جایگاه فقه در نظام تمدنی جدید، از حوزه فردی تا نظم جهانی

مهر | دین و اندیشه | دوشنبه، 06 بهمن 1404 - 09:40

کتاب «درآمدی بر ساختار فقه تمدنی» با نگاهی به فقه اسلامی در مقام مدیریت نظم جهانی و نیز حوزه فردی می پردازد.

به گزارش خبرگزاری مهر، کتاب «درآمدی بر ساختار فقه تمدنی» نوشته حجت‌الاسلام عبدالحمید واسطی از سوی انتشارات موسسه مطالعات راهبردی علوم و معاف اسلام منتشر شد.
این کتاب چهارچوب ها و ساختار های فکری خواننده را تنظیم می‌کند و باقلمی دقیق، محققانه، ژرف‌نگر و دلنشین به رشته تحریر درآمده است.
درصورتی که ساختار فقه به گونه ای تنظیم نگردد که تمام مسائل بشر را در برگیرد و قابلیت پاسخگویی به تمامی نیازهای خرد و کلان جامعه را داشته باشد، فقه اسلامی نه تنها در مقام اداره و مدیریت نظام جهانی موقعیت خود را در رقابت با مدل های بشری از دست خواهد داد، بلکه در حوزه‌ فردی نیز به جایگاه بایسته خویش دست نخواهد یافت.
این کتاب به قیمت ۵۰۰ هزار تومان به صورت اینترنتی به نشانی https://basalam.com/isinshop/product/۳۶۵۶۶۳۲۶ قابل خریداری است.

 

دوشنبه، 06 بهمن 1404 - 22:02 ادامه مطلب نظر بدهید 418

مهر | دین و اندیشه | دوشنبه، 06 بهمن 1404 - 16:18

کتابِ «مکتب تفکیک؛ تذکّر به خدانهادی، نفی خودبنیادی» با تکیه بر «خلوص معرفت دینی» به عنوان مقصود تفکیک، بر آن است ذیل دو عبارت «خدانهادی» و «خودبنیادی» به تبیینی از مکتب تفکیک می پردازد.

خلاصه خبر

نویسنده آنگاه در قالب سه گفتار به تبیین همین مطلب پرداخته است.
در گفتار نخست، با تحلیل و تأمل در اندیشه‌های خودبنیادی همچون فلسفه و عرفان، نهایت و سرانجام این اندیشه‌ها را پیش روی مخاطب خود می‌نهد.
در گفتار دوم با توقف بر عناوینی همچون «معرفت خداوند»، «عقل»، «علم و معرفت» و «جایگاه انبیاء و اوصیاء علیهم السلام در معرفت دینی»، نگاه مرحوم میرزای اصفهانی را در این موضوعات مورد نظر قرار داده و بی‌نیازی دین و عموم انسانها را به اندیشه‌های خودبنیاد در این موضوعات به تفصیل بیان کرده است.
در گفتار سوم نیز با تذکّر مجدد به گوهر سخن میرزای اصفهانی که تکیه بر مباحث معرفت‌شناسی دارد، نقدهای اندیشمندان بر نگاه ایشان و مکتب تفکیک مورد نظر قرار گرفته است.
شاه‌منصوری قائل است این نقدها پیش از آنکه نقد میرزای اصفهانی باشد، نقد برداشت‌های ناراست خود ناقدان از نگاه میرزای اصفهانی است.

 

دوشنبه، 06 بهمن 1404 - 21:34 ادامه مطلب نظر بدهید 348

یکی از مباحث مهم علم اخلاق مقوله سعادت و لذت است و اینکه سعادت چیست؟ و لذت کدام است مقوله ای است که ذهن علمای اخلاق را به خود مشغول داشته است. در این نوشته به تعریف سعادت و لذت از منظر قرآن پرداخته می شود.

در توضیح مفهوم سعادت، می توان گفت: سعادت و لذت خیلی به هم نزدیک و قریب الافق هستند و عمده تفاوت آن دو در این است که لذت در موارد لحظه ای و کوتاه مدت نیز بکار می رود ولی، سعادت صرفاً در مورد لذت های پایدار یا نسبتاً پایدار کاربرد دارد. مثلاً، هیچ گاه درباره کسی که غذای لذیذی را می خورد و برای لحظاتی از آن لذت می برد مفهوم سعادت را بکار نمی برند، بلکه می گویند: از خوردن غذا لذت برد.

