تحمل بار امانت الهی شانه خالی کردند: «ما به آسمانها و زمین و کوهها امانت را عرضه کردیم. همه از تحمل آن بازماندند و سخت بیمناک شدند، ولى انسان آن را برداشت. براستى که انسان بسیار ستمکار و نادان بود».[۳]
از این آیه نیز میتوان شعور آسمان و زمین را به عنوان موجوداتی مادی استنباط کرد؛ زیرا شانه خالی کردن از تحمل بار امانت و نپذیرفتن آن، بدون ادراک و شعور نسبت به امانت مورد نظر، معنایی نخواهد داشت.
آیه دیگری هم داریم که امکان خشوع و خضوع کوهها را مطرح میکند: «اگر این قرآن را بر کوهى نازل میکردیم، میدیدى که در برابر آن خاشع میشود و از خوف خدا میشکافد! اینها مثالهایى است که براى مردم میزنیم، شاید در آن بیندیشید».[۴]
عارفان و اهل معرفت نیز معتقدند که همه موجودات شعور دارند؛ آنان بر این باورند که عشق، حیات و شعور در تمام موجودات سریان دارد.[۵]
[۱]. اسراء، ۴۴٫
[۲]. ر. ک: چگونه جمادات و نباتات حضرت حق را تسبیح می کنند؟ // معنای دقیق کلماتی چون الحمد لله و سبحان الله و نیز تفاوتی که بین این دو وجود دارد را بیان نمائید. /// فرق تسبیح در سه آیه (اسرا، ۴۴ و شورا، ۵ و رعد، ۱۳) چیست؟
[۳]. احزاب، ۷۲٫
[۴]. حشر، ۲۱
[۵]. صدر المتألهین، المبدأ و المعاد، ص ۲۱۳۷، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران، ۱۳۵۴ش؛ صدر المتألهین، الحکمه المتعالیه فى الاسفار العقلیه الاربعه، ج ۷، ص ۱۵۳، بیروت، دار احیاء التراث، چاپ سوم، ۱۹۸۱م، جمعى از نویسندگان، دومین یادنامه علامه طباطبائى، ص۳۰، تهران، مؤسسه مطالعاتى و تحقیقات فرهنگى، چاپ اول، ۱۳۶۳ش.
بازدیدها: ۰
- برچسب ها : عرض امانت, آیه عرض امانت, قدرت تعقل و اختیار, شعور آسمان و زمین
https://shiastudies.com/fa/?p=31003
مهر | دین و اندیشه | سه شنبه، 29 مهر 1404 - 09:40
ابن عربی در حیطه تفسیری، ارائهدهنده تفسیرهای عمیق و چالشبرانگیز از تمام عقاید بنیادی نظری و عملی اسلام است که بر پایه تأویل شگرف بنا شده است.
خلاصه خبر
به گزارش خبرنگار مهر، محی الدین ابن عربی، شیخ اکبر، صرفاً یک عارف نبود، بلکه یک نظامساز فکری بود که توانست عرفان اسلامی را به یک دانش تحلیلی و نظری کامل تبدیل کند.
آثار او چنان عمیق و جامع است که گفته میشود عارفان نظری پس از وی، در حقیقت شارحان اندیشههای او بودهاند و عرفان نظری با قلم او به نظم و کمال نهایی خود دست یافته است.
مهمترین آثار او، دو دانشنامهی عرفانی عظیم یعنی «فصوص الحکم» و «فتوحات مکیه» هستند که به گفته جامی، آنچه از معارف صوفیه در این دو کتاب آمده، در هیچ کتاب دیگری یافت نمیشود.
وحدت وجود، آموزه اصلی و اساسی عرفان اوست.
اصل این نظریه بر این مبناست که وجود، حقیقتی یگانه و ازلی است (حق مطلق)، و هر آنچه در عالم کثرت (آفرینش و مظاهر آن) دیده میشود، وجودی غیر حقیقی است که صرفاً تصویری یا تجلّی از آن وجود یگانه است.
