---

قرآن کریم در آیات متعدد خداوند متعال را با ویژگی هایی که در خدا هست و ویژگی هایی که در او نیست معرفی می کند.برخی از آیات قرآن که در آن به معرفی و شناسایی صفاتی که در خدا هست پرداخته، عبارتند از:

۱. در سور توحید می فرماید:«قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ یلِدْ وَ لَمْ یولَدْ وَ لَمْ یکنْ لَهُ کفُواً أَحَدٌ» بگو: خداوند یکتا و یگانه است، خداوندی است که همه نیازمندان قصد او می کنند (و به او پناه می برند)، نه زاید و زاده نشده، و برای او هرگز شبیه و مانندی نبوده است.

۲. خداوند متعال قادر بوده و قدرت او بالای تمام قدرت ها است و هر آن چه قدرت در هستی وجود دارد از قدرت خداوند متعال سرچشمه می گیرد.«. . . إِنَّ اللَّهَ عَلَی کلِّ شَیءٍ قَدِیرٌ»(۱). . . همانا خداوند بر هر چیزی تواناست.«. . . یدُ اللَّهِ فَوْقَ أَیدِیهِمْ»(۲). . . دست خدا بالای دست آنها است.

۳. خداوند کسی است که در وعده ها و عهدش صادق است. «. . . فَلَنْ یخْلِفَ اللَّهُ عَهْدَهُ أَمْ. . . »(۳)

۴. خداوند دشمن کافران و دوست مؤمنان و متقین است. (۴)

۵. خداوند مالک آسمانها و زمین است. (۵)

۶. خداوند نسبت به بندگانش رئوف و رحیم است. (۶)

۷. خداوند توبه کاران و پاکان را دوست دارد. (۷)

۸. خداوند متعال بصیر و عالم به غیب است. (۸)

۹. قرآن کریم در جایی دیگر خداشناسی را امری فطری دانسته و می فرماید:«فَأَقِمْ وَجْهَک لِلدِّینِ حَنِیفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِی فَطَرَ النَّاسَ عَلَیها لا تَبْدِیلَ لِخَلْقِ اللَّهِ ذلِک الدِّینُ الْقَیمُ وَ لکنَّ أَکثَرَ النَّاسِ لا یعْلَمُونَ»(۹) پس روی خود را متوجه آیین خالص پروردگار کن! این فطرتی است که خداوند، انسانها را بر آن آفریده، دگرگونی در آفرینش الهی نیست، این است آیین استوار، ولی اکثر مردم نمی دانند.

۱۰. قرآن کریم پرستش وعبادت را مخصوص خداوند یکتا می داند و از هرگونه شرک نسبت به خداوند متعال نهی می کند:«وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلا تُشْرِکوا بِهِ شَیئًا. . . »(۱۰) و خدا را بپرستید! و هیچ چیز را همتای او قرار ندهید!. . .

۱۱. ارادة خداوند متعال به تمام هستی تعلق گرفته و تمام هستی تحت فرمان و اراده او قرار دارند.«إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَیئًا أَنْ یقُولَ لَهُ کنْ فَیکونُ»(۱۱) فرمان او چنین است که هر گاه چیزی را اراده کند، تنها به آن می گوید: موجود باش!، آن بی درنگ موجود می شود!

۱۲. قرآن کریم در سوره حشر، آیه ۲۲ تا ۲۴ می فرماید:«هُوَ اللَّهُ الَّذِی لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ عالِمُ الْغَیبِ وَ الشَّهادَةِ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِیمُ هُوَ اللَّهُ الَّذِی لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ الْمَلِک الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیمِنُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَکبِّرُ سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا یشْرِکونَ هُوَ اللَّهُ الْخالِقُ الْبارِئُ الْمُصَوِّرُ لَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنی یسَبِّحُ لَهُ ما فِی السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِیزُ الْحَکیمُ» او خدایی است که معبودی جز او نیست، از پنهان و آشکار آگاه است، و او رحمان و رحیم است، او خدایی است که معبودی جز او نیست، حاکم و مالک اصلی اوست، از هر عیب منزه است، به کسی ستم نمی کند، به مؤمنان امنیت می بخشد و مراقب همه چیز است، او قدرتمندی است شکست ناپذیر که با ارادة نافذ خود هر امری را اصلاح می کند، او شایسته بزرگی است، خداوند منزه است از آن چه شریک برای او قرار می دهند، او خداوندی است خالق و آفریننده ای بی سابقه و صورت گری است (بی نظیر) برای او نام های نیک است، و آن چه در آسمانها و زمین است تسبیح او می گویند و او عزیز و حکیم است. (۱۲) و. . . قرآن کریم برخی از صفاتی را که در خدای متعال نیست را متذکر می شود که بعضی از آنها عبارتند از:

۱. خداوند متعال، زمان، جهت و جسم ندارد. (بقره، ۱۱۵)

۲. خداوند متعال بی نیاز است. (ممتحنه، ۶).

۳. او هیچ شریکی ندارد. (توبه، ۳۱) و. . . .

پی نوشت:

۱. بقره: ۲۰.

۲. فتح: ۱۰.

۳. بقره: ۸۰.

۴. بقره: ۹۸ و ۱۹۴.

۵. بقره: ۱۰۷.

۶. بقره: ۱۴۳.

۷. بقره: ۲۲۲.

۸. توبه: ۷۷. فاطر، ۳۱.

۹. روم: ۳۰.

۱۰. نساء: ۳۶.

۱۱. یس: ۸۲.

۱۲. طباطبایی، سید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، موسسه الاسلامی، الطبعه الخامسه، سنه ۱۴۱۷، ج ۱۹، ص ۲۲۱  ۲۲۴.