خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، مائده سادات مرویان حسینی: بازی‌های ویدیویی دیگر ابزاری برای سرگرمی نیستند، بلکه به واسطه تعاملی بودن خود می‌تواند مخاطب را در موقعیتی قرار دهد که به جای تماشاگر یک روایت یا یک واقعه بودن در آن مشارکت کند، تصمیم بگیرد و نتیجه انتخاب‌های خود را ببیند.
همین ویژگی باعث شده است بازی‌های ویدیویی در سال‌های اخیر به یکی از ابزارهای انتقال مفاهیم فرهنگی، اجتماعی و تاریخی تبدیل شوند، ابزاری که می‌تواند مخاطب را با یک موضوع درگیر کند و او را در تجربه‌ای متفاوت از یک روایت قرار دهد.
در ایران نیز بازی‌سازان در سال‌های گذشته تلاش کردند بخشی از موضوعات فرهنگی و تاریخی را در قالب بازی روایت کنند؛ از جمله موضوع مدافعان حرم و حوادث سال‌های حضور گروه تروریستی داعش در سوریه.
در همین راستا، استودیو مارس بازی «مدافعان آزادی» را با محوریت این موضوع تولید کرده، اثری که تلاش می‌کند بخشی از حوادث سوریه و دفاع از حرم حضرت زینب(س) را در قالب یک بازی ویدیویی برای مخاطب روایت کند.
همزمان با سالروز شهادت شهید محسن حججی و روز گرامیداشت مدافعان حرم، به سراغ «مدافعان آزادی» رفتیم تا ببینیم این بازی چطور توانسته از ظرفیت‌هایی مانند گیم‌پلی، روایت، شخصیت‌پردازی و تصویرسازی برای روایت این موضوع استفاده کند و یک بازی ویدیویی تا چه اندازه می‌تواند مخاطب را با یک روایت تاریخی همراه کند.
محسن حججی، نخستین مدافع در میدان بازی
بازی «مدافعان آزادی» در سبک شوتر یا تیراندازی ساخته شده است.
در این بازی، بازیکن در نقش تعدادی از شخصیت‌ها و شهدای مدافع حرم قرار می‌گیرد و باید به مبارزه با گروه تروریستی داعش برود.
این شخصیت‌ها شامل شهید محسن حججی، شهید محمودرضا بیضایی، شهید مهدی صابری، شهید مصطفی چمران و در نهایت شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی هستند.
هرکدام از این شخصیت‌ها رتبه‌بندی مشخصی دارند و هرچه بازیکن در بازی پیش می‌رود، به شخصیت‌هایی با قدرت بالاتر دسترسی پیدا می‌کند.
در ابتدای بازی، بازیکن باید در نقش شهید محسن حججی وارد منطقه شود و مأموریت خود را برای مبارزه با نیروهای داعش آغاز کند.
بازیکن در هر مرحله، با موفقیت در انجام مأموریت، مقداری «نشان» به دست می‌آورد.
در این بازی به جای استفاده از سکه یا امتیاز، از واژه «نشان» استفاده شده است.
بازیکن می‌تواند با استفاده از این نشان‌ها، شخصیت مبارز یا تجهیزات خود را ارتقا دهد.
ارتقا و خرید تجهیزات بهتر و بیشتر نیز می‌تواند به پیشروی در عملیات و افزایش شانس موفقیت در مراحل کمک کند.
در مراحل بالاتر، داشتن نشان اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ چراکه بازیکن پس از پشت سر گذاشتن هر مأموریت، با نیروهای سرسخت‌تر داعش و غول‌های بزرگ‌تر مواجه می‌شود.
بنابراین، هرچه بازیکن نشان بیشتری به دست آورد، می‌تواند سلاح، تجهیزات و حتی شخصیت مبارز خود را ارتقا دهد تا بتواند از عهده دشمنان برآید.
یکی دیگر از مواردی که در ارتقای شخصیت‌ها و تجهیزات نقش دارد، میزان «شجاعت» بازیکن است.
در هر مرحله و بعد از انجام هر مأموریت، میزان شجاعت شخصیت بیشتر می‌شود و بازیکن با رسیدن به سطوح بالاتر شجاعت می‌تواند تجهیزات و شخصیت‌های بیشتر و مهم‌تری را تهیه کند.
برای مثال، برای دسترسی به شخصیت شهید چمران، بازیکن باید به شجاعت ۷ برسد و برای استفاده از شخصیت شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی، شجاعت ۱۲ مورد نیاز است.
