اصول دین. توحید
در توصیف فضیلت ماه رجب و اعمال ویژه آن مباحث فراوانی بیان شده است. در این مطلب از آلامتو به اعمال ماه رجب در مفاتیح و ادعیه توصیه شده برای گرفتن حاجت میپردازیم.
اعمال ماه رجب (شب و روز اول)
رجب از محبوبترین ماه های قمری است و به نام ماه خدا شناخته میشود. اعمال ماه رجب در مفاتیح به تفکیک آمده است. همچنین به اعمال شب و روز اول ماه رجب و اعمال ویژه شب آرزوها برای حاجت گرفتن نیز پرداخته شده است. ما در این مطلب از آلامتو مجموعه کاملی از پرفضیلت ترین اعمال ماه رجب از مفاتیح را گردآوری کردیم.
اعمال ماه رجب در مفاتیح
همان طور که گفتیم ماه رجب ماه نزدیک شدن به خداوند و تلاش برای دور شدن از تعلقات نفسانی است. به این منظور اعمال ماه رجب در مفاتیح جمع آوری شده است. انجام هر یک از این اعمال به تنهایی نیز ثواب و فضیلت بسیاری دارد. این اعمال عبارتند از:
1. استغفار زیاد و گفتن ذکر: ” اَستَغفِرُاللهَ وَ اَسئَلُهُ التَوبَةَ”
اهمیت ماه رجب
متن اصلی: شرافت ماه رجب در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی - نویسنده: آیةالله میرزا جواد ملکی تبریزی
این ماه از جهات متعدد اهمیت دارد، از جمله اینکه از ماههای حرام بوده و ولادت امیرالمومنین علیه السلام و بعثت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در این ماه واقع شده است و شب اول آن يكى از چهار شبى است كه تأكيد به شب زندهداری و عبادت شده است.
پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمودند:
«در آسمان هفتم فرشتهاى با نام «داعى» وجود دارد که در هر شب اين ماه تا صبح مىگويد: خوشا بحال تسبيح كنندگان خدا، خوشا بحال فرمانبرداران خدا. خداى متعال مىفرمايد: همنشين كسى هستم كه با من همنشينى كند، فرمانبردار كسى هستم كه فرمانبردارم باشد و بخشنده خواهان بخشايش هستم. ماه ماه من بنده بنده من و رحمت رحمت من است. هر كسى در اين ماه من را بخواند او را اجابت مىكنم و هر كس از من بخواهد به او مىدهم و هر كس از من هدايت بخواهد او را هدايت مىكنم. اين ماه را رشتهاى بين خود و بندگانم قرار دادم كه هر كس آن را بگيرد به من مىرسد».
اذکار و دعاهای ماه رجب
متن اصلی: ذکرها و دعاهای ماه رجب در کلام مرحوم میرزا جواد آقا ملکی تبریزی - نویسنده: آیةالله میرزا جواد ملکی تبریزی
از اعمال مهم رجب اذکار و ادعیه این ماه میباشد که عبارتند از:
- هزار مرتبه ذکراستغفر اللّه ذا الجلال و الإكرام من جميع الذنوب و الآثام در این ماه که موجب غفران تمام گناهان میشود.
- قرائت دههزار مرتبه یا هزار مرتبه سوره توحيد در این ماه، در روايتی ذکر شده:
«كسى كه هزار بار آن را بخواند روز قيامت عمل هزار پيامبر و هزار فرشته را مىآورد. و هيچكس نزديكتر از او به خدا نيست مگر كسى كه بيشتر از او آن را خوانده باشد. و ثواب خواندن اين سوره در رجب چندين برابر است.»
شب یلدا برای ایرانیان از بهترین مناسبتهای سال است که مانند نوروز، هزاران سال همچنان رنگ و بوی خود را حفظ کرده است اما به جز ریشههای فرهنگی، باید دید در شب چله، از نظر نجومی چه چیزی در آسمان روی میدهد که باعث دیرینگی این جشن ایرانی بر اساس دقیقترین تقویم جهان شده است.