پس در سعادت، لذت پایدار نهفته است و اگر ممکن بود کسی در زندگی همیشه لذت ببرد او کاملاً سعادتمند بود؛ ولی، از آنجا که زندگی خالی از درد و رنج وجود ندارد می توان گفت: سعادتمند در این جهان کسی است که لذت های وی از نظر کیفیت یا کمیت نسبت به درد و رنج هایش برتری و فزونی دارد و در آن، دو ویژگی لحاظ می شود:

1.برتری از جهت کیفی.

2.دوام از جهت کمی.

قرآن نیز در مقایسه بین لذت های دنیوی و اخروی به منظور دعوت به سوی آخرت و تشویق ایشان به حرکت در مسیر سعادت معنوی با تعبیراتی نظیر: «وَالآخِرَةُ خَیرٌ وَأَبْقَی»[1]یعنی زندگی آخرت بهتر و با دوام تر است.بر این دو ویژگی تاکید دارد و پیوسته این حقیقت را گوشزد می کند که لذت آخرت از لذت دنیا از نظر کیفی بهتر، و به لحاظ کمی پایدارتر است.

مفهوم سعادت فقط در یک مورد از قرآن به شکلی مناسب با بینش وسیع الهی درباره انسان بکار رفته است. خداوند در این باره می فرماید:«فَمِنْهُمْ شَقِی وَسَعِیدٌ/ فَأَمَّا الَّذِینَ شَقُوا فَفِی النَّارِ لَهُمْ فِیهَا زَفِیرٌ وَشَهِیقٌ /خَالِدِینَ فِیهَا مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالأرْضُ إِلا مَا شَاءَ رَبُّک إِنَّ رَبَّک فَعَّالٌ لِمَا یرِیدُ /وَأَمَّا الَّذِینَ سُعِدُوا فَفِی الْجَنَّةِ خَالِدِینَ فِیهَا مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالأرْضُ إِلا مَا شَاءَ رَبُّک عَطَاءً غَیرَ مَجْذُوذٍ»[2]

مردم دو دسته هستند بدبخت و خوشبخت: شقاوت مندان تا آسمان و زمین هست در آتش جاودان بمانند مگر آنکه پروردگار تو خواهد او هر چه خواهد می کند. و سعادت مندان مادام که آسمان و زمین هست در بهشت جاودان بمانند مگر آنچه خدای تو خواهد که این، بخششی قطع نشدنی است.

بنابراین، اگر براساس بینش الهی و از دریچه معارف قرآنی، زندگی انسان را مورد توجه قرار دهیم زندگی دنیوی او در کل چیزی به حساب نمی آید. کسی که الی الابد در آتش خواهد بود بر فرض که همه عمر را در این دنیای زودگذر غرق در لذت باشد چگونه می توان گفت: چنین شخصی سعادت مند است؟ و بر عکس هرگاه کسی در جهان ابدی خوش بخت باشد و به گفته قرآن جاودانه در بهشت زندگی کند حتی اگر تمام لحظات عمر کوتاه دنیا را در شکنجه به سر برد سعادت مند خواهد بود و در کل، آن رنج دنیوی، چیزی به حساب نمی آید.

بنابراین، ملاک سعادت و شقاوت در بینش انسانی اسلامی، لذت و رنج ابدی است، به این معنا که اسلام در معنای سعادت و شقاوت تغییری نمی دهد و در این زمینه مفهوم جدیدی مطرح نمی کند که از دسترس درک و فهم مردم به دور باشد؛ بلکه، سعادت را به همان معنی رایج لذت پایدارتر و شقاوت را به معنی عرفی رنج و الم بیشتر می داند ولی در مصداق آن دو، تغییر می دهد و چون لذایذ و آلام دنیوی دوام و ثباتی ندارد لذایذ و آلام ابدی جهان آخرت را به عنوان مصادیق صحیح و حقیقی سعادت و شقاوت مطرح می کند.

دوشنبه، 06 بهمن 1404 - 19:48 ادامه مطلب نظر بدهید 283

 