اسماء الله، اسباب و مجلای هستند که خداوند با آنها خود را در جهان آشکار میسازد و اساس معرفت و ریشه آفرینشاند.ابن عربی ولایت را یکی از اسماء الهی میداند و به همین دلیل، آن را دائمی و برتر از نبوت تشریعی میشمارد.
انسان کامل، مفهوم محوری و کلیدی در عرفان ابن عربی است که برای اولین بار به صورت گسترده در آثار او مطرح شد.
او کون جامع نامیده میشود، چرا که مجموعه حقایق الهی و حقایق موجود در عالم را در خود جمع دارد.
خلقت با او آغاز و با او پایان مییابد و عامل برپایی و محافظ عالم است.
در حالی که او در محیط و حکومت سنی اندلس و شام میزیست، برخی از بزرگترین عالمان شیعه (مانند شیخ بهایی، قاضی نورالله شوشتری، و ملاصدرا) او را شیعه اثناعشریه میدانند و دلایل خود را عمدتاً بر موارد زیر استوار میکنند:
مخالفتها با ابن عربی
همانندی فکری او با معارف شیعه، باعث شد که عالمان بزرگی چون ملاصدرا و شارحان مکتب او، آموزههای ابن عربی (به ویژه وحدت وجود و انسان کامل) را در حکمت و فلسفه شیعی ادغام کنند و موجب آغاز «عصر زرین حکمت عرفانی» در جهان اسلام شوند.
مهر | دین و اندیشه | دوشنبه، 28 مهر 1404 - 14:40
نشست نقد و بررسی کتاب «واقعگرایی در علوم انسانی اسلامی» در خانه علوم انسانی ایران برگزار میشود.
خلاصه خبر
این نشست میزبان محمدتقی موحدابطحی استادیار گروه پژوهشی فلسفه علم، پژوهشکده مطالعات فلسفی و تاریخ علم، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، روزبه زارع عضو کارگروه علم دین، اندیشکده مهاجر، ابراهیم دادجو دانشیار گروه معرفتشناسی پژوهشکده حکمت و دینپژوهی و صادق عبداللهی مدیر محتوا در سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی است.
مهر | دین و اندیشه | دوشنبه، 28 مهر 1404 - 14:41
قم- دبیرکل کنگره بینالمللی میرزای نایینی از برگزاری این کنگره در سه کشور ایران و عراق و چاپ ۷۰ مقاله برگزیده و دهها اثر مکتوب از اندیشههای وی خبر داد.
خلاصه خبر
فرخفال با بیان اینکه این کنگره با استقبال جامعه علمی روبهرو شده است، اظهار کرد: تاکنون ۲۰۰ مقاله علمی در موضوعات فقه، اصول، کلام و اندیشه سیاسی میرزای نایینی به دبیرخانه کنگره ارسال شده که از این میان ۷۰ مقاله برگزیده انتخاب شده و در پنج جلد تدوین و منتشر میشود.
دبیرکل کنگره بینالمللی میرزای نایینی تأکید کرد: علاوه بر مجموعه مقالات، ۴۰ جلد از تقریرات و آثار اندیشهای این فقیه بزرگ آماده چاپ شده و ۴۱ موسوعه از آثار وی نیز با نظارت فرزندان ایشان و آیتالله رضا استادی، در نخستین روز آبانماه در قم رونمایی خواهد شد.
بسم الله الرحمن الرحیم
با سلام
نظریات بزرگان جهان ائمه معصومین سلام الله علیهم در رابطه با علوم انسانی قسمت بیست و ششم
1. حضرت امام موسی کاظم سلام الله علیه: خوشا به حال شیعیان ما، که در زمان غیبت قائم ( حضرت مهدی سلام الله علیه ) به ریسمان ما چنگ می زنند، در دوستی ما و بیزاری ( برائت ) از دشمنان ما ثابت قدمند، آنان از ما و ما از آنانیم. آنها به امامت ما خشنودند و ما نیز به چنین شیعیانی خشنودیم. پس خوشا به حالشان، به خدا سوگند آنان در روز رستاخیز همراه ما و در جایگاه و مقام ما خواهند بود. منتخب الاثر، صفحۀ دویست و نوزده. و ( بحار جلد پنجاه و یک، صفحۀ صد و پنجاه و یک ) .