شب یلدا چقدر طولانی است؟
طولانی بودن شب یلدا را باید در مقایسه با شبهای دیگر در نظر گرفت. به طور کلی با توجه به تغییر تدریجی طول روز و شب از زمان انقلاب تابستانی، انسانها تغییرات محسوسی از نظر طولانیتر شدن شب احساس نمیکنند. به ویژه اینکه این تغییرات در عرضهای جغرافیایی میانی، در مقیاس ثانیه خواهد بود. برای مثال در ایران شب یلدای امسال نسبت به شبهای پیش و پس از آن حدود 1 ثانیه بلندتر است. از جمله یکم دی در تهران طول شب 14 ساعت و 15 دقیقه و 35 ثانیه خواهد بود که 2 ثانیه از روز قبل و 1 ثانیه از روز بعد بیشتر است و زمان کافی برای وقت گذاشتن و برپایی جشن یلدا وجود دارد.
دعای روز چهارشنبه
دُعاءِ یومِ الأَربِعاءِ : اللّهُمَّ احرُسنا بِعَینِک الَّتی لا تَنامُ، ورُکنِک الَّذی لا یرامُ، وبِأَسمائِک العِظامِ، وصَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِهِ، وَاحفَظ عَلَینا ما لَو حَفِظَهُ غَیرُک ضاعَ، وَاستُر عَلَینا ما لَو سَتَرهُ غَیرُک شاعَ، وَاجعَل کلَّ ذلِک لَنا مِطواعاً، إنَّک سَمیعُ الدُّعاءِ قَریبٌ مُجیبٌ.
حضرت فاطمةُ(س) در دعای روز چهارشنبه : خداوندا! ما را با چشمت که نمی خوابد، و ستونت که خم نمی شود، و به نام های بزرگت حراست کن و بر محمّد و آل او درود فرست و برای ما حفظ کن آنچه را که اگر دیگران حفظ کنند، از میان می رود و بر ما چیزی را پرده پوشی کن که اگر جز تو پرده پوشی کند، بر ملا می شود و همه اینها را برای ما فرمانبرداری قرار ده که تویی شنوای دعا و نزدیک و اجابت کننده. - بحار الأنوار: ج ۹۰ ص ۳۳۹ ح ۴۸
مهر | فرهنگی و هنری، دین و اندیشه | دوشنبه، 24 آذر 1404 - 13:00
شورای عالی هنرهای نمایشی کانونهای مساجد بر بازتعریف تئاتر مسجدی و نقش مسجد در فعالیتهای نمایشی محلات تاکید کرد.
خلاصه خبر
بر پایه این گزارش: در ادامه اعضای شورای عالی هنرهای نمایشی ستاد هماهنگی کانونهای مساجد کشور بر ضرورت بازتعریف مفهوم تئاتر مسجدی تأکید کردند و از جمله حسین فدایی حسین طی سخنانی اظهار کرد: تئاتر مسجدی لزوماً بهمعنای اجرای نمایش در مسجد نیست بلکه میتواند ناظر بر مضمون مسجد، پایگاه تولید یا حتی محل اجرا باشد.
همچنین در ادامه شهرام کرمی با اشاره به نقش اجتماعی مسجد در دنیای معاصر گفت: مسجد باید پیوند خود را با زندگی اجتماعی بازتعریف کند؛ از سوی دیگر با توجه به پیوند وثیق میان مسجد و قرآن میتوان روایت دراماتیک قصص قرآنی را بهعنوان یکی از محورهای فعالیتهای نمایشی مورد توجه قرار داد تا کانونها به پایگاههای فعال هنرهای نمایشی تبدیل شوند.
وی تصریح کرد: میتوان از مسیر اجرای تئاتر در مساجد شاهد حضور مضاعف اقشار مختلف مردم به ویژه نسل جوان در مساجد باشیم.
بر پایه این گزارش: در ادامه امیرمشهدی عباس با تأکید بر نقش تئاتر در جذب مخاطب به مساجد اظهار کرد: تئاتر میتواند ویترین مسجد باشد و مسجد باید با تئاتر، مخاطبان متنوعی را جذب کند.
بررسی روشهای عقلگرایانه در تعمیق باورهای توحیدی
مهر | دین و اندیشه | چهارشنبه، 19 آذر 1404 - 17:06
گروه علوم تربیتی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با همکاری انجمن تعلیم و تربیت اسلامی و شورای عالی انقلاب فرهنگی، پنجاهمین پیشنشست همایش بینالمللی علوم انسانی اسلامی را برگزار میکند.
