منبع: سیره پیشوایان،  مهدی پیشوایی 

پیشوای پنجم طی مدت امامت خود، در همان شرائط نامساعد، به نشر و اشاعه حقایق و معارف الهی پرداخت و مشکلات علمی را تشریح نمود و جنبش علمی دامنه داری به وجود آورد که مقدمات تاسیس یک «دانشگاه بزرگ اسلامی» را که در دوران امامت فرزند گرامیش «امام صادق ع» به اوج عظمت رسید، پی ریزی کرد/

امام پنجم در علم، زهد، عظمت و فضیلت سرآمد همه بزرگان بنی هاشم بود و مقام بزرگ علمی و اخلاقی او مورد تصدیق دوست و دشمن بود. به قدری روایات و احادیث، در زمینه مسائل و احکام اسلامی، تفسیر، تاریخ اسلام، و انواع علوم، از ان حضرت به یادگار مانده است که تا آن روز از هیچ یک از فرزندان امام حسن و امام حسین (ع) به جا نمانده بود.(1)

رجال و شخصیتهای بزرگ علمی آن روز، و نیز عده ای از یاران پیامبر (ص) که هنوز درحال حیات بودند، از محضر آن حضرت استفاده می کردند/

یکشنبه، 30 آذر 1404 - 16:30 ادامه مطلب نظر بدهید 151

مهر | دین و اندیشه | شنبه، 29 آذر 1404 - 09:40

جلد اول کتاب «امامت الهی» (ترجمه و تلخیص کتاب الامامة الالهیه) اثر آیت الله شیخ محمد سند و ترجمه و تلخیص صادق الهام در ۴۷۲ صفحه به همت مؤسسه بوستان کتاب به چاپ رسید.

خلاصه خبر

کتاب حاضر پژوهش ژرف نوآورانه در تبیین امامت از منظر قرآن و عترت است که با روش منظومه‌ای به با بهره‌گیری از قواعد دقیق اصولی، حکمت و عرفان، به کشف شبکه به هم تنیده معارف وحیانی می‌پردازد.
این اثر گران‌سنگ، با عرضه متشابهات بر محکمات عقل و نقل، پاسخ یا استدلالی به شبهات کلامی داده و در حقیقت امامت را به منزله استمرار رسالت و تجلی اراده الهی معرفی می‌کند.
برخی از نکات روش تحقیق آیت‌الله محمد سند در این کتاب عبارت است از: استفاده از قواعد ژرف علم اصول به عنوان منطق فهم منظومه معارف وحیانی، نگاه منظومه‌ای و شبکه‌ای به دین، نگاه شبکه به سامانه حجیت، عرضه متشابهات بر محکمات عقل و قرآن و روایات، طراحی همه جانبه سامانه اصول قانونی، نگاه ویژه به بحث حسن و قبح و بحث اعتبار (که از ابتکارات پرافتخار اصولیان امامیه است)، جایگاه و امنیت متن و مضمون حدیث و تقدم آن بر سند، و واکوی و تتبع در همه زوایای بحث و یافتن شبکه مسائل در عرصه‌های مختلف علوم.
این اثر در هفت فصل تألیف شده است؛ در فصل اول به کلیات بحث پرداخته شده که پس از بیان روش‌های معرفت دینی، به مباحثی در خصوص حوزه ثبوت و امکان، حوزه اثبات و واقع، حکم شرعی فقهی و حکم شرعی اصولی پرداخته شده و پس از اشاره به حجیت ظواهر، حجیت قرآن و حجیت سنت بررسی و به کتب اربعه و مصادر روایی اشاره شده و در ادامه، در خصوص برهان عیانی نکاتی تبیین و سپس، مباحثی از جمله دلایل ابن سینا بر اعتباری بودن حسن و قبح، ادله تکوینی بودن حسن قبح، تبعیت ولایت تشریعی از ولایت تکوینی، رابطه عقل عملی و نظری، حجیت معارف قلبی، فواید مدرکات قلبی و رابطه حجت‌های چهارگانه مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.
«مقام غیبی در امامت» عنوان سومین فصل از کتاب حاضر است؛ در این فصل، مباحثی همچون «امامت وراثت نسبی یا روحی» و «امامت نص یا شورا» مطرح و تحلیلی در خصوص اقتدا به اهل بیت (ع) تبیین شده و نکاتی از جمله انسان مجموعی، انسان کبیر، ادله عقلی امامت، و دلایل وجود ارتباط با غیب (ضرورت ارتباط، فطرت، برهان غایت، معرفت نفس، برهان عنایت ادله اِنّی) آورده شده است.