این شجاعت در واقع نشان‌دهنده رتبه بازیکن در بازی است یعنی بازیکن باید به رتبه ۷ یا ۱۲ رسیده و نشان‌های لازم را نیز به دست آورده باشد تا بتواند از این شخصیت‌ها استفاده کند.
گیم‌پلی بازی، همان‌طور که گفته شد، بر اساس سبک تیراندازی طراحی شده است.
در بازی روایت داستانی مشخصی وجود ندارد و تمرکز اصلی گیم‌پلی بر تیراندازی و جمع‌آوری امتیاز و منابع است.
گیم‌پلی بازی روان و ساده است و رابط کاربری ساده‌ای نیز دارد.
منوی بازی و بخش‌های مختلف آن به‌ صورتی طراحی شده‌ که برای بازیکن قابل فهم باشند و نیازی به آموزش طولانی برای آغاز بازی وجود ندارد.
در طول بازی، مأموریت‌های متفاوتی به بازیکن داده می‌شود؛ از جمله «تروریست‌ها را از بین ببر»، «منطقه را آزاد کن»، «خودت را زنده نگه دار تا کمک برسد» و «از دختربچه مظلوم محافظت کن».
در مأموریت آخر، بازیکن باید در نقش یکی از مدافعان حرم، برای مثال شهید محسن حججی، از یک دختربچه محافظت کند تا نیروهای داعش به او آسیب نرسانند.
همچنین بازیکن باید از جان خود نیز محافظت کرده و دختربچه را به یک نقطه امن برساند.
گرافیک دوبعدی و کارتونی از میدان جنگ با تروریست
بازی «مدافعان آزادی» به صورت دوبعدی و با نمای دوربین از بغل طراحی شده؛ نمایی که باعث می‌شود بازیکن تسلط مناسبی بر فضای صفحه و اتفاقات داشته باشد.
با وجود دوبعدی بودن بازی، شخصیت‌ها و المان‌های محیط به صورت کاملاً تخت و ساده طراحی نشده‌اند و استفاده از نور، سایه و خطوط برای ایجاد عمق، به عناصر مختلف بازی حجم داده است.
گرافیک بازی کاملاً واقع‌گرایانه نیست و سازندگان آن بیشتر تلاش کردند فضایی کارتونی اما پرجزئیات ایجاد کنند.
محیط بازی تا حد زیادی کوچه‌های سوریه و خانه‌هایی را که بر اثر جنگ و درگیری با نیروهای داعش تخریب شده‌اند، به تصویر می‌کشد.
استفاده از رنگ‌های خاکی، سبز و کرم در کنار طراحی کارتونی نیروهای داعش، فضای بازی را شکل داده.
در مقابل، طراحی شخصیت‌های مبارز و مدافع حرم، از جمله شهید محسن حججی و شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی، تا حد زیادی به چهره واقعی آنها نزدیک است؛ هرچند این شخصیت‌ها با سبک کارتونی و گرافیکی ساده طراحی شده‌اند.
در مجموع، بازی از نظر گرافیکی تلاش کرده است فضای یک میدان نظامی و محیط درگیری را با استفاده از شخصیت‌هایی که بر اساس چهره‌های واقعی طراحی شده‌اند، به مخاطب نشان دهد.
جای خالی صدا و موسیقی در میدان نبرد
در «مدافعان آزادی» از موسیقی و صداهای پس‌زمینه استفاده شده، موسیقی‌ که برای مخاطب آشناست و تلاش می‌کند حال‌وهوای اکشن و هیجان را به بازیکن منتقل کند.
جلوه‌های صوتی به‌کاررفته در بازی نیز نسبتاً ساده هستند و بیشتر به صداهایی مانند تیراندازی و انفجار محدود می‌شوند.
با این حال، همین صداهای تیراندازی تا حدی حس حضور در میدان مبارزه را به مخاطب منتقل می‌کنند.
با توجه به فضای بازی، می‌توانست تنوع بیشتری در جلوه‌های صوتی وجود داشته باشد.
برای مثال، در بخش‌هایی که بازیکن در نقش یک مبارز ایرانی قرار دارد، شنیدن صدای شخصیت می‌توانست به زنده‌تر شدن فضای بازی کمک کند.
این موضوع در برخی مأموریت‌ها اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ برای مثال، در مأموریتی که بازیکن باید از یک دختربچه محافظت کند، می‌شد با اضافه کردن صداهایی از کودک یا واکنش‌های صوتی دشمنان، فضای آن بخش را واقعی‌تر و ملموس‌تر کرد.
در «مدافعان آزادی» صدای نیروهای داعش نیز چندان شنیده نمی‌شود، در حالی که اضافه شدن دیالوگ‌ها و صداهای مربوط به آنها نیز می‌توانست فضای رقابت و مبارزه با تروریست‌ها را زنده‌تر کند.