به گزارش خبرنگار مهر، گروه علوم تربیتی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) با همکاری انجمن تعلیم و تربیت اسلامی و شورای عالی انقلاب فرهنگی، پنجاهمین پیشنشست همایش بینالمللی علوم انسانی اسلامی را برگزار میکند.
این نشست با عنوان تحلیل روشهای عقلگرایانه در تربیت اعتقادی با محوریت تعمیق باور توحیدی روز شنبه ۲۲ آذرماه ۱۴۰۴، ساعت ۱۰ صبح در تالار اندیشه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) (طبقه منفی دو) برگزار خواهد شد.
در این پیشنشست، حجتالاسلام علی فاطمیپور بهعنوان سخنران اصلی و حجتالاسلام رضا ابراهیمینیا بهعنوان دبیر نشست حضور خواهند داشت.
علاقهمندان میتوانند از طریق پیوند https://iki.ac.ir/live بهصورت مجازی در برنامه شرکت کنند.
این نشست به مناسبت روز بزرگداشت علامه محمدتقی مصباح یزدی (قدسسره) و در راستای تبیین مبانی فلسفی و تربیتی در علوم انسانی اسلامی برگزار میشود.
مهر | دین و اندیشه | شنبه، 15 آذر 1404 - 10:57
اصل تنظیم ظریف، بسیاری از فیزیکدانان و فیلسوفان را به این نتیجه رسانده که جهان صرفاً یک اتفاق تصادفی نیست، بلکه گویی برای حضور موجودی آگاه و ناظر، یعنی انسان، طراحی شده است.
خلاصه خبر
حجت الاسلام حمیدرضا شاکرین استاد گروه منطق فهم دین پژوهشکده حکمت و دین پژوهی در سلسله مباحثی به پرسشهایی که بر سر دوگانه علم و دین به خصوص پرسشهایی که در ارتباط با علم فیزیک و پدید آمدن جهان هستی اشاره دارد با نگاهی دینی پاسخ داده است.
او در مبحث پیش رو به موضوع اثبات خدا از طریق علم پرداخته است.
در این راستا پرسشی پیش میآید که آیا میتوان از طریق علم، وجود خدا را اثبات کرد؟
البته باید توجه داشت که علم بهتنهایی هیچ چیزی را بهصورت قطعی «اثبات» نمیکند، حتی آن چیزهایی که در قلمرو خودش قرار دارند.
همانطور که برخی فیلسوفان علم، از جمله آقای الکسترا، بیان کردهاند، علم از نظر ذاتی ناتوان است که چیزی را حتی در حوزه خودش بهشکل قطعی اثبات کند؛ این مسئله خود موضوعی است که در فلسفه علم مطرح میشود و اکنون از بحث درباره آن صرفنظر میکنیم.
-
وَ كَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ إِذَا ابْتَدَأَ بِالدُّعَاءِ بَدَأَ بِالتَّحْمِيدِ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ ، فَقَالَ
دعای آن حضرت است که به سپاس و ثنای خدای عزّوجلّ شروع میکرد آن هنگام که در عرصهگاه دعا قرار میگرفت، پس میگفت:
-
( 1 ) الْحَمْدُ لِلَّهِ الْأَوَّلِ بِلَا أَوَّلٍ كَانَ قَبْلَهُ ، وَ الآْخِرِ بِلَا آخِرٍ يَكُونُ بَعْدَهُ
(1) همۀ ستایشها مخصوص خداست؛ آن وجود مبارکی که اوّل است، بیآنکه اوّلی پیش از او بوده باشد؛ و آخر است، بیآنکه آخری پس از او باشد.
مشاهده شرح های این فراز
-
( 2 ) الَّذِي قَصُرَتْ عَنْ رُؤْيَتِهِ أَبْصَارُ النَّاظِرِينَ ، وَ عَجَزَتْ عَنْ نَعْتِهِ أَوْهَامُ الْوَاصِفِينَ .
(2) دیدۀ بینندگان از دیدنش کوتاه و گمان وصفکنندگان از ستودنش، ناتوان است.
مشاهده شرح های این فراز
-
( 3 ) ابْتَدَعَ بِقُدْرَتِهِ الْخَلْقَ ابْتِدَاعاً ، وَ اخْتَرَعَهُمْ عَلَى مَشِيَّتِهِ اخْتِرَاعاً .
(3) موجودات را به قدرتش آفرید، آفریدنی بی مانند؛ و آفریدهها را به ارادهاش ساخت، ساختنی بی مثال.
