هدف اصلی طرح محله باهنر، اصلاح و بازسازی هویت محرومیت و هویت آسیبپذیر بودن با استفاده از ابزار فرهنگ و هنر است.
خبرگزاری مهر- گروه دین، حوزه و اندیشه: محله باهنر یک برنامه فرهنگی و اجتماعی است که با هدف ارتقای مشارکت مردم، تقویت هویت محلی و کاهش آسیبهای اجتماعی در محلات مختلف کشور اجرا میشود.
این برنامه با بهرهگیری از هنر، تولید آثار فرهنگی بومی و فعالیتهای اجتماعی، بستری فراهم میکند تا ساکنان محلات هدف بتوانند در فضایی حمایتی و توانمند، مشارکت اجتماعی خود را افزایش دهند.
یکی از ارکان مهم اجرای این برنامه، مرکز رشد خانواده امید است که با برگزاری کارگاهها، دورههای آموزشی و برنامههای مشاورهای، شبکهای حمایتی ایجاد کرده تا خانوادهها و کودکان در محیطی محلهای، امن و توانمند فعالیت داشته باشند.
هنر بهعنوان ابزار اصلی، نقش مهمی در بازآفرینی فرهنگی و اجتماعی ایفا میکند و سرودها و نماهنگهای تولیدشده بر اساس تفاهمنامه حوزه هنری انقلاب اسلامی و سازمان اجتماعی وزارت کشور، پیامهای هویتی و فرهنگی برنامه را به شکلی جذاب به مخاطبان منتقل میکنند.
روند اجرای برنامه محله باهنر طی سالهای اخیر رشد چشمگیری داشته است؛ بهگونهای که تعداد محلات تحت پوشش از ۲۵ محله در ۸ استان در سال ۱۴۰۰ به ۱۱۰ محله در ۲۴ استان در سال ۱۴۰۳ افزایش یافته و بیش از ۷۰ درصد جمعیت این محلات از خدمات فرهنگی و هنری بهرهمند شدهاند.
این آمار نشان میدهد برنامه نهتنها در تولید آثار فرهنگی موفق بوده، بلکه بهعنوان مدلی مؤثر در ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی و مشارکت شهروندان نیز شناخته میشود.
فعالیتهای مرکز رشد خانواده امید تنها محدود به آموزش و مشاوره نیست؛ این مرکز نقش مهمی در توسعه تعاملات اجتماعی و فرهنگی محلهای ایفا میکند.
برنامههای فرهنگی، ورزشی، جشنوارهها و همایشهای محلهای، فرصتی فراهم میکند تا اعضای محله با یکدیگر تعامل داشته باشند، مهارتهای اجتماعی کودکان و نوجوانان تقویت شود و حس تعلق به محله افزایش یابد.
در ادامه محمدتقی رهایی، راهبر طرح محله باهنر، درباره برنامهها و تأثیرات این طرح در محلات مختلف کشور توضیح میدهد.
*طرح محله باهنر چیست؟
محله باهنر یک حرکت فرهنگی و هنری نوین است که قصد دارد قلب محلات کشور را با هنر و خلاقیت به تپش درآورد.
در این طرح به دنبال شناسایی و تقویت گروههای هنری در رشتههای مختلف هستیم.
هدف ما این است که با ارائه منتورینگ، مشاوره، آموزش و حتی تأمین نیازهای اولیه، این گروهها را به رشد و بلوغ برسانیم.
حضرت امام خمینی (ره) در پیام ۳۰ شهریور ۱۳۶۷ به هنرمندان فرمودند هنر باید صدای مظلومان و محرومان باشد.
اگر به گذشته نگاه کنیم، هنرمندان انقلابی بزرگی مانند فرجالله سلحشور از دل مساجد و محلات برخاستند و محله باهنر میخواهد این جریان را دوباره احیا کند.
این طرح با حمایت نهادهایی مانند وزارت کشور، ستاد اجرایی فرمان امام (ره) و بنیاد مستضعفان اجرا میشود.
اهمیت این همکاریها در محلات آسیبپذیر دوچندان است، چرا که هنر میتواند تصویری تازه از امید و هویت بسازد.
یکی از ویژگیهای مهم محله باهنر این است که فرایند رشد و پرورش هنرمندان در همان محلهای که فعالیت میکنند اتفاق میافتد.
گروههای هنری در دل همان محلات شناسایی و تقویت میشوند تا در محیط خودشان رشد کنند و در همان محله نیز برنامه اجرا کنند.
این رویکرد به آنها کمک میکند ارتباط نزدیکتری با مخاطبان داشته باشند و محله خود را به یک کانون فرهنگی و هنری تبدیل کنند.
این فرایند به محلات اعتمادبهنفس میدهد و هنرمندان محلی را به قهرمانان جامعه خود تبدیل میکند.
هدف اصلی ما اصلاح و بازسازی هویت محرومیت و هویت آسیبپذیر بودن با استفاده از ابزار فرهنگ و هنر است.
برای مثال، اگر در محلهای فیلمی اکران میشود، تئاتری اجرا یا سرودی خوانده میشود، باید به اصالت، قهرمانان و نقاط قوت آن محله توجه شود؛ ویژگیهایی که تاکنون کمتر دیده شدهاند.
ما میکوشیم با ابزارهایی مانند سرود و نمایش، مفهوم اصالت را به تصویر بکشیم و آثاری تولید کنیم که در گعدهها اجرا شود یا نماهنگهایی که ویژگیهای آن محله را بازنمایی کند.
طرح محله باهنر هنوز جوان است و در مرحله رشد و گسترش قرار دارد.