از طرفی، با توجه به اینکه بازی بر مبارزه با داعش و مأموریت‌های پرتنش و اکشن تمرکز دارد، موسیقی می‌توانست نقش پررنگ‌تری در ایجاد هیجان داشته باشد و در برخی لحظات اوج بگیرد.
موسیقی متن فعلی نه آن‌قدر آرام و کم‌حس است که از فضای بازی فاصله بگیرد و نه آن‌قدر پرکشش است که به تنش مراحل مختلف اضافه کند.
زندگی شهدا در چند خط، روایتی که می‌توانست بیشتر باشد
یکی از نکات مثبت «مدافعان آزادی» این است که بازی تنها به چند صحنه اکشن، تیراندازی و شکست نیروهای داعش محدود نمی‌شود و تلاش می‌کند مخاطبی را که در نقش شهید محسن حججی یا دیگر شهدای مدافع حرم قرار می‌گیرد، با شخصیت آنها نیز آشنا کند.
در بخشی از منوی بازی، بخشی نیز به زندگینامه شهدا اختصاص داده شده.
برای مثال، در این قسمت اطلاعاتی درباره دوران کودکی، خانواده و فعالیت‌های شهید محسن حججی ارائه می‌شود و به حضور او در مسجد، فعالیت‌های بسیج و علاقه‌اش به مداحی اشاره شده است.
پرداختن به زندگی شهید در کنار بخش‌های اکشن بازی، در اصل اتفاق مثبت و ارزشمندی است؛ چراکه مخاطب تنها با یک شخصیت مبارز مواجه نیست و می‌تواند اطلاعاتی درباره زندگی او نیز به دست آورد.
با این حال، این بخش از بازی می‌توانست با دقت و جزئیات بیشتری طراحی شود.
اطلاعات ارائه‌شده درباره شهید حججی بیشتر شبیه چند خط معرفی است که در کنار شخصیت او قرار گرفته و فرصت چندانی برای آشنایی عمیق‌تر مخاطب با زندگی و شخصیت این شهید فراهم نمی‌کند.
از سوی دیگر، متن این بخش با فونت و رنگی ارائه شده که خواندن آن را سخت می‌کند.
استفاده از رنگ سبز فسفری در کنار طراحی موجود باعث می‌شود چشم هنگام مطالعه زودتر خسته شود و مخاطب حتی ممکن است از خواندن ادامه متن صرف‌نظر کند.
به نظر می‌رسد این بخش می‌توانست با طراحی خواناتر و متنی منسجم‌تر، از دوران کودکی و فعالیت‌های شهید تا حضور او در سوریه و مبارزه با داعش را به صورت خلاصه روایت کند.
«مدافعان آزادی» را می‌توان تلاشی برای ورود موضوع مدافعان حرم و مبارزه با داعش در قالب بازی‌های ویدیویی دانست؛ بازی‌ که تلاش کرده در کنار بخش‌های تیراندازی و اکشن، شخصیت‌هایی را بر اساس شهدای مدافع حرم در اختیار بازیکن قرار دهد و بخشی از زندگی آنها را نیز معرفی کند.
حضور شخصیت‌هایی مانند شهید محسن حججی و شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی و استفاده از نام و ویژگی‌های آنها، به بازی هویت مشخصی داده است.
در عین حال، بازی در بخش‌هایی مانند گیم‌پلی ساده، رابط کاربری قابل فهم و طراحی محیط، تجربه‌ای ساده برای بازیکن ایجاد می‌کند و توانسته فضای کلی میدان‌های درگیری و برخی محیط‌های جنگ‌زده سوریه را به شکل کارتونی بازنمایی کند.
با این حال، در بخش‌هایی مانند موسیقی، جلوه‌های صوتی و روایت زندگی شخصیت‌ها هنوز ظرفیت‌هایی برای بهتر شدن وجود دارد.
به‌ویژه بخش زندگینامه شهدا می‌توانست از یک معرفی کوتاه فراتر برود و شناخت بیشتری از شخصیت و زندگی آنها به مخاطب بدهد.
در مجموع، «مدافعان آزادی» را نمی‌توان تنها یک بازی تیراندازی دانست چراکه تلاش کرده است موضوعی تاریخی را وارد تجربه بازی کند تلاشی که نشان می‌دهد بازی ویدیویی می‌تواند در کنار سرگرمی، بستری برای روایت بخشی از تاریخ و معرفی شخصیت‌هایی باشد که درباره زندگی و نقش آنها کمتر در قالب بازی صحبت شده است.