اصول دین. توحید
دعای روز چهارشنبه
دُعاءِ یومِ الأَربِعاءِ : اللّهُمَّ احرُسنا بِعَینِک الَّتی لا تَنامُ، ورُکنِک الَّذی لا یرامُ، وبِأَسمائِک العِظامِ، وصَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وآلِهِ، وَاحفَظ عَلَینا ما لَو حَفِظَهُ غَیرُک ضاعَ، وَاستُر عَلَینا ما لَو سَتَرهُ غَیرُک شاعَ، وَاجعَل کلَّ ذلِک لَنا مِطواعاً، إنَّک سَمیعُ الدُّعاءِ قَریبٌ مُجیبٌ.
حضرت فاطمةُ(س) در دعای روز چهارشنبه : خداوندا! ما را با چشمت که نمی خوابد، و ستونت که خم نمی شود، و به نام های بزرگت حراست کن و بر محمّد و آل او درود فرست و برای ما حفظ کن آنچه را که اگر دیگران حفظ کنند، از میان می رود و بر ما چیزی را پرده پوشی کن که اگر جز تو پرده پوشی کند، بر ملا می شود و همه اینها را برای ما فرمانبرداری قرار ده که تویی شنوای دعا و نزدیک و اجابت کننده. - بحار الأنوار: ج ۹۰ ص ۳۳۹ ح ۴۸
مهر | فرهنگی و هنری، دین و اندیشه | دوشنبه، 24 آذر 1404 - 13:00
شورای عالی هنرهای نمایشی کانونهای مساجد بر بازتعریف تئاتر مسجدی و نقش مسجد در فعالیتهای نمایشی محلات تاکید کرد.
خلاصه خبر
بر پایه این گزارش: در ادامه اعضای شورای عالی هنرهای نمایشی ستاد هماهنگی کانونهای مساجد کشور بر ضرورت بازتعریف مفهوم تئاتر مسجدی تأکید کردند و از جمله حسین فدایی حسین طی سخنانی اظهار کرد: تئاتر مسجدی لزوماً بهمعنای اجرای نمایش در مسجد نیست بلکه میتواند ناظر بر مضمون مسجد، پایگاه تولید یا حتی محل اجرا باشد.
همچنین در ادامه شهرام کرمی با اشاره به نقش اجتماعی مسجد در دنیای معاصر گفت: مسجد باید پیوند خود را با زندگی اجتماعی بازتعریف کند؛ از سوی دیگر با توجه به پیوند وثیق میان مسجد و قرآن میتوان روایت دراماتیک قصص قرآنی را بهعنوان یکی از محورهای فعالیتهای نمایشی مورد توجه قرار داد تا کانونها به پایگاههای فعال هنرهای نمایشی تبدیل شوند.
وی تصریح کرد: میتوان از مسیر اجرای تئاتر در مساجد شاهد حضور مضاعف اقشار مختلف مردم به ویژه نسل جوان در مساجد باشیم.
بر پایه این گزارش: در ادامه امیرمشهدی عباس با تأکید بر نقش تئاتر در جذب مخاطب به مساجد اظهار کرد: تئاتر میتواند ویترین مسجد باشد و مسجد باید با تئاتر، مخاطبان متنوعی را جذب کند.
بررسی روشهای عقلگرایانه در تعمیق باورهای توحیدی
مهر | دین و اندیشه | چهارشنبه، 19 آذر 1404 - 17:06
گروه علوم تربیتی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) با همکاری انجمن تعلیم و تربیت اسلامی و شورای عالی انقلاب فرهنگی، پنجاهمین پیشنشست همایش بینالمللی علوم انسانی اسلامی را برگزار میکند.
به گزارش خبرنگار مهر، گروه علوم تربیتی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) با همکاری انجمن تعلیم و تربیت اسلامی و شورای عالی انقلاب فرهنگی، پنجاهمین پیشنشست همایش بینالمللی علوم انسانی اسلامی را برگزار میکند.
این نشست با عنوان تحلیل روشهای عقلگرایانه در تربیت اعتقادی با محوریت تعمیق باور توحیدی روز شنبه ۲۲ آذرماه ۱۴۰۴، ساعت ۱۰ صبح در تالار اندیشه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره) (طبقه منفی دو) برگزار خواهد شد.
در این پیشنشست، حجتالاسلام علی فاطمیپور بهعنوان سخنران اصلی و حجتالاسلام رضا ابراهیمینیا بهعنوان دبیر نشست حضور خواهند داشت.