مشاهده شرح های این فراز
-
( 4 ) ثُمَّ سَلَكَ بِهِمْ طَرِيقَ إِرَادَتِهِ ، وَ بَعَثَهُمْ فِي سَبِيلِ مَحَبَّتِهِ ، لَا يَمْلِكُونَ تَأْخِيراً عَمَّا قَدَّمَهُمْ إِلَيْهِ ، وَ لَا يَسْتَطِيعُونَ تَقَدُّماً إِلَى مَا أَخَّرَهُمْ عَنْهُ .
(4) آنگاه، همۀ آنها را در مسیر خواستۀ خود راهی کرد و در راه محبتش برانگیخت. قدرت پس رفتن، به سوی مرزهایی که آنان را از آنها پیش انداخت، ندارند؛ و توان پیش رفتن به سوی حدودی که آنان را از آنها پس انداخت، ندارند.
مشاهده شرح های این فراز
-
( 5 ) وَ جَعَلَ لِكُلِّ رُوحٍ مِنْهُمْ قُوتاً مَعْلُوماً مَقْسُوماً مِنْ رِزْقِهِ ، لَا يَنْقُصُ مَنْ زَادَهُ نَاقِصٌ ، وَ لَا يَزِيدُ مَنْ نَقَصَ مِنْهُمْ زَائِدٌ .
(5) از رزق و روزیاش، برای هر یک از جانداران، خوراکی معلوم و قسمت شده قرار داد. سهم کسی را که فراوان داده، احدی نمیتواند بکاهد؛ و نصیب کسی از آنان را که کاسته، هیچکس نمیتواند بیافزاید.
مشاهده شرح های این فراز
قرآن کريم :
اِنَّ اللّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ وَ اِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضاعِفْها وَ يُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ اَجْرا عَظيما؛سوره نساء، آيه ۴۰
در حقيقت، خداوند به اندازه ذرّهاى ظلم نمىكند و هر كار نيكى را بر آن مىافزايد و از نزد خود، پاداش بزرگى مىبخشد.
۱ پيامبر صلى الله عليه و آله :فيما رَوى عَنِ اللّهِ تَبارَكَ و تَعالى ـ : يا عِبادى ! اِنّى حَرَّمْتُ الظُّلْمَ عَلىنَفْسى وَ جَعَلْتُهُ بَيْنَـكُمْ مُحَرَّما ، فَلا تَظالَموا ؛
در آنچه از خداوند تبارك و تعالى روايت شده است: اى بندگان من! همانا ظلم را برخود حرام كردم و آن را در ميان شما نيز حرام كردم. پس بر يكديگر ظلم نكنيد.صحيح مسلم ، ج ۴، ص ۱۹۹۴، ح ۵۵
۲ امام على عليه السلام :اِنَّ الْعَدْلَ ميزانُ اللّهِ سُبْحانَهُ الَّذى وَضَعَهُ فِى الْخَلْقِ ونَصَبَهُ لاِِقامَةِالْحَقِّ ، فَلا تُخالِفْهُ فى ميزانِهِ ولا تُعارِضْهُ فى سُلْطانِهِ ؛
به راستى كه عدالت ترازوى خداى سبحان است كه در ميان مردم قرار دادهو براى بر پاداشتن حق، نصب فرموده است، بنابراين، در ترازوى خداوند با اومخالفت نكن و با حكومتش مستيز.غرر الحكم ، ح ۳۴۶۴
۳ پيامبر صلى الله عليه و آله :بِالْعَدْلِ قامَتِ السَّماواتُ وَ الاَْرْضُ ؛
آسمانها و زمين، با عدالت، پا برجا مىمانند.عوالى اللآلى ، ج ۴، ص ۱۰۳
مشرق | فرهنگی و هنری | شنبه، 08 آذر 1404 - 02:41
دعای باران زمانی خوانده میشود که انسان در برابر پدیدههای طبیعی مانند خشکسالی که بقای زندگی بر آن وابسته است، احساس درماندگی میکند. این عمل نمادی از پناه بردن دلها به خداوند در برابر سختیهاست.