۱ - تعریف سعادت و لذت

در این نوشته به تعریف سعادت و لذت از منظر قرآن پرداخته می‌شود.
در توضیح مفهوم سعادت، می‌توان گفت: سعادت و لذت خیلی به هم نزدیک و قریب الافق هستند و عمده تفاوت آن دو در این است که لذت در موارد لحظه‌ای و کوتاه مدت نیز بکار می‌رود ولی، سعادت صرفا در مورد لذت‌های پایدار یا نسبتا پایدار کاربرد دارد. مثلا، هیچ گاه درباره کسی که غذای لذیذی را می‌خورد و برای لحظاتی از آن لذت می‌برد مفهوم سعادت را بکار نمی‌برند، بلکه می‌گویند: از خوردن غذا لذت برد.
پس در سعادت، لذت پایدار نهفته است و اگر ممکن بود کسی در زندگی همیشه لذت ببرد او کاملا سعادتمند بود؛ ولی، از آنجا که زندگی خالی از درد و رنج وجود ندارد می‌توان گفت: سعادتمند در این جهان کسی است که لذت‌های وی از نظر کیفیت یا کمیت نسبت به درد و رنج هایش برتری و فزونی دارد و در آن، دو ویژگی لحاظ می‌شود:
۱. برتری از جهت کیفی.
۲. دوام از جهت کمی.
قرآن نیز در مقایسه بین لذت‌های دنیوی و اخروی به منظور دعوت به سوی آخرت و تشویق ایشان به حرکت در مسیر سعادت معنوی با تعبیراتی نظیر: «والآخرة خیر وابقی»

. یعنی زندگی آخرت بهتر و با دوام تر است. بر این دو ویژگی تاکید دارد و پیوسته این حقیقت را گوشزد می‌کند که لذت آخرت از لذت دنیا از نظر کیفی بهتر، و به لحاظ کمی پایدارتر است.
 

۲ - سعادت در قرآن

مفهوم سعادت فقط در یک مورد از قرآن به شکلی مناسب با بینش وسیع الهی درباره انسان بکار رفته است. خداوند در این باره می‌فرماید:
«فمنهم شقی وسعید/ فاما الذین شقوا ففی النار لهم فیها زفیر وشهیق/خالدین فیها ما دامت السماوات والارض الا ما شاء ربک ان ربک فعال لما یرید/واما الذین سعدوا ففی الجنة خالدین فیها ما دامت السماوات والارض الا ما شاء ربک عطاء غیر مجذوذ».

۳ - اقسام مردم

دوشنبه، 06 بهمن 1404 - 19:43 ادامه مطلب نظر بدهید 248

مهر | دین و اندیشه، استان‌ها | یکشنبه، 05 بهمن 1404 - 00:06

قم- برگزاری کنگره امناءُالرسل با محوریت آیات عظام صافی گلپایگانی، هبه الدین شهرستانی و سید حسن نصرالله وارد مرحله اجرا شده‌اند.

خلاصه خبر

استاد حوزه علمیه قم تصریح کرد: تجربه نشان داده است، فعالیت‌های این مجموعه، تنها جنبه‌ی علمی ندارد بلکه با هدف تقویت گفتمان تمدنی انقلاب اسلامی در جهان اسلام طراحی شده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین اسکندری در ابتدا به کنگره آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی(ره) پرداخت و افزود: جلساتی با بیت معظم له برگزار شده است و پس از سفر به عتبات عالیات توافق اصلی برای برگزاری این کنگره با عتبه حسینی در کربلا انجام شده است.
پس از چند دیدار با شیخ عبدالمهدی کربلایی، تولیت حرم سیدالشهدا(ع)، بخش برگزاری کنگره‌ها در عتبه حسینی به عنوان محور اجرایی پروژه تعیین شد.
حجت الاسلام والمسلمین اسکندری افزود: بیت آیت‌الله صافی(ره)، فهرست اولیه‌ای از۱۴۰ شخصیت هم‌دوره و همراه ایشان آماده کرده تا مصاحبه‌های علمی با آنان انجام شود و در همین راستا مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی(نور)، نرم‌افزار جامع آثار ایشان را تولید و دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم نیز همکاری در خصوص فراخوان پژوهشی مقالات و آثار را پذیرفته است.
حجت الاسلام والمسلمین اسکندری در بخش دیگری از سخنان خود به کنگره دوم یعنی «آیت الله سیدهبه الدین شهرستانی» پرداخت و گفت: محور این کنگره «احیای میراث علمی نجف و کاظمین» است.
حجت‌الاسلام اسکندری بیان کرد: در کتابخانه حرم امامین کاظمین(ع)، ۳۹۰ نسخه خطی از ایشان شناسایی شده است؛ برخی از این آثار ناقص‌اند اما ظرفیت تبدیل به مجموعه‌های چندجلدی را دارند.
کنگره شهید سید حسن نصرالله
استاد حوزه علمیه قم افزود: کتاب‌ها، پژوهش‌ها، پایان‌نامه‌ها و آثار چاپی مرتبط با سید حسن نصرالله در حال جمع‌آوری است و زیر نظر حجت الاسلام والمسلمین رضا مختاری، فهرست جامعی از این منابع تهیه می‌شود تا به عنوان بانک داده علمی برای محور مقاومت مورد استفاده قرار گیرد.
چشم‌انداز آینده؛ از قم تا جهان اسلام
حجت‌الاسلام والمسلمین اسکندری ابراز امیدواری کرد: سال آینده، کنگره شهید سید حسن نصرالله به صورت در قم، نجف، کربلا و بیروت برگزار و در واقع تبدیل به الگویی برای همکاری علمی میان ایران، عراق، لبنان و دیگر مراکز حوزوی خواهد شد.

