طنز، همیشه جدیتر از آنی بوده که تصور میکنیم؛ از کشکول شیخبهایی تا امروز که با «بخیه به کشکول»، حاشیهای طنزآمیز بر متنی کلاسیک زده شده است.
گروه فرهنگ و ادب، یادداشت مهمان، زینب سادات جزایری: دانشمندان هنوز رابطه مشخصی بین بالا بودن علم و طنزنویسی پیدا نکردهاند؛ اما ظاهرا قدیم(نه آن قدر قدیمها، قدیم معاصر) علما برای اینکه نشان دهند خیلی همهفن حریف هستند (یا دلایلی که ما نمیدانیم) یک کتاب طنز هم مینوشتند تا رزومهشان کامل باشد.
از میان این علما آقاجمال خوانساری کتاب عقاید النسا و شیخ بهایی کتاب کشکول را نوشتهاند که نشان میدهد نوشتن طنز کار آبکیای نیست و علم میخواهد؛ در میان متقدمین(همان گذشتگان خودمان) هم مرحوم بهلول در زمره این عالمان بود که البته طنزش را او اجرا کرده و بقیه نوشتهاند.
انتشارات میخ، برای اینکه مردم را با گذشته تاریخیشان آشنا کند (یا سایر هدفهایی که از انتشار آن معذوریم) در اقدامی شجاعانه حاشیهنویسی طنز کتبتاریخی را آغاز کرده است که محمد کورهپز در کتاب ماتیک شاهعباسی بر کتاب عقاید النسا حاشیهنویسی کرده و آقای بهزاد توفیقفر حاشیهنویسی کتاب کشکول شیخبهایی را در کتاب «بخیه به کشکول» انجام داده است.
مقدمه کتاب کشکول (واقعا اطلاعات ارزندهای دارد، به خاطر خستگی نخوانده رهایش نکنید؛ یکی از گرههای علمی من با این مقدمه پاسخ داده شد.) درباره شخص شیخبهایی و زندگی اوست؛ (اگه فکر میکنید شیخ بهایی آخوند درباری بوده این مقدمه راه راست را به شما نشان میدهد، البته اگر چشم نبسته باشید) در متن کتاب گزیده حکایات کشکول روایت شده و نویسنده حاشیه و معنی لغات طنزی به آن افزوده است، نکته متفاوت کتاب تطبیق حکایات قدیمی با وقایع روز است.
مرور حکایات شیخبهایی که ملاحت خود را دارد و دلیل کافیای برای خواندن این کتاب است اما برای ما که با لغات قدیمی کمتر مأنوسیم و نسبت به اشخاص (از بس سرمان توی گوشی است) بعضاً شناخت نداریم؛ نویسنده با شرح معانی و توضیح افراد، این کار را راحت کرده است؛ حاشیههایی که بر کتاب نوشته شده در تطبیق زمان گذشته و حال طنز متفاوتی ایجاد کرده است.
گفتنی است روایات کشکول غالباً جنبه تاریخی دارند و کمک شایانی در جهت بالا بردن اطلاعات ما از اعلام، افراد و وقایع تاریخی میکنند که کوتاهی روایتها و روان بودن حکایتها خواندن کتاب را سادهتر میکند.
اگر به روایات تاریخی علاقهمندید و میخواهید طنز تاریخی مهمان لحظاتتان شود کتاب بخیه به کشکول را از دست ندهید.