یکشنبه، 30 آذر 1404 - 11:44 ادامه مطلب نظر بدهید 273

یکشنبه، 16 آذر 1404 - 00:23 نظر بدهید 263

مهر | دین و اندیشه | شنبه، 08 آذر 1404 - 17:18

نشست علمی «بررسی تطبیقی نشانه‌های ظهور و آخرالزمان» ویژه طلاب، مبلغان و فعالان فرهنگی استان فارس برگزار می‌شود.

خلاصه خبر

در این نشست حجت‌الاسلام والمسلمین حسین مشکوری دانش پژوه دکترای تخصصی امامت دانشگاه ادیان و مذاهب که یکی از محققان و پژوهشگران حوزه امامت و مهدویت محسوب می‌شود به ارائه بررسی‌های تطبیقی خود خواهد پرداخت.

 

شنبه، 08 آذر 1404 - 21:45 ادامه مطلب نظر بدهید 270

سه شنبه، 04 آذر 1404 - 00:02 نظر بدهید 252

نوع مقاله : علمی- ترویجی

نویسنده

• محمدحسین بیات

دانشگاه علامه طباطبائی

https://doi.org/10.22054/ajsm.2014.1

چکیده

مسألة امامت از دیرباز مطمح نظر متکلّمان و مفسّران نامدار اسلامی بوده است. فرقه‌های اسلامی در هیچ یک از مسائل دینی به سان مسألة امامت اختلاف نظر نداشته‌اند. علمای نام‌آور اسلامی، اوّلاً به دو فرقۀ بزرگ شیعه و اهل سنّت تقسیم شدند که جمیع فرقه‌های شیعه در تعیین امام، قائل به نصّ شدند، لیکن همۀ فرقه‌های اهل سنّت قائل به بیعت و اجماع اهل حلّ و عقد در این باب گشتند. فرقه‌های شیعه نیز در امر تعیین امام، از برخی جهات متشتّت گشتند. برخی قائل به نصّ خفیّ و برخی دیگر به عدم عصمت امام نظر دادند. در این میان، شیعۀ اثناعشری بر این باور است که وجود امام با قاعدۀ عقلی لطف اثبات می‌شود، چون امامت از ملحقات نبوّت است. به دنبال اثبات امام با این قاعدۀ عقلی، عصمت و منصوص بودن امام از جانب خدا و رسول را نیز با استناد به عقل و نقل اثبات می‌کنند. نویسندۀ مقاله در این جستار، برجسته‌ترین براهین عقلی شیعۀ دوازده امامی را ذکر نموده، سپس با استناد به آیات و روایات، عصمت و منصوص بودن امام را به اثبات رسانیده است. نکتۀ قابل توجّه در باب امامت، آوردن براهین عقلی نو با نگاهی دیگر می‌باشد و نیز تکیه به کتاب الحجّة اصول کافی است، که دیگر نویسندگان به این دو نکته کم‌توجّه بوده‌اند.

کلیدواژه‌ها

• امامت عامّه
• امامت خاصّه
• عصمت
• نصّ
• شیعه
• اهل سنّت
• آیات و روایات

عنوان مقاله [English]

Studying Imamate from Twelver Shia Perspective Based on Rational Reasons and Quranic Verses and Narrations

چکیده [English]