علاقهمندان میتوانند از طریق پیوند https://iki.ac.ir/live بهصورت مجازی در برنامه شرکت کنند.
این نشست به مناسبت روز بزرگداشت علامه محمدتقی مصباح یزدی (قدسسره) و در راستای تبیین مبانی فلسفی و تربیتی در علوم انسانی اسلامی برگزار میشود.
مهر | دین و اندیشه | شنبه، 15 آذر 1404 - 10:57
اصل تنظیم ظریف، بسیاری از فیزیکدانان و فیلسوفان را به این نتیجه رسانده که جهان صرفاً یک اتفاق تصادفی نیست، بلکه گویی برای حضور موجودی آگاه و ناظر، یعنی انسان، طراحی شده است.
خلاصه خبر
حجت الاسلام حمیدرضا شاکرین استاد گروه منطق فهم دین پژوهشکده حکمت و دین پژوهی در سلسله مباحثی به پرسشهایی که بر سر دوگانه علم و دین به خصوص پرسشهایی که در ارتباط با علم فیزیک و پدید آمدن جهان هستی اشاره دارد با نگاهی دینی پاسخ داده است.
او در مبحث پیش رو به موضوع اثبات خدا از طریق علم پرداخته است.
در این راستا پرسشی پیش میآید که آیا میتوان از طریق علم، وجود خدا را اثبات کرد؟
البته باید توجه داشت که علم بهتنهایی هیچ چیزی را بهصورت قطعی «اثبات» نمیکند، حتی آن چیزهایی که در قلمرو خودش قرار دارند.
همانطور که برخی فیلسوفان علم، از جمله آقای الکسترا، بیان کردهاند، علم از نظر ذاتی ناتوان است که چیزی را حتی در حوزه خودش بهشکل قطعی اثبات کند؛ این مسئله خود موضوعی است که در فلسفه علم مطرح میشود و اکنون از بحث درباره آن صرفنظر میکنیم.
-
وَ كَانَ مِنْ دُعَائِهِ عَلَيْهِ السَّلَامُ إِذَا ابْتَدَأَ بِالدُّعَاءِ بَدَأَ بِالتَّحْمِيدِ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ ، فَقَالَ
دعای آن حضرت است که به سپاس و ثنای خدای عزّوجلّ شروع میکرد آن هنگام که در عرصهگاه دعا قرار میگرفت، پس میگفت:
-
( 1 ) الْحَمْدُ لِلَّهِ الْأَوَّلِ بِلَا أَوَّلٍ كَانَ قَبْلَهُ ، وَ الآْخِرِ بِلَا آخِرٍ يَكُونُ بَعْدَهُ
(1) همۀ ستایشها مخصوص خداست؛ آن وجود مبارکی که اوّل است، بیآنکه اوّلی پیش از او بوده باشد؛ و آخر است، بیآنکه آخری پس از او باشد.
مشاهده شرح های این فراز
-
( 2 ) الَّذِي قَصُرَتْ عَنْ رُؤْيَتِهِ أَبْصَارُ النَّاظِرِينَ ، وَ عَجَزَتْ عَنْ نَعْتِهِ أَوْهَامُ الْوَاصِفِينَ .
(2) دیدۀ بینندگان از دیدنش کوتاه و گمان وصفکنندگان از ستودنش، ناتوان است.
مشاهده شرح های این فراز
-
( 3 ) ابْتَدَعَ بِقُدْرَتِهِ الْخَلْقَ ابْتِدَاعاً ، وَ اخْتَرَعَهُمْ عَلَى مَشِيَّتِهِ اخْتِرَاعاً .
(3) موجودات را به قدرتش آفرید، آفریدنی بی مانند؛ و آفریدهها را به ارادهاش ساخت، ساختنی بی مثال.
مشاهده شرح های این فراز
-
( 4 ) ثُمَّ سَلَكَ بِهِمْ طَرِيقَ إِرَادَتِهِ ، وَ بَعَثَهُمْ فِي سَبِيلِ مَحَبَّتِهِ ، لَا يَمْلِكُونَ تَأْخِيراً عَمَّا قَدَّمَهُمْ إِلَيْهِ ، وَ لَا يَسْتَطِيعُونَ تَقَدُّماً إِلَى مَا أَخَّرَهُمْ عَنْهُ .
