در حالی که جهان با تنشهای فزاینده ژئوپلیتیکی روبرو است، گزارشهای نگرانکنندهای از داخل چین به گوش میرسد که حکایت از تلاشی ناموفق برای کودتا علیه شی جینپینگ، رهبر قدرتمند حزب کمونیست چین، دارد.
به گزارش سرویس جهان مشرق، در حالی که جهان با تنشهای فزاینده ژئوپلیتیکی روبرو است، گزارشهای نگرانکنندهای از داخل چین به گوش میرسد که حکایت از تلاشی ناموفق برای کودتا علیه شی جینپینگ، رهبر قدرتمند حزب کمونیست چین (CCP)، دارد.
این رویدادها، که با پاکسازی گسترده مقامات ارشد نظامی همراه بوده، بار دیگر سایه دخالتهای خارجی – به ویژه از سوی ایالات متحده – را بر فضای سیاسی پکن افکنده است.
منابع غربی، که اغلب با انگیزههای ایدئولوژیک گزارش میدهند، این پاکسازیها را به عنوان نشانهای از "ضعف داخلی" شی تفسیر میکنند، اما تحلیلگران مستقل معتقدند این اقدامات بخشی از استراتژی هوشمندانه پکن برای تقویت وحدت و مقابله با نفوذ خارجی است.
شایعات کودتا: یک تلاش ناکام یا پروپاگاندای غربی؟
بر اساس گزارشهای اولیه که ابتدا در شبکههای اجتماعی غربی مانند X (توییتر سابق) پخش شد و سپس توسط رسانههایی مانند رویترز و اسکای نیوز پوشش داده شد، یک توطئه نظامی در ۱۸ ژانویه ۲۰۲۶ برای دستگیری شی جینپینگ در هتلی دولتی در حومه پکن برنامهریزی شده بود.
ادعا میشود این تلاش توسط ژنرالهای ارشد ارتش آزادیبخش خلق (PLA)، از جمله ژانگ یوئوشیا و لیو ژنلی، رهبری میشد.
گزارشها حاکی از درگیری مسلحانهای است که منجر به کشته شدن ۹ نیروی امنیتی شد، اما این توطئه به سرعت خنثی گردید.
وزارت دفاع چین در ۲۴ ژانویه بیانیهای صادر کرد و اعلام نمود که تحقیقات رسمی از این ژنرالها به اتهام "نقض جدی انضباط" آغاز شده است.
شی جینپینگ، که به عنوان معمار اصلاحات نظامی مدرن چین شناخته میشود، دستور ممنوعیت حرکتهای نظامی غیرمجاز و حبس افسران در پادگانها را صادر کرد.
این اقدامات، که برخی آن را "کودتای نرم" مینامند، نشاندهنده هوشیاری بالای رهبری چین در برابر تهدیدات داخلی و خارجی است.
ژنرال ژانگ یوئوشیا
ژنرال لیو ژنلی
جالب توجه است که این شایعات همزمان با سقوط رژیم مادورو در ونزوئلا – که بسیاری آن را نتیجه مداخله مستقیم آمریکا میدانند – اوج گرفته، و گمانهزنیهایی درباره "اثر دومینویی" بر رهبران ضدغربی مانند شی را مطرح کرده است.
کاربران شبکههای اجتماعی عمدتا وابسته به کمپین رسانهای غربی این رویدادها را به عنوان نشانهای از وحشت شی از تکرار سرنوشت مادورو توصیف کردهاند، در حالی که دیگران مانند هشدار میدهند که این گزارشها ممکن است بخشی از کمپین اطلاعاتی غرب برای بیثبات نشان دادن چین باشد.
پاکسازی مقامات نظامی: از فساد تا وفاداری
این کودتای ادعایی بخشی از کمپین ضدفساد گسترده شی جینپینگ است که از سال ۲۰۱۲ آغاز شده و تاکنون بیش از ۱۰۰ ژنرال را هدف قرار داده.