2. پیامبر خدا حضرت محمد سلام الله علیه: خوشا به حال کسانی که در غیبت حضرت ( مهدی سلام الله علیه ) صبور باشند و خوشا به حال کسانی که در محبت ورزیدن در راه اهل بیت ( سلام الله علیهم ) استوار ماندند، خداوند آنها را در کتابش اینطور توصیف نموده است: ( آنها که به جهان غیب ایمان آوردند ) آنها حزب الله هستند، آگاه باشید بدرستی که حزب الله رستگار است. بحار، جلد پنجاه و دو، صفحۀ صدوچهل و سه.
3. حضرت امام جعفر صادق سلام الله علیه: خوشا به حال کسی که در زمان غیبت قائمِ ما به فرمان ما متمسک شود و قلب هدایت شده اش به طرف باطل مُتمایل نشود. بحار، جلد دو، صفحۀ صد و بیست و سه.
4. حضرت امام محمد باقر سلام الله علیه: بدانید کسی که منتظر حکومت حق باشد، پاداش او همانند پاداش روزه دارِ شب زنده دار است. اصول کافی، جلد دو، چاپ اسلامیه، صفحۀ صدوهفتادوشش.
5. حضرت امام جعفر صادق سلام الله علیه: کسی که مایل است جزء یاران حضرت مهدی (سلام الله علیه) قرار گیرد، باید منتظر باشد و اعمال و رفتارش در حال انتظار با اخلاق و رفتار نیکو توأم باشد. بحار، جلد دو، صفحۀ صدوچهل.
6. حضرت امام جعفر صادق سلام الله علیه: اگر کسی که منتظر حضرت ( مهدی سلام الله علیه ) هست از دنیا برود و حضرت ( مهدی سلام الله علیه ) بعد از او قیام کند، پاداش او همانند پاداش کسی است که زمان حضرت ( مهدی سلام الله علیه ) را درک کرده است، پس بکوشید و منتظر باشید، گوارا باد بر شما ای یاران مورد لطف خدا ( این انتظار توأم با نیکوکاری و اعمال صالح ). کتاب الغیبه نعمانی، صفحۀ دویست.
7. حضرت امام محمد جواد سلام الله علیه: با ارزشترین اعمال شیعیان ما انتظار فرج ( ظهور امام زمان حضرت مهدی موعود سلام الله علیه ) است. منتخب الاثر، صفحۀ دویست و بیست و سه.
8. حضرت امام زین العابدین سلام الله علیه: کسی که در زمان غیبت قائم ما بر ولایت ما استوار باشد، خداوند پاداش هزار شهید از شهدای جنگ بدر و اُحُد را به او می دهد. بحار، جلد پنجاه و دو، صفحۀ صد و بیست و پنج.
9. حضرت امام زین العابدین سلام الله علیه: انتظار فرج ( ظهور امام زمان حضرت مهدی موعود سلام الله علیه ) از بزرگترین اعمال انسان است. یوم الخلاص فی ظل القائم المهدی، صفحۀ دویست و سی و دو.
10. حضرت امام محمد جواد سلام الله علیه: همانا قائم ما مهدی (سلام الله علیه ) است، در زمان غیبت او منتظرش باشید و هنگام ظهورش از او اطاعت کنید. منتخب الاثر، صفحۀ دویست و بیست و سه.
11. حضرت امام علی سلام الله علیه: با مهدی ما حجتها گسسته می شود، او ( امام زمان حضرت مهدی موعود سلام الله علیه ) پایان بخش سلسله امامان، نجات بخش امّت، و اوج نور و راز نهان است. بحارالانوار، جلد هفتاد و دو، صفحۀ سیصد.
12. حضرت امام زین العابدین سلام الله علیه: مردمانی که در عصر غیبت امام زمان ( حضرت مهدی موعود سلام الله علیه ) به سر می برند و به امامت او معتقدند، و منتظر ظهورش می باشند از مردم هر زمان دیگری برترند، به دلیل اینکه خداوند متعال به آنان چنان عقل و فهم و شناختی داده که غیب در نزد ایشان به منزلۀ مشاهده است و آنان را در آن زمان به مانند کسانی قرار داده است که در رکاب رسول خدا با شمشیر جهاد کردند. البحار، جلد سی و شش، صفحۀ سیصد و هشتاد و هفت.
