پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در دعا ـ گفت :

و ارحَمْني مِن تَكَلُّفِ ما لا يَعنيني .

 به من رحم فرما، تا در كارهاى بيهوده خود را به تكلّف نيندازم.

مصباح الشريعة ـ در آنچه به امام صادق عليه السلام نسبت داده است ـ : پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرمود : 

نحنُ مَعاشِرَ الأنبياءِ و الاُمَناءِ و الأتقياءِ بُراءٌ مِن التَّكلُّفِ .

ما گروه پيامبران و امانتداران و پرهيزگاران، از تكلّف به دوريم.

امام على عليه السلام : 

إنَّ المُسلمينَ قالوا لِرسولِ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : لو أكرَهتَ يا رسولَ اللّه ِ مَن قَدَرتَ علَيهِ مِن النّاسِ علَى الإسلامِ لَكَثُرَ عَدَدُنا و قَوِينا على عَدُوِّنا ! فقالَ رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : ما كُنتُ لِألقَى اللّه َ عَزَّ و جلَّ ببِدعَةٍ لم يُحدِثْ إلَيَّ فيها شيئا «و مَا أنا مِن المُتَكَلِّفِينَ» .

مسلمانان، به رسول خدا صلى الله عليه و آله عرض كردند: اى رسول خدا! اگر كسانى از مردم را كه بر آنان چيره گشتى به پذيرفتن اسلام مجبور مى كردى، تعداد ما زياد مى شد و در برابر دشمنمان نيرومند مى شديم. رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: حاضر نيستم خداوند عزّ و جلّ را با بدعتى ديدار كنم كه درباره آن چيزى به من نفرموده است: «و من از كسانى نيستم كه چيزى از خود بسازم و به خدا نسبت دهم».

امام على عليه السلام :

شَرٌّ أصدِقائكَ مَن تَتَكَلَّفُ لَهُ .

 بدترين دوستانت، كسى است كه به خاطر او به زحمت و تكلّف افتى.

امام على عليه السلام :

 شَرُّ الإخوانِ مَن تُكُلِّفَ لَهُ .

 بدترين برادران، كسى است كه براى او به تكلّف وادار شوى.

امام على عليه السلام :

أهنى العَيشِ اطِّراحُ الكُلَفِ

 گواراترين زندگى [در] دور افكندن تكلّفات است.

امام على عليه السلام :

 التَّكلُّفُ مِن أخلاقِ المُنافِقينَ

 تكلّف (تصنّع و ظاهر سازى)، از اخلاق منافقان است.

امام على عليه السلام : 

شَرُّ الاُلفَةِ اطِّراحُ الكُلفَةِ

بدترين دوستى و الفت آن است كه با تكلّف و ايجاد زحمت همراه باشد.

امام على عليه السلام : 

 أكبَرُ الكُلفَةِ تَعَنِّيكَ فيما لا يَعنيكَ

بزرگترين تكلّف ، آن است كه به چيزهاى بيهوده بپردازى.

امام على عليه السلام :

اطِّراحُ الكُلَفِ أشرَفُ قُنيَةٍ

 دور افكندن تكلّفات، بالاترين اندوخته است.

امام على عليه السلام : 

 مَن كَلَّفَكَ ما لا تُطيقُ فقد أفتاكَ في عِصيانِهِ

هر كس تو را به چيزى كه توانش را ندارى مكلّف سازد، حكم نافرمانى تو از خودش را صادر كرده است.

امام على عليه السلام :

 عَشرَةٌ يُعَنِّتُونَ أنفُسَهُم و غَيرَهُم : ذو العِلمِ القَليلِ يَتَكَلَّفُ أن يُعَلِّمَ النّاسَ كثيرا . . .

 ده نفرند كه خود و ديگران را به رنج و زحمت مى اندازند: كسى كه از دانش اندكى برخوردار است، اما با زحمت سعى مى كند به مردم چيز زيادى بياموزد ··· .

امام على عليه السلام :

لا يَكُن حُبُّكَ كَلَفا ، و لا بُغضُكَ تَلَفا ، أحبِبْ حَبيبَكَ هَونا مّا ، و أبغِضْ بَغيضَكَ هونا مّا

 دوستى ات، سودايى و دشمنى ات نابود كننده نباشد، بلكه دوست خود را در حد اعتدال دوست بدار و دشمنت را نيز به اندازه دشمن بدار.

امام على عليه السلام : 

 النّاسُ مَنقُوصونَ مَدخُولونَ إلاّ مَن عَصَمَ اللّه ُ، سائلُهم مُتَعَنِّتٌ، و مُجيبُهُم مُتَكَلِّفٌ  

خرد مردم، دستخوش خلل و كاستى است مگر كسى كه خدايش مصون بدارد. سؤال كننده شان لجوج و مجادله گر است و پاسخ دهنده شان متكلّف و خودنما.

امام حسن عليه السلام ـ در پاسخ به اين سؤال كه تكلّف چيست؟ ـ فرمود : 

 كلامُكَ فيما لا يَعنيكَ

سخن گفتنت درباره چيزهاى بيهوده.

امام باقر عليه السلام : 

 إنَّ اللّه َ بَرَّأ محمّدا صلى الله عليه و آله مِن ثلاثٍ : أن يَتقوَّلَ علَى اللّه ِ ، أو يَنطِقَ عن هَواهُ ، أو يَتَكَلَّفَ

خداوند محمّد صلى الله عليه و آله را از سه چيز مبرّا كرد: اين كه بر خدا سخن دروغ ببافد، يا از روى هواى نفْس خود سخن بگويد، يا تكلّف ورزد».

امام صادق عليه السلام : 

المُتَكلِّفُ مُخطِئٌ و إن أصابَ ، و المُتَطوِّعُ مُصيبٌ و إن أخطَأ

متكلّف [كسى كه خود را به زور نه از روى رغبت به كارى وا دارد]، خطاكار است، هرچند [در واقع] كارش درست باشد و داوطلب عملش درست است، اگر چه [در واقع ]خطا كرده باشد.

امام كاظم عليه السلام : 

مَن تَكَلَّفَ ما ليسَ مِن عِلمِهِ ضَيَّعَ عَمَلَهُ و خابَ أمَلُهُ

كسى كه خودش را در آنچه در حيطه علم او نيست به تكلّف اندازد، كارش را تباه كرده و آرزويش به جايى نرسد.

نشانه هاى شخص متكلّف