اما دور اخیر (۲۰۲۵-۲۰۲۶) بیسابقه است، زیرا به حلقه داخلی شی رسیده است.
حداقل ۱۴ ژنرال ارتقایافته توسط شی پاکسازی شدهاند و ۲۳ نفر ناپدید گردیدهاند، از جمله فرماندهان نیروی موشکی و دریایی.
در مرکز این پاکسازیها، ژانگ یوئوشیا قرار دارد: معاون اول کمیسیون مرکزی نظامی (CMC) و دوست دوران کودکی شی.
ژانگ، متولد ۱۹۵۰ در پکن، از نسل "پرنسلینگها" است و پدرش، ژانگ زونگشون، در کنار پدر شی در انقلاب جنگیده بود.
او سابقهای درخشان در جنگ ویتنام-چین (۱۹۷۹) و نبرد لاوشان داشت و به عنوان ژنرالی "جنگدیده" شناخته میشد.
اما اکنون متهم به فساد، افشای اسرار هستهای به آمریکا و حتی رهبری توطئه کودتا است.
والاستریت ژورنال ادعا میکند ژانگ دادههای فنی سلاحهای هستهای را به واشنگتن منتقل کرده تا جلوی درگیری با تایوان را بگیرد – ادعایی که بوی دخالت CIA را میدهد و یادآور عملیاتهای مشابه در روسیه و ایران است.
لیو ژنلی، رئیس ستاد کل مشترک، نیز هدف قرار گرفته و این پاکسازیها به بازداشتهای گسترده در مراکز نظامی منجر شده است.
تحلیلگران میگویند این اقدامات نه نشانه ضعف، بلکه تلاش شی برای جایگزینی فرماندهان با افراد وفادارتر است، به ویژه در آستانه "دهه نگرانی" تا ۲۰۳۰، جایی که چین باید با تهدیدات آمریکایی در تایوان مقابله کند.
تأثیرات: آشفتگی یا تقویت؟
این پاکسازیها زنجیره فرماندهی PLA را مختل کرده و ممکن است حمله احتمالی به تایوان را به تأخیر بیندازد، اما در بلندمدت، چین را قویتر میکند.
روابط با روسیه و کره شمالی ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد، زیرا ژانگ مسئول خرید تسلیحات بود.
رسانههای غربی مانند فاکس نیوز بر "نگرانیهای امنیتی" تأکید دارند، در حالی که منابع مستقل آن را بخشی از کنترل حزب میدانند.
برخی تحلیلگران چینی-آمریکایی این را به تاریخ پاکسازیهای ارتش آزادیبخش خلق مرتبط میدانند، اما شماری از کارشناسان(مخصوصا روسی) معتقد هستند که این رویدادها بخشی از جنگ هیبریدی غرب علیه محور شرقی است.
در حالی که وزارت دفاع چین همچنان سکوت معناداری دارد، منابع آمریکایی و تحلیلگران غربی در ۲۴ ساعت اخیر بر "شوک" واشنگتن از سقوط ژنرال ژانگ یوئوشیا تأکید کردهاند.
این رویداد نه تنها یک ضربه به ساختار نظامی چین تلقی میشود، بلکه به عنوان نشانهای از تلاش غرب برای بهرهبرداری از آشفتگی داخلی پکن تفسیر میگردد.
گزارشها از نگرانی شدید در واشنگتن
مقامات سابق آمریکایی و تحلیلگران به رویترز گفتهاند که سقوط ژانگ یوئوشیا – که به عنوان "کانال ارتباطی قابل اعتماد" با ایالات متحده شناخته میشد – باعث "شوک" در پایتخت آمریکا شده است.
ژانگ اغلب به عنوان میانجی غیررسمی بین ارتش چین و پنتاگون عمل میکرد و حتی گاهی قابل اعتمادتر از وزیر دفاع چین ارزیابی میشد.