13. حضرت امام حسن عسکری سلام الله علیه: به یقین پسرم قائم ( حضرت مهدی موعود سلام الله علیه )، پس از من است و او همان است که ( برخی از ) صفات پیامبران چون عمر دراز و غیبت طولانی در وی جاری است، به طوری که دلهائی به سبب طول مدت غیبت، سخت و تیره گردد و در اعتقاد به او پا بر جا نخواهد ماند، جز کسانی که خداوند عزّوجل ایمان را در دل آنان استوار کرده و آنان را به فروغ ایزدی مدد رسانده است. البحار، جلد پنجاه و یک، صفحۀ دویست و بیست و چهار.
14. حضرت امام محمد جواد سلام الله علیه: ... حضرت دارای غیبتی است که روزهایش زیاد و مدتش طولانی است، پس افراد مُخلص منتظر ظهور او (حضرت مهدی موعود سلام الله علیه ) هستند و افراد شکاک مُنکر او (حضرت مهدی موعود سلام الله علیه ) هستند. منتخب الاثر، صفحۀ دویست و بیست و چهار.
15. حضرت امام حسین سلام الله علیه: حضرت مهدی ( سلام الله علیه ) دارای غیبتی است که گروهی در آن مرحله مُرتد می شوند و گروهی ثابت قدم می مانند، افراد مُرتد به آنها می گویند: این وعده کی خواهد آمد اگر شما راستگو هستید؟؛ ولی کسی که در زمان غیبت (حضرت مهدی موعود سلام الله علیه) در مقابل اذیت و آزار و تکذیب آنها ( منکران ظهور و افراد مُرتد ) صبور باشد، مجاهدیست که با شمشیر در کنار رسول خدا ( حضرت محمد سلام الله علیه ) جهاد کرده است. بحار، جلد پنجاه و یک، صفحۀ صد و سی و سه.
16. تقوا و پاکدامنی و درستی... و انتظار فرج با صبر و بردباری از راه و رسم ائمه ( معصومین سلام الله علیهم ) است. بحار، جلد پنجاه و دو، صفحۀ صد و بیست و دو.
17. حضرت امام علی سلام الله علیه: لازم است انسان عاقل به حساب خود رسیدگی دقیق کند و تمام نقائص و عیوب خویش را در امور دینی خود، در نظرها و آراء خود در خلقیات و ملکات خود، در آداب و طرز معاشرت خود، با شمارش صحیح احصاء نماید و تمام آنها را به ذهن خود سپارد، یا آنکه بر صفحۀ کاغذی بنویسد و برای برطرف نمودن آن عیوب، فعالیت نماید. بحار، جلد هفده، صفحۀ صدوشانزده.
18. حضرت امام علی سلام الله علیه: در دلهای بشر، خاطرات بد و خواهشهای زشت پدید می آید، عقل است که از اِعمال آن خاطرات جلو گیری می کند و بشر را از بدکاری و گناه محافظت می نماید. غررالحکم، صفحۀ پانصد وهشتاد و یک.
19. حضرت امام علی سلام الله علیه: نفس اماره بشر بر اساس ( هواهای نفسانی ) و تمایلات ناروا، خاطراتی در خود می پرورد، و عقل مصلحت اندیش، مانع اجرای آن خاطرات می شود و آدمی را از اِعمال تمنیّات خود باز می دارد. تحف العقول، صفحۀ نودوشش.
20. حضرت امام علی سلام الله علیه: نفس خود را در پرتو عملکرد آن بسنجید و با به جا آوردن واجبات و بهره گیری از این سرای فانی برای سرای باقی، نفس خویش را محاسبه کنید و پیش از آنکه برانگیخته شوید، توشه برگیرید و آماده شوید. شرح غررالحکم، جلد سه، صفحۀ چهارصد وسیزده.
گردآوری: گل افشان گل محمدی