خلاصه خبر
اللَّهُمَّ قَدِ انْصَاحَتْ جِبَالُنَا وَ اغْبَرَّتْ أَرْضُنَا وَ هَامَتْ دَوَابُّنَا وَ تَحَیَّرَتْ فِی مَرَابِضِهَا وَ عَجَّتْ عَجِیجَ الثَّکَالَی عَلَی أَوْلَادِهَا وَ مَلَّتِ التَّرَدُّدَ فِی مَرَاتِعِهَا وَ الْحَنِینَ إِلَی مَوَارِدِهَا، اللَّهُمَّ فَارْحَمْ أَنِینَ الْآنَّةِ وَ حَنِینَ الْحَانَّةِ، اللَّهُمَّ فَارْحَمْ حَیْرَتَهَا فِی مَذَاهِبِهَا وَ أَنِینَهَا فِی مَوَالِجِهَا.
اللَّهُمَّ خَرَجْنَا إِلَیْکَ حِینَ اعْتَکَرَتْ عَلَیْنَا حَدَابِیرُ السِّنِینَ وَ أَخْلَفَتْنَا مَخَایِلُ الْجُودِ، فَکُنْتَ الرَّجَاءَ لِلْمُبْتَئِسِ وَ الْبَلَاغَ لِلْمُلْتَمِسِ، نَدْعُوکَ حِینَ قَنَطَ الْأَنَامُ وَ مُنِعَ الْغَمَامُ وَ هَلَکَ السَّوَامُ أَلَّا تُؤَاخِذَنَا بِأَعْمَالِنَا وَ لَا تَأْخُذَنَا بِذُنُوبِنَا، وَ انْشُرْ عَلَیْنَا رَحْمَتَکَ بِالسَّحَابِ الْمُنْبَعِقِ وَ الرَّبِیعِ الْمُغْدِقِ وَ النَّبَاتِ الْمُونِقِ، سَحّاً وَابِلًا تُحْیِی بِهِ مَا قَدْ مَاتَ وَ تَرُدُّ بِهِ مَا قَدْ فَاتَ.
اللَّهُمَّ سُقْیَا مِنْکَ مُحْیِیَةً مُرْوِیَةً، تَامَّةً عَامَّةً، طَیِّبَةً مُبَارَکَةً، هَنِیئَةً [مَریِئَةً] مَرِیعَةً، زَاکِیاً نَبْتُهَا، ثَامِراً فَرْعُهَا، نَاضِراً وَرَقُهَا، تُنْعِشُ بِهَا الضَّعِیفَ مِنْ عِبَادِکَ وَ تُحْیِی بِهَا الْمَیِّتَ مِنْ بِلَادِکَ.
اللَّهُمَّ سُقْیَا مِنْکَ تُعْشِبُ بِهَا نِجَادُنَا وَ تَجْرِی بِهَا وِهَادُنَا وَ یُخْصِبُ بِهَا جَنَابُنَا وَ تُقْبِلُ بِهَا ثِمَارُنَا وَ تَعِیشُ بِهَا مَوَاشِینَا وَ تَنْدَی بِهَا أَقَاصِینَا وَ تَسْتَعِینُ بِهَا ضَوَاحِینَا مِنْ بَرَکَاتِکَ الْوَاسِعَةِ وَ عَطَایَاکَ الْجَزِیلَةِ عَلَی بَرِیَّتِکَ الْمُرْمِلَةِ وَ وَحْشِکَ الْمُهْمَلَةِ؛ وَ أَنْزِلْ عَلَیْنَا سَمَاءً مُخْضِلَةً مِدْرَاراً هَاطِلَةً یُدَافِعُ الْوَدْقُ مِنْهَا الْوَدْقَ وَ یَحْفِزُ الْقَطْرُ مِنْهَا الْقَطْرَ، غَیْرَ خُلَّبٍ بَرْقُهَا وَ لَا جَهَامٍ عَارِضُهَا وَ لَا قَزَعٍ رَبَابُهَا وَ لَا شَفَّانٍ ذِهَابُهَا، حَتَّی یُخْصِبَ لِإِمْرَاعِهَا الْمُجْدِبُونَ وَ یَحْیَا بِبَرَکَتِهَا الْمُسْنِتُونَ، فَإِنَّکَ تُنْزِلُ الْغَیْثَ مِنْ بَعْدِ ما قَنَطُوا (شورا ۲۸) وَ تَنْشُرُ رَحْمَتَکَ وَ أَنْتَ الْوَلِیُّ الْحَمِیدُ.