(4) آنگاه، همۀ آنها را در مسیر خواستۀ خود راهی کرد و در راه محبتش برانگیخت. قدرت پس رفتن، به سوی مرزهایی که آنان را از آنها پیش انداخت، ندارند؛ و توان پیش رفتن به سوی حدودی که آنان را از آنها پس انداخت، ندارند.
مشاهده شرح های این فراز
-
( 5 ) وَ جَعَلَ لِكُلِّ رُوحٍ مِنْهُمْ قُوتاً مَعْلُوماً مَقْسُوماً مِنْ رِزْقِهِ ، لَا يَنْقُصُ مَنْ زَادَهُ نَاقِصٌ ، وَ لَا يَزِيدُ مَنْ نَقَصَ مِنْهُمْ زَائِدٌ .
(5) از رزق و روزیاش، برای هر یک از جانداران، خوراکی معلوم و قسمت شده قرار داد. سهم کسی را که فراوان داده، احدی نمیتواند بکاهد؛ و نصیب کسی از آنان را که کاسته، هیچکس نمیتواند بیافزاید.
مشاهده شرح های این فراز
قرآن کريم :
اِنَّ اللّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ وَ اِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضاعِفْها وَ يُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ اَجْرا عَظيما؛سوره نساء، آيه ۴۰
در حقيقت، خداوند به اندازه ذرّهاى ظلم نمىكند و هر كار نيكى را بر آن مىافزايد و از نزد خود، پاداش بزرگى مىبخشد.
۱ پيامبر صلى الله عليه و آله :فيما رَوى عَنِ اللّهِ تَبارَكَ و تَعالى ـ : يا عِبادى ! اِنّى حَرَّمْتُ الظُّلْمَ عَلىنَفْسى وَ جَعَلْتُهُ بَيْنَـكُمْ مُحَرَّما ، فَلا تَظالَموا ؛
در آنچه از خداوند تبارك و تعالى روايت شده است: اى بندگان من! همانا ظلم را برخود حرام كردم و آن را در ميان شما نيز حرام كردم. پس بر يكديگر ظلم نكنيد.صحيح مسلم ، ج ۴، ص ۱۹۹۴، ح ۵۵
۲ امام على عليه السلام :اِنَّ الْعَدْلَ ميزانُ اللّهِ سُبْحانَهُ الَّذى وَضَعَهُ فِى الْخَلْقِ ونَصَبَهُ لاِِقامَةِالْحَقِّ ، فَلا تُخالِفْهُ فى ميزانِهِ ولا تُعارِضْهُ فى سُلْطانِهِ ؛
به راستى كه عدالت ترازوى خداى سبحان است كه در ميان مردم قرار دادهو براى بر پاداشتن حق، نصب فرموده است، بنابراين، در ترازوى خداوند با اومخالفت نكن و با حكومتش مستيز.غرر الحكم ، ح ۳۴۶۴
۳ پيامبر صلى الله عليه و آله :بِالْعَدْلِ قامَتِ السَّماواتُ وَ الاَْرْضُ ؛
آسمانها و زمين، با عدالت، پا برجا مىمانند.عوالى اللآلى ، ج ۴، ص ۱۰۳
مشرق | فرهنگی و هنری | شنبه، 08 آذر 1404 - 02:41
دعای باران زمانی خوانده میشود که انسان در برابر پدیدههای طبیعی مانند خشکسالی که بقای زندگی بر آن وابسته است، احساس درماندگی میکند. این عمل نمادی از پناه بردن دلها به خداوند در برابر سختیهاست.
خلاصه خبر
اللَّهُمَّ قَدِ انْصَاحَتْ جِبَالُنَا وَ اغْبَرَّتْ أَرْضُنَا وَ هَامَتْ دَوَابُّنَا وَ تَحَیَّرَتْ فِی مَرَابِضِهَا وَ عَجَّتْ عَجِیجَ الثَّکَالَی عَلَی أَوْلَادِهَا وَ مَلَّتِ التَّرَدُّدَ فِی مَرَاتِعِهَا وَ الْحَنِینَ إِلَی مَوَارِدِهَا، اللَّهُمَّ فَارْحَمْ أَنِینَ الْآنَّةِ وَ حَنِینَ الْحَانَّةِ، اللَّهُمَّ فَارْحَمْ حَیْرَتَهَا فِی مَذَاهِبِهَا وَ أَنِینَهَا فِی مَوَالِجِهَا.