یکشنبه، 05 بهمن 1404 - 15:54 ادامه مطلب نظر بدهید 260

زِ منظرِ نگاه باقر العلوم"س"  عالمان ز عابدان برترند 

چون دانایان به  علم و فضیلت الهی  ز آبشار کوثرند 
به  سستی و بی قراری  و تنبلی خلق از هم  خوارترند 

  مردمان به کوشش و صبر و تقوا زِ هم اولاترند

شنبه، 04 بهمن 1404 - 00:48 ادامه مطلب نظر بدهید 272

مدرسه زمستانه خوانش‌های معاصر از نظریه اعتباریات علامه طباطبایی(ره)

مهر | دین و اندیشه | جمعه، 03 بهمن 1404 - 11:12

مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، مدرسه زمستانه خوانش‌های معاصر از نظریه اعتباریات علامه طباطبایی(ره) را با حضور اساتید حوزه و دانشگاه برگزار می‌کند.

خلاصه خبر

به گزارش خبرگزاری مهر، گروه حکمت عملی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، مدرسه زمستانه خوانش‌های معاصر از نظریه اعتباریات علامه طباطبایی(ره) را با حضور اساتید حوزه و دانشگاه و به دبیری علمی حجت‌الاسلام مهدی خیاط‌زاده برگزار می‌کند.
خوانش انتقادی مساله نفس الامر گزاره های ارزشی با تأکید بر آراء استاد یزدان‌پناه، حجت‌الاسلام مهدی صداقت سه‌شنبه ۱۴ بهمن ساعت ۱۴/۳۰
آدرس جهت شرکت حضوری، قم، بلوار صدوقی،خیابان حضرت ابوالفضل علیه السلام، خیابان دانش، کوچه سوم، پلاک ۷۱ ، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران است.

 

شنبه، 04 بهمن 1404 - 00:21 ادامه مطلب نظر بدهید 374

مهر | دین و اندیشه، استان‌ها | جمعه، 03 بهمن 1404 - 17:58

قم- رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) قم گفت: مبلغین و فضلای ما باید بتوانند در مقابل شبهات محکم بایستند و بدانید که این امر خیلی اثرگذار خواهد بود.

خلاصه خبر

به گزارش خبرگزاری مهر، هم‌زمان با ایام سی و نهمین سالگرد شهادت بسیجی مخلص، شهید محمدرضا شفیعی و در آستانه طلیعه چهل و هفتمین فجر انقلاب اسلامی، مدیر و اعضای گروه تبلیغی جهادی شهید محمدرضا شفیعی با آیت‌الله محمدجواد فاضل لنکرانی عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دیدار و گفتگو کردند.
وی افزود: در طول سال‌های انقلاب، یکی از مشکلات ما این بوده است که مبلغین و فضلای ما، بعضاً در مسائل علمی، درجه یک نبودند که اگر باشند و بتوانند در مقابل شبهات محکم بایستند، بدانید که خیلی اثرگذار خواهد بود.
آیت‌الله فاضل لنکرانی سپس با تلاوت آیه شریفه «إِنَّ مَعِیَ رَبِّی سَیَهْدِینِ» و اشاره به استفاده مکرّر رهبر معظم انقلاب از این آیه گفت: به وعده الهی که همان معیّتش با انسان است، خیلی مطمئن باشید، خداوند با افرادی است که دین او رو یاری می‌کنند.

شنبه، 04 بهمن 1404 - 00:07 ادامه مطلب نظر بدهید 243

آغاز ثبت نام دوره های تدبر در قرآن دانشگاه تهران

مهر | دین و اندیشه | دوشنبه، 29 دی 1404 - 09:41

روش‌های تدبر در قرآن (تدبر سوره‌ای) ویژه بانوان از سوی مدرسه دانشجویی تدبر در قرآن (اولوالالباب) برگزار می‌شود.