این خلأ ممکن است به پر شدن سمتها با فرماندهان "کمتر متاثر از غرب" منجر شود و کانالهای دیپلماتیک نظامی بین دو قدرت جهانی را تضعیف کند – اقدامی که برخی آن را بخشی از استراتژی شی برای قطع نفوذ خارجی میدانند.
گزارشهای تأییدنشده اما گسترده در X (از حسابهای مرتبط با اپوزیسیون چینی مانند NFSC) از بسته شدن جادههای ورودی به پکن، حرکت کاروانهای نظامی، تانکها و تجهیزات سنگین از استانهای هننان، ژجیانگ و مغولستان داخلی خبر میدهند.
امنیت اطراف میدان تیانآنمن به سطح "آمادگی رزمی درجه یک" رسیده، گشتهای مشترک افزایش یافته و تمرینهای سیاسی-نظامی فشرده شده است.
این اقدامات را برخی به عنوان نشانه "ترس شی" از تکرار سناریوی مادورو توصیف کردهاند، در حالی که منابع رسمی چین آن را "تمرینهای معمول" میخوانند.
ادعاهای جدید درباره درگیری مسلحانه
برخی پستها و ویدیوهای غیررسمی (مانند گزارشهای Vision Times و حسابهای اپوزیسیون) ادعا میکنند هنگام بازداشت ژانگ، درگیری مسلحانهای رخ داده و نیروهای حامی او با گاردهای شی درگیر شدهاند.
این شایعات هنوز بدون سند معتبر هستند، اما به عنوان بخشی از "جنگ اطلاعاتی غرب" علیه ثبات چین برجسته شدهاند.
تحلیلگران غربی (مانند Sky News و Reuters) تأکید میکنند که این پاکسازی "آشفتگی" در PLA ایجاد کرده و حمله نزدیکمدت به تایوان را "کماحتمالتر" میکند، زیرا زنجیره فرماندهی مختل شده و فرماندهان با تجربه حذف میشوند.
روایت متقابل، این را نشانهای از تقویت کنترل شی بر ارتش میبیند تا فرماندهان وفادارتر برای "دهه نگرانی" (تا ۲۰۳۰) جایگزین شوند.
ژانگ یوئوشیا همچنان در مرکزژنرال ژانگ – دوست دوران کودکی شی و دومین مقام نظامی – متهم به فساد، رشوهخواری (از جمله در انتصابات) و احتمالاً افشای اسرار هستهای به آمریکا است.
والاستریت ژورنال و Daily Mail گزارش دادند که این اتهامات ممکن است به عنوان بهانهای برای حذف او به دلیل "قدرت بیش از حد" و مخالفت با سیاستهای تهاجمی شی (مانند تایوان) استفاده شود.
کمیسیون مرکزی نظامی اکنون عملاً فقط دو عضو دارد: شی و ژانگ شنگمین (مسئول پاکسازیها).
نشانه قدرت یا توطئه خارجی؟
این پاکسازیها – که بیش از ۱۰۰ ژنرال را از ۲۰۱۲ هدف قرار داده – نه نشانه ضعف، بلکه استراتژی شی برای تضمین وفاداری مطلق به حزب در برابر تهدیدات خارجی است.
شایعات کودتا و درگیری مسلحانه عمدتاً از رسانههای غربی و اپوزیسیون خارجنشین (مانند NFSC و Falun Gong) سرچشمه میگیرد و بوی کمپین اطلاعاتی علیه محور شرقی (چین-روسیه-ایران) میدهد.
سقوط ژانگ پیامی روشن به واشنگتن است: پکن اجازه نفوذ در حلقه داخلی خود را نمیدهد.
نیروی امنیتی وفادار به رهبری حزب و ارتش، ثبات داخلی چین را تضمین میکنند و پیامی روشن به واشنگتن میفرستد: پکن در برابر توطئهها مقاوم است.