Denominations of Islam are in complete disagreement with each other when it comes to Imamate; a subject that has been studied by the prominent Islamic interpreters throughout the history. Shia and Sunni are the largest denominations of Islam and in choosing Imam, the former considers the text of the Holy Qur’an as the source of reference and the later believes in Bay’ah (oath of allegiance) and consensus. Moreover, different branches of Shia Islam have contradictory views on the subject of Imamate. Some has an indirect reference to the subject of Imamate; i.e. no specific person is selected as Imam and only the characteristics of such a person are clarified, while others have asserted that Imams are not impeccable. However, Twelver Shia believes that Imamate is proven by the principle of Lutf (grace). In addition, they verify the impeccability of Imam by reasoning and interpretations of Imams sayings. The researcher has studied the most significant arguments of Twelver Shia and then has proved the impeccability of Imam by Quranic verses and narrations (Imams’ sayings). The current paper has tried to study the concept from a new perspective and it was based on the book, Al-Hujjat Usūl al-Kāfī that has been neglected in the former studies. 

کلیدواژه‌ها [English]

• General Imamate
• Specific Imamate
• Infallibility
• Quranic verses
• Shia
• Sunni
• Verses and Narrations

اصل مقاله

مقدّمه

مسألة امامت بعد از توحید و نبوّت، مهم‌ترین مسأله در دین اسلام است. امّت اسلامی به طور کلّی در این باب به دو فرقۀ بزرگ شیعه و اهل سنّت منقسم شده که هر یک از این دو فرقه با وجود اختلافات درون‌گروهی، دو تفاوت جوهری با یکدیگر دارند. به باور جمیع فرقه‌های شیعه، امام باید منصوص باشد، یعنی شخص امام باید از جانب خدا و رسول خدا تعیین شده باشد، چون عصمت در امام شرط است و شخص معصوم را فقط خدا و رسول خدا می‌شناسد.

چهارشنبه، 21 آبان 1404 - 21:44 ادامه مطلب نظر بدهید 429

غدیر کوثرِ هدایت شعری در رابطه با عید غدیر حضرت امیرالمؤمنین سلام الله علیه

غدیر کوثرِ هدایت

به کمال اسلام تفسیر می شود با قدقامَةَ الغدیر

مسند ولایت امامت تصویب می شود با قدقامة الغدیر

کوثرِ هدایتِ خداوند تعبیر می شود با قدقامة الغدیر

به اذن خدا امامت محبوب می شود با قدقامة الغدیر

 

نعمت غدیر بزرگترین قدر خداوند بر شما باشد امیرالمؤمنین

کوثر غدیر از والاترین اعیاد خداوند بر شما باشد امیرالمؤمنین

شیرین باشد به کامتان مُحبت ایزد منان به ولایت امیرالمؤمنین

در اوج بلندای رسالت دست محمد باشد در دست امیرالمؤمنین

 

زمینه ساز ظهور حضرت قائمِ آل محمد باشد آبشارِ غدیر

تعبیرِ اَکمَلِ دین خداوند در تسلسل راه انبیاء باشد آفتاب غدیر

 

گل افشان گل محمدی

شنبه، 03 آبان 1404 - 21:49 ادامه مطلب نظر بدهید 207

بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.

در قرآن مجید آیات فراوانی است که با استفاده از احادیثی که از پیامبر اکرم (ص) در شأن نزول آنها وارد شده است، امامت امام علی (ع) را اثبات می نمایند.

به آیاتی چند توجه فرمایید:

1- آیه تبلیغ: «یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربک. . . [1]» که طبق روایات معتبر از اهل سنت در جریان غدیر خم نازل شده است و در این روز تاریخی پیامبر(ص) با اعلام ولایت و جانشینی حضرت علی(ع) رسالت خود را تکمیل فرمود.

2- آیه ولایت: «انما ولیکم الله و رسوله و الذین امنوا الذین یقیمون الصلاة. . . [2]» که ولایت حضرت علی (ع)[3] در کنار ولایت خدا و رسول(ص) قرار داده شده است.

3- آیه اولی الامر: یا ایها الذین امنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم. . . [4]» که اطاعت از اولی الامر را به نحو مطلق واجب کرده است، و از این الزام مطلق بدست می آید که امام باید معصوم باشد لذا غیر از حضرت علی(ع) که از عصمت برخوردار نیست، نمی تواند امام باشد. علاوه روایاتی که از کتب اهل سنت در ذیل این آیه به معرفی حضرت علی(ع) به عنوان امام و جانشین پیامبر (ع) پرداخته است، بیش ار اندازه است.