به گزارش خبرگزاری مهر، بانوان علاقه‌مند به منظور گذراندن دوره روش‌های تدبر سوره‌ای که مدرسه دانشجویی تدبر در قرآن (اولوالالباب) وابسته به مجمع مدارس دانشجویی قرآن و عترت دانشگاه تهران آن را برگزار می‌کند، می‌توانند با مراجعه به شناسه pessyannoor@ اقدام کنند.
این دوره به صورت حضوری هر هفته یکشنبه‌ها ساعت ۱۵ تا ۱۷ مبتنی بر کتاب چهارم تدبر در قرآن برگزار می‌شود و لذا پیش‌نیاز حضور در آن، گذراندن سه کتاب قبل (مقدمات تا تدبر کلمه‌ای) است.

 

دوشنبه، 29 دی 1404 - 22:55 ادامه مطلب نظر بدهید 316

مهر | دین و اندیشه | دوشنبه، 29 دی 1404 - 13:41

آیت‌الله خوانساری را باید نماینده «مکتب احتیاط و صیانت» در فقه شیعه دانست و علیرغم تفاوت دیدگاه در بحث ولایت فقیه، رابطه میان امام خمینی و آیت‌الله خوانساری همواره سرشار از تکریم بود.

خلاصه خبر

اما روح تشنه او برای دستیابی به عالی‌ترین سطوح اجتهاد، وی را به نجف اشرف کشانید؛ کانون تپنده فقاهت شیعه.
ملاقات سرنوشت‌ساز آیت‌الله کمالوند با محمدرضا شاه پهلوی به نمایندگی از مراجع، منجر به مجوزی برای دیدار با امام خمینی در بازداشت شد.
این پیوند میان او و امام خمینی، فراتر از یک همکاری سیاسی، ریشه در احترامی متقابل داشت؛ چنان که امام خمینی همواره از ایشان به عنوان شخصیتی مهذب و والامقام یاد می‌کردند.
دیدگاه‌های آیت‌الله خوانساری و امام خمینی پیرامون «اختیارات فقیه حاکم» تفاوت هایی با هم داشت.
این تفاوت بیش از آنکه سیاسی باشد، ریشه در مبانی استنباط فقهی و روش‌شناسی این دو بزرگوار دارد.
امام خمینی (ره) با ارائه نظریه «ولایت مطلقه فقیه»، حکومت را از شئون اولیه اسلام و حاکم بر تمامی احکام فرعیه می‌دانستند.
در تحلیل آیت الله خوانساری، ادله نقلی و روایاتی که برای اثبات ولایت عامه فقیه مورد استفاده قرار می‌گیرند مانند «الفقهاء حصون الاسلام» یا «مقبوله عمر بن حنظله»، فاقد دلالت صریح بر ولایت سیاسی و اجرایی هستند.
آیت الله خوانساری معتقد است که شأن فقیه عمدتاً در «افتاء» یعنی فتوا دادن و «قضاء» یعنی قضاوت و داوری خلاصه می‌شود.
او ولایت فقیه را به «امور حسبیه» محدود می‌کند؛ یعنی اموری که شارع مقدس در هیچ شرایطی راضی به زمین ماندن آن‌ها نیست ،مانند سرپرستی ایتام، اموال مجهول‌المالک و اوقاف بی‌سرپرست.
این نگاه احتیاط‌آمیز آیت الله خوانساری باعث شده بود که وی در فقه خود، بسیاری از تصرفات حکومتی را بدون اذن خاص از امام معصوم زیر سؤال ببرد.
برای مثال، در حالی که امام خمینی قائل به وجوب تشکیل حکومت برای اجرای حدود و احکام انتظامی اسلام بودند، آیت‌الله خوانساری در اجرای حدود در زمان غیبت تأمل جدی داشت و بر این باور بود که کمال اجرای این احکام منوط به حضور معصوم است.
علیرغم این تفاوت مبنایی در بحث ولایت فقیه، رابطه میان امام خمینی و آیت‌الله خوانساری همواره سرشار از تکریم بود.
پیام تسلیت امام خمینی در سال ۱۳۶۳ به مناسبت درگذشت ایشان، نشان‌دهنده عمق ارادت میان این دو فقیه برجسته است.
امام در آن پیام، ایشان را «مرجع معظم» و «شخصیتی متقی و دانشمند» توصیف کردند:
انا لله و انا الیه راجعون‏
خبر رحلت مرحوم مغفور آیت الله خوانساری ـ رحمة الله علیه ـ موجب تأسف و‏‎ ‎‏تأثر گردید.
والسلام علی عبادالله الصالحین.‏‏‏روح الله الموسوی الخمینی»‏
آیت‌الله سید احمد خوانساری را باید نماینده «مکتب احتیاط و صیانت» در فقه شیعه دانست.

دوشنبه، 29 دی 1404 - 22:53 ادامه مطلب نظر بدهید 247