قم-مفسر قرآن کریم گفت: قرآن با ترکیب بیمدهی نسبت به کیفرهای الهی و بشارت دادن به پاداشهای الهی، انسانها را نسبت به پیامدهای اعمال خود آگاه میسازد و مسیر رشد و هدایت آنان را هموار میکند.
حجت الاسلام والمسلمین سیداحمد میرعمادی در گفتگو با خبرنگار مهر، در تشریح آیه دوم این سوره کهف، با اشاره به بخش لِیُنذِرَ بَأْسًا شَدِیدًا مِن لَّدُنْهُ وَیُبَشِّرَ الْمُؤْمِنِینَ الَّذِینَ یَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ اظهار داشت: این فراز از آیه، دو کارکرد اساسی قرآن یعنی بیم دادن و مژده رساندن را ترسیم میکند که هر دو در فرآیند هدایت نقش تعیینکننده دارند.
این مفسر قرآن کریم افزود: انذار در ادبیات قرآنی به معنای هشدار نسبت به آیندهای هراسآور و آگاهسازی از پیامدهای گناه و رفتار نادرست است و جنبه بیدارکننده دارد، در حالی که تبشیر به معنای نوید دادن به رحمت، نعمت و فضل الهی است که روح امید را در انسان زنده میکند.
وی گفت: از آنجا که قرآن کتاب تربیت و هدایت است، طبیعی است که در کنار بیان پاداشهای مادی و معنوی، از کیفرهای سخت روحی و جسمی نیز سخن بگوید تا سازوکار تشویق و تنبیه به عنوان یک شیوه مؤثر آموزشی تحقق یابد.
حجت الاسلام میرعمادی با اشاره به فلسفه تقدم انذار بر تبشیر در بسیاری از آیات قرآن تصریح کرد: هدف از این رویکرد، ایجاد انگیزه، بیدارسازی و اتمام حجت است تا انسان نسبت به آثار اعمال خود آگاه شود و راه عذر و بهانه بسته شود.
وی ادامه داد: در اغلب موارد، هشدارهای قرآنی پیش از بشارتها آمده و حتی از نظر تعداد نیز آیات انذار بیشتر است، چرا که در تربیت، پیشگیری از زیان اهمیت بیشتری نسبت به جلب منفعت دارد و این قاعده در ساختار آیات نیز مشهود است.
این استاد حوزه علمیه قم در بخش دیگری از سخنان خود به عبارت أَنَّ لَهُمْ أَجْرًا حَسَنًا اشاره کرد و اظهار داشت: واژه اجر در قرآن به معنای پاداش و ثواب به کار رفته و گاه با اوصافی چون عظیم، کریم و کبیر همراه است که هر یک بیانگر مرتبهای از پاداش الهی است.
وی افزود: در این آیه، مراد از اجر حسن، همان نعمتهای بهشتی است که برای مؤمنانی که عمل صالح را به صورت مستمر انجام میدهند در نظر گرفته شده است و تفاوت مراتب آن نیز متناسب با کیفیت و کمیت اعمال بندگان خواهد بود.
حجت الاسلام میرعمادی با اشاره به آیه بعدی و تعبیر مَّاکِثِینَ فِیهِ أَبَدًا گفت: این عبارت نشان میدهد که پاداش الهی محدود و موقت نیست، بلکه ماندگاری و جاودانگی ویژگی اصلی آن است.
وی خاطرنشان کرد: واژه مکث به معنای درنگ و ماندگاری همراه با توقف است و در اینجا بیانگر اقامت دائمی مؤمنان در بهشت است.
این مفسر قرآن کریم اضافه کرد: از منظر ادبی نیز فعل مضارع در یَعْمَلُونَ الصَّالِحَاتِ دلالت بر استمرار دارد و نشان میدهد که عمل صالح آنان پیوسته و همیشگی است و در برابر این تداوم، پاداشی ابدی قرار داده شده است.
وی در پایان تأکید کرد: آیه دوم سوره کهف تصویری روشن از نظام تربیتی قرآن ارائه میدهد که در آن بیم و امید در کنار یکدیگر، مسیر رشد و هدایت انسان را هموار میسازد و با تأکید بر جاودانگی پاداش مؤمنان صالح، افق روشنی پیش روی اهل ایمان ترسیم میکند.