اللَّهُمَّ خَرَجْنَا إِلَیْکَ حِینَ اعْتَکَرَتْ عَلَیْنَا حَدَابِیرُ السِّنِینَ وَ أَخْلَفَتْنَا مَخَایِلُ الْجُودِ، فَکُنْتَ الرَّجَاءَ لِلْمُبْتَئِسِ وَ الْبَلَاغَ لِلْمُلْتَمِسِ، نَدْعُوکَ حِینَ قَنَطَ الْأَنَامُ وَ مُنِعَ الْغَمَامُ وَ هَلَکَ السَّوَامُ أَلَّا تُؤَاخِذَنَا بِأَعْمَالِنَا وَ لَا تَأْخُذَنَا بِذُنُوبِنَا، وَ انْشُرْ عَلَیْنَا رَحْمَتَکَ بِالسَّحَابِ الْمُنْبَعِقِ وَ الرَّبِیعِ الْمُغْدِقِ وَ النَّبَاتِ الْمُونِقِ، سَحّاً وَابِلًا تُحْیِی بِهِ مَا قَدْ مَاتَ وَ تَرُدُّ بِهِ مَا قَدْ فَاتَ.
اللَّهُمَّ سُقْیَا مِنْکَ مُحْیِیَةً مُرْوِیَةً، تَامَّةً عَامَّةً، طَیِّبَةً مُبَارَکَةً، هَنِیئَةً [مَریِئَةً] مَرِیعَةً، زَاکِیاً نَبْتُهَا، ثَامِراً فَرْعُهَا، نَاضِراً وَرَقُهَا، تُنْعِشُ بِهَا الضَّعِیفَ مِنْ عِبَادِکَ وَ تُحْیِی بِهَا الْمَیِّتَ مِنْ بِلَادِکَ.
اللَّهُمَّ سُقْیَا مِنْکَ تُعْشِبُ بِهَا نِجَادُنَا وَ تَجْرِی بِهَا وِهَادُنَا وَ یُخْصِبُ بِهَا جَنَابُنَا وَ تُقْبِلُ بِهَا ثِمَارُنَا وَ تَعِیشُ بِهَا مَوَاشِینَا وَ تَنْدَی بِهَا أَقَاصِینَا وَ تَسْتَعِینُ بِهَا ضَوَاحِینَا مِنْ بَرَکَاتِکَ الْوَاسِعَةِ وَ عَطَایَاکَ الْجَزِیلَةِ عَلَی بَرِیَّتِکَ الْمُرْمِلَةِ وَ وَحْشِکَ الْمُهْمَلَةِ؛ وَ أَنْزِلْ عَلَیْنَا سَمَاءً مُخْضِلَةً مِدْرَاراً هَاطِلَةً یُدَافِعُ الْوَدْقُ مِنْهَا الْوَدْقَ وَ یَحْفِزُ الْقَطْرُ مِنْهَا الْقَطْرَ، غَیْرَ خُلَّبٍ بَرْقُهَا وَ لَا جَهَامٍ عَارِضُهَا وَ لَا قَزَعٍ رَبَابُهَا وَ لَا شَفَّانٍ ذِهَابُهَا، حَتَّی یُخْصِبَ لِإِمْرَاعِهَا الْمُجْدِبُونَ وَ یَحْیَا بِبَرَکَتِهَا الْمُسْنِتُونَ، فَإِنَّکَ تُنْزِلُ الْغَیْثَ مِنْ بَعْدِ ما قَنَطُوا (شورا ۲۸) وَ تَنْشُرُ رَحْمَتَکَ وَ أَنْتَ الْوَلِیُّ الْحَمِیدُ.
اللّٰهُمَّ إِنَّكَ تَرىٰ وَلَا تُرىٰ، وَأَنْتَ بِالْمَنْظَرِ الْأَعْلىٰ، وَأَنَّ إِلَيْكَ الْمُنْتَهىٰ وَالرُّجْعىٰ، وَأَنَّ لَكَ الْآخِرَةَ وَالْأُولىٰ، وَأَنَّ لَكَ الْمَماتَ وَالْمَحْيَا، وَرَبِّ أَعُوذُ بِكَ أَنْ أُذَلَّ أَوْ أُخْزىٰ.