4- آیه صادقین: یا ایها الذین امنوا اتقوا الله و کونوا مع الصادقین. . . [5]» که می فرماید: ای اهل ایمان، تقوا داشته و با صادقین باشید و در روایات بیان شده است که: منظور از صادقین حضرت علی(ع) و اهل بیت پیامبر(ص) می باشند.

[1]. مائده، 67-

[2]. مائده، 55-

[3] چون طبق روایات معتبر آنکه در رکوع انگشترش را به سائل داد حضرت علی (ع) بوده است.

جمعه، 02 آبان 1404 - 22:11 ادامه مطلب نظر بدهید 325

موضوع ذکر نام امامان در قرآن و روایات یکی از سوالاتی است که گاهی پرسیده می‌شود به عنوان مثال ممکن است سوال شود:
• آیا در قرآن درباره دوازده امام معصوم (ع) سخن به میان آمده است؟
• آیا پیامبر اکرم (ص) موضوع جانشینی بعد از خودشان را رها کردند؟
• آیا پیامبر (ص) فقط در مورد امیر المومنین (ع) سخن گفته‌اند یا دیگر امامان معصوم (ع) هم نام برده شده‌اند؟
صرف نظر از دلایل بسیاری که در مورد ولایت ائمه معصومین (ع) وارد شده است در این مقاله قصد داریم آیه و روایاتی را مطرح کنیم که در آن‌ها از دوازده امام معصوم یاد شده است. ابتدا چکیده مطالب را مشاهده می‌‌کنید.

چکیده

پیامبر اکرم (ص) در زمان حیات خود از امامت دوازده امام سخن گفتند که هم در مستندات شیعیان و هم در مستندات اهل سنت وجود دارد.

 

مراد از «اثْنا عَشَرَ شَهْراً» در قرآن کریم در آیهٔ 36 سورهٔ توبه (إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً فی كِتابِ اللَّه)، امامان دوازده‌گانهٔ اهل بیت (ع) هستند.

 

در روایات زیادی از دوازده امام بعد از پیامبر (ص) نام برده شده است.

 

 

نصّ بر امامان در قرآن و روایات:

بعد از پیامبر اکرم (ص) امیرالمؤمنین (ع) به امامت منصوب شدند که آیات و روایاتی در این زمینه مطرح است. حال سخن برای بعد از امیرالمؤمنین (ع) است. پیامبر اکرم (ص) برای بعد از امیرالمؤمنین (ع) خط مشیی را تعیین کردند. اولاً در یک سری از آیات و روایات، بحث از اهل‌بیت رسول خدا (ص) است که امیرالمؤمنین (ع) فرد شاخص اهل بیت بعد از رسول الله (ص) بودند. طبیعی است باید بعد از امیرالمؤمنین (ع) امامت در اهل بیت پیامبر اکرم (ص) باشد چراکه آنها مطهرون هستند که قرآن دامن آنها را از هر رجسی مبرا می‌‌‌کند و آنها صاحبان علم پیامبر (ص) و عالمان بر قرآن هستند. برای تحقیق درباره مصادیق مطهرون به مقاله «آیه تطهیر و جریان همیشه زنده امامت» مراجعه کنید.
پیامبر اکرم (ص) در زمان حیات خود از امامت دوازده امام سخن گفتند که هم در مستندات شیعیان و هم در مستندات و منابع حدیثی اهل سنت وجود دارد. پس خود اینکه دوازده امام باید باشند نکتهٔ بسیار مهمی است. در حدیثی که از پیامبر اکرم (ص) نقل شده است فرمودند:

﴿لَا يَزَالُ الدِّينُ قَائِماً حَتَّى تَقُومَ السَّاعَةُ أَوْ يَكُونَ عَلَيْكُمْ اثْنَا عَشَرَ خَلِيفَةً كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ﴾ 1

دین خدا همواره پابرجا است تا آنکه رستاخیز فرا رسد یا 12 خلیفه و جانشین من که همگی از قریش هستند، راهبر شما شوند.