هدف ما این است که در چند سال آینده آن را به الگویی فراگیر تبدیل کنیم، اما در حال حاضر تمرکز اصلی بر توسعه و تقویت ظرفیتهای موجود است.
اکنون این طرح در استانهای مختلف در حال گسترش است و تلاش میکنیم از استعدادها و توانمندیهای موجود بیشترین بهره را ببریم.
*چند محصول سرود تاکنون تولید شده و روند آن چگونه است؟
بر اساس تفاهمنامهای که با سازمان اجتماعی وزارت کشور داریم، تولید ۱۱۰ اثر محلهای در حال انجام است.
محتوای اولیه توسط گروههای استانی آماده شده و بخش قابل توجهی از آثار در مرحله تولید سرود و نماهنگ قرار دارد.
فرایند تولید کاملاً نظاممند و چندمرحلهای است؛ پس از هماهنگیهای استانی، اطلاعات زیستبوم محله جمعآوری و بررسی میشود و با هماهنگی رابط و گروه سرود معین استان، گروههای محلات هدف شناسایی و فعال میشوند.
همزمان سفارش شعر انجام میشود و پس از تأیید، ملودی ساخته و تأیید میشود.
سپس گروه با تمرینهای لازم وارد استودیو شده و مراحل ضبط و تنظیم انجام میشود.
پس از تأیید سرود تنظیمشده توسط ستاد، سناریوی نماهنگ توسط کارگردان تدوین و ارائه میشود و با تأیید آن، گروه سرود و تیم تولید به لوکیشنهای مرتبط اعزام شده و تولید نماهنگ به مرحله نهایی میرسد.
گروه سرود محله برای اثرگذاری بر زیستبوم، موظف است در ده موقعیت مختلف اجرای زنده داشته باشد و گزارش نهایی ارائه دهد.
این مسیر نشان میدهد که تولید سرود و نماهنگ تنها یک فعالیت هنری نیست، بلکه فرایندی دقیق، برنامهریزیشده و اجتماعی است.
برای راهبری این روند، کمیته ارزیابی تولیدات محلات در حوزه هنری کودک و نوجوان با مشارکت مجموعه سینوا از ابتدای آغاز تولیدات فعال شده و با بهرهگیری از متخصصان، در شش مرحله شامل شعر، موسیقی، تنظیم سرود، سناریوی نماهنگ و کارگردانی نماهنگ، بر روند تولید نظارت کامل دارد.
*برنامه انتشار و ارائه آثار چگونه است؟
پس از تولید آثار، گروههای محلی ملزم به اجرای سرودها در برنامهها و موقعیتهای مختلف محله هستند تا پیام هویتی بهخوبی منتقل شود و تغییرات اجتماعی مثبتی در زیستبوم محلی ایجاد شود.
همچنین آثار بهصورت مستمر در معرض مخاطبان قرار میگیرند و بهعنوان آثار هنری ماندگار در محله باقی میمانند.
در سالهای گذشته، انتشار نماهنگها توسط حوزه هنری استانها در رسانههای محلی و شبکههای اجتماعی انجام میشد، اما امسال با توجه به اهمیت سازمانی طرح و کیفیت تولیدات، مذاکراتی با صداوسیما و تهیهکنندگان تلویزیونی انجام شده تا برنامهای تلویزیونی ۲۰ تا ۳۰ قسمتی برای معرفی محلات هدف و جلب حمایت مسئولان و مردم تولید شود.
*نحوه معرفی این طرح چگونه بود؟
برنامه تلویزیونی صدای محله، اوج هنر با شعار هر محله، یک سرود؛ هر سرود، یک هویت، یک برنامه هفتگی ۴۵ تا ۵۵ دقیقهای است که با هدف حمایت از گروههای سرود محلی، بهویژه نوجوانان، طراحی شده است.
این برنامه سرودها و نماهنگهای تولیدشده با محوریت هویت محلی، مسائل و قهرمانان محلات را به نمایش میگذارد و با ایجاد انگیزه برای مشارکت هنری، ارتقای کیفیت محتوای بومی و پیوند گروههای محلی با مخاطبان گستردهتر، تلاش میکند نقش هنر را در حل مسائل محله و معرفی چهرههای موفق محلی برجسته کند.
آئین افتتاحیه رویداد محله باهنر به همت مرکز رشد نوجوان امید و با حضور مربیان و گروههای تربیتی هنری کشور، چهارشنبه ۳۰ آبانماه در تالار اندیشه حوزه هنری برگزار شد.
در این مراسم، علی جانباز رئیس خانواده فرهنگ و هنر امید، محمدحسین پورثانی معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش و وحید عظیمیوند مدیر مرکز رشد حوزه هنری کودک و نوجوان به تبیین راهبردهای طرح محله باهنر پرداختند.
*محله باهنر برای آینده چه برنامههایی دارد؟
جشنواره ملی محله با هنر با شعارهایی چون نواهای امید، از قلب محله تا اوج هنر یا روایت هنر، هویت و تحول، رویدادی ۳ تا ۵ روزه است که با هدف تبدیل طرح محله با هنر به یک برند ملی و بستری برای همافزایی و تبادل تجربه در آیندهای نزدیک برگزار خواهد شد.
این جشنواره شامل بخشهایی مانند اکران و نمایش عمومی آثار، نشستهای نقد و بررسی، کارگاههای تخصصی، میزگردهای تخصصی و در نهایت آئین اختتامیه و تقدیر از برترین آثار و گروهها در حوزههای مختلف و همچنین جوایز ویژه هویت محله و تأثیر اجتماعی است.