خدایا! تو میبینی و دیده نمیشوی و تو در چشم انداز برتری و نهایت و بازگشت همه به سوی تو است و آخرت و دنیا و مرگ و زندگی به دست تو است، پروردگارا به تو پناه میآورم از اینکه خوار یا رسوا شوم.
مطالب مرتبط
دعایی که پیامبر(ص) برای امور دشوار به امام علی (ع) آموخت
از حضرت موسی بن جعفر(علیهالسلام) روایت شده است: که حضرت رسول خدا(صلیاللهعلیهوآله) به امیر مؤمنان فرمود: هرگاه برای تو امر دشواری پیش آید بگو:
اللّٰهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ أَنْ تُصَلِّيَ عَلَىٰ مُحَمَّدٍ وَآلِ مُحَمَّدٍ، وَأَنْ تُنْجِيَنِي مِنْ هٰذَا الْغَمِّ.
خدایا از تو میخواهم بهحق محمّد و آل محمّد اینکه درود فرستی بر محمّد و آل محمّد و مرا از این اندوه نجات دهی.
مطالب مرتبط
کدام آیه قرآن دربردارنده اقسام توحید است؟ و اقسام توحید کداماند؟
کلید واژه اصلی :
توحید در عبادت , مراتب توحید , خداشناسی (کلام) , آیات عقاید , آیات توحید , اصطلاحنامه علوم قرآنی
کلید واژه فرعی :
توحید در عبادت , توحید در صفات , توحید در خالقیت و ربوبیت , توحید در ربوبیت , توحید در ربوبیت تشریعی , بیشتر
سوال:
کدام آیه قرآن دربردارنده اقسام توحید است؟ و اقسام توحید کداماند؟
پاسخ اجمالی:
مسئله توحید یکی از مسائل عمیق و گسترده در مفاهیم دینی و قرآنی است، لذا توحید دارای انواع و مراتب است. از این رو است که در قرآن کریم بحث توحید به صورت مفصل و عمیق در سوره ها و آیات متعدد به بحث گذاشته شده است. این روش و اسلوب قرآن در مفاهیم اساسی است. امروزه از این روش به عنوان تفسیر موضوعی قرآن تعبیر می شود. در آموزه های دینی هر جا که بحث از خداشناسی می شود، بحث از ذات الهی، با تمام صفات و مراتب آن، از جمله مراتب توحید است. بنابراین، هرجا که لفظ جلاله (الله) آمده، بر مراتب توحید دلالت دارد و این همان چیزی است که برخی از مفسران در تفسیر آیه 136 سوره بقره به آن قائل اند. البته بدیهی است که این مطلب به دلالت لفظیه و صریح قابل استفاده نیست. بلکه به دلالت التزامی با توجه به قراین خارجی و ادله لفظی دیگری که از آیات و روایات استفاده می شود، قابل برداشت است. بلی در قرآن برخی از سوره ها وجود دارد که در عین کوچک و مختصر بودن حاوی مباحث اساسی توحید و اصول دین هستند، مانند سوره حمد. درباره مراتب توحید و انواع آن باید گفت: متکلمان مسلمان آن را چنین تقسیم کرده اند: 1. توحید در ذات، 2. توحید در صفات، 3. توحید در فعل، که در تحت این اقسام، اقسام دیگر توحید داخل می شوند؛ مانند توحید در خالقیت، توحید در ربوبیت، توحید در حاکمیت، توحید در طاعت و بندگی، توحید در تشریع و توحید در عبادت.
پاسخ تفصیلی:
قرآن کریم در بیان مقاصد مفاهیم و رسالت خود، روش و اسلوب واضحی دارد و آن این است که بعضی از آیاتش، بعضی دیگر را تفسیر می کند. به این معنا که آیه ای در جایی معین و ضمن سیاق خاصی آمده، پس از آن آیه ای دیگر در جایی دیگر آمده و منظور و مراد از آیه ای پیشین را بیان کرده است.
بدین جهت عالمان و مفسران برای برداشت روشن و واضح از توحید،[1] شناخت مفاهیم، اقسام و مراتب آن، تلاش نمودند، تا تمام آیات قرآن را در این زمینه استخراج نموده و نام این روش را تفسیر موضوعی قرآن نام نهادند. به این سبک که آیات در ارتباط با توحید را دسته بندی نموده و به صورت منظم و منسجم آن را بحث کرده و مطالب و مباحث پیرامون توحید را به صورت کامل و مستوفی از آنها استخراج نمودند.[2]