در بین این گروه روایات مختصر تعابیر متفاوتی وجود دارد. بعضی از این احادیث گفتند: «اثْنَا عَشَرَ خَلِیفَةً» دوازده جانشین. در بعضی از روایات گفتند: «اثْنَا عَشَرَ رَجُلاً» دوازده رجل و مرد الهی. در احادیث دیگری «اثْنَا عَشَرَ أمیراً» 2 دوازده امیر و در حدیثی آمده است که این دوازده نفر از بنی هاشم 3 هستند، البته بنی هاشم هم از قریش بودند. این حدیث را شیخ سلیمان قندوزی در کتاب خود به نام ینابیع المودة، نقل کرده است.
باید پرسید مقصود از این دوازده نفر چه کسانی هستند؟ پس در روایات ما سخن از دوازده امیر، دوازده خلیفه و دوازده جانشین بعد از پیامبر اکرم (ص) مطرح است.
اما بحث امامان در قرآن چگونه است؟

1. امامان در قرآن:

مسأله امامان در قرآن کریم با تعابیر مختلف بیان شده است. در آیاتی از قرآن کریم عنوان دوازده امام مطرح شده است. آنجا که می‌‌‌فرماید:

﴿إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً في‏ كِتابِ اللَّهِ﴾ 4

در حقیقت شمار ماه‏ها در نزد خداوند دوازده ماه است كه در كتاب خدا از روزى كه آسمان‏ها و این زمین را آفریده ثابت و محقق است‏.

البته این آیه و آیه بعد در مورد کبیسه‌ای نازل شده است که کفار قریش قبل از اسلام ایجاد کرده بودند. اینها به تقلید از یهودیها سال کبیسه درست کردند به طوری که سال قمری و شمسی با هم منطبق باشد و موسم حج در ماه آبان، فصل پاییز ثابت بماند که هم هوا معتدل باشد، مردم رغبت بیشتری بکنند و هم سفرهای تجاری زمستان و تابستان مورد خدشه قرار نگیرد. این کار را انجام داده بودند تا در حجة الوداع پیامبر اکرم (ص) این را منتفی کردند فرمودند ذی الحجه به ذی الحجهٔ واقعی منطبق شده است و دیگر از این به بعد کسی تغییر ندهد.
کاری که آنها می‌‌‌کردند این بود که دو سال را دوازده ماه می‌‌‌گرفتند و سال سوم سیزده ماه که یک ماه سال جا به جا بشود و با سال شمسی منطبق بشود.

در ذیل این آیه، روایات ما نکته‌ای را مطرح می‌‌‌کنند که منظور خداوند یا یک منظور خداوند از این عبارت که «إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنا عَشَرَ شَهْراً فی‏ كِتابِ اللَّهِ» امامان اهل بیت (ع) هستند. یعنی خداوند با این آیه دو معنا را قصد کرده است هم ماههای شرعی را و هم ائمه هدی (ع) را بیان کرده است. بعضی از محدثین و مفسرین این روایات را تأویل آیه دانستند یعنی آیه یک معنی ظاهری دارد که دوازده ماه است. از طرفی خداوند از این عبارت قصد دومی کرده است که آن تأویل 5 این آیه است که دوازده امام هستند. یکی از محققین، می‌‌‌گویند این معنا تأویل آیه نیست بلکه ظاهر آیه است. چرا که شهر دو معنا دارد. یک معنا «ماه» است که مشهور شده است، معنای دیگر «عالِم» است. که با توجه به این معنا، معنای آیه این است که عالمان امت اسلامی در نزد خدا دوازده عالم هستند که فرمودند:

﴿فَنَحْنُ الْعُلَمَاءُ وَ شِيعَتُنَا الْمُتَعَلِّمُونَ﴾ 6

ما آن علماء هستیم و شیعیان ما متعلم از ما هستند.

چهارشنبه، 30 مهر 1404 - 11:04 ادامه مطلب نظر بدهید 275

پنجشنبه، 10 مهر 1404 - 23:16 نظر بدهید 219