به منظرگاه مدیریتی امام حسین سلام الله علیه و خانواده بزرگوار معظم له خوش آمدید.
عاشورا، یک «درسِ همیشگی» است که باید جامعۀ اسلامی را صالح کرد؛ چراکه وعدههای الهی، برای جمع است، نه فرد. و اگر جمع، صالح نشود، نه تنها وعده ظهور محقق نمیشود،
مهر | دین و اندیشه | پنجشنبه، 11 تیر 1405 - 13:11
نویسنده و پژوهشگر، در نشست «چراغی دیگر» با تأکید بر اینکه عظمت عاشورا بر «حق انتخاب» استوار است، گفت: حماسه کربلا در خلأ تأیید جمعی و تنهایی سیاسی-اخلاقی شکل گرفت.
خلاصه خبر
به گزارش خبرگزاری مهر، مهدی سیمایی صراف با اشاره به موضوع کلیشهای شدن واقعه عاشورا اظهار کرد: متأسفانه امروزه واقعه عاشورا بهشکلی بسیار کلیشهای مطرح میشود.
در حقیقت، چنین رویکردی به مخاطب اجازه نمیدهد تا دریای ایثار، فضیلت، اخلاق و حماسه را نظاره کند؛ زیرا در این نگاه، تنها میتوان گفت که امام حسین(ع) به وظیفه شرعی خویش عمل کرده است و بدینترتیب، بحث از فضیلت کنار نهاده میشود.
این خود یکی از نقاط ضعف نگاه از منظر تکلیف، در مقایسه با نگاه فضیلتگرا به شمار میرود.
سیمایی صراف تصریح کرد: انتخابی بودن شهادت در عاشورا یعنی گروهی، فارغ از هرگونه تحمیل و اجبار از بالا به پایین، تصمیم گرفتند برای وجدان خویش ایستادگی کنند.
در روایت عاشورا، یزید صرفاً یک حاکم ستمگر نیست، بلکه نماد نظمی است که با تهدید، زراندوزی و کالاییسازی ارزشها از جمله تقلیل دین به عبادتهای فردی، مومنان را بهسمت سکوت اخلاقی، انفعال یا بیطرفی سوق میدهد.
سیمایی صراف در ادامه بیان کرد: زمانی که در جامعه، فضایی از بالا به پایین یا حتی برعکس، به وضع قانونی منجر میشود، مشارکت افراد همواره فعالانه نیست.
وی افزود: اصحاب حسین(ع) نه در تنهایی سیاسی و نه در میدان نبرد، بلکه در تنهایی اخلاقی خود به شهادت رسیدند؛ چراکه اکثریت جامعه هوادار آنان نبود.
همراهان امام بهخوبی میدانستند که وجدان جمعی کوفیان، در خوابی عمیق ناشی از فقر اندیشه و فردگرایی فرو رفته است.
جرئت تنهایی، شجاعت سیاسی
باید دانست که جرئت تنهایی، شجاعتی عظیم است؛ زیرا از نظر تکاملی، انسان نمیتواند تنها باشد.
سرانجام نیز مسیر اخلاقی جامعه، ناگزیر از همین اقلیت پیروی خواهد کرد.
در چنین فضایی، جرئتِ تنهایی یعنی تواناییِ بیرونزدن از این حبابها؛ یعنی ایستادن در برابرِ طوفانِ نظراتِ همصدا، وقتی که وجدان چیزِ دیگری میگوید.
تداوم عاشورا به واسطه روایت فعالانه
مهر | فرهنگی و هنری | سه شنبه، 09 تیر 1405 - 15:22
خلاصه خبر
هاشمی در این رمان کوشیده با روایت زندگی سعیدبنجبیر، از شاگردان برجسته عبدالله بنعباس، از یاران امام سجاد(ع) و از مخالفان سرسخت حکومت اموی، بخشی از تاریخ کمتر روایتشده سالهای پس از واقعه عاشورا را در قالب داستانی بازآفرینی کند.
نتیجه این رویکرد، رمانی است که در کنار روایت زندگی سعید بنجبیر، تصویری از روزگار امام سجاد(ع)، شرایط جامعه اسلامی پس از عاشورا و تقابل اندیشه و قدرت را پیش روی مخاطب قرار میدهد.
من از کودکی در کتابخانه پدرم بارها داستان شهادت او و حاضرجوابیهایش را در حضور حجاج خوانده بودم.
یکیاز آنها همین زندگی بزرگان شیعه است.
مهمترین نقطه اوج داستان دستگیر شدن سعید بن جبیر در کنار دروازه مکه است.
مخاطب اگر با روایتهای تاریخی آشنا باشد، میداند که گرفتار شدن در چنگال حجاج بنیوسف ثقفی همان و کشته شدن هم همان.
اینجاست که خواننده دچار هیجان و اضطراب میشود.
* حجاج بن یوسف ثقفی دومین شخصیتی است که وارد داستان شما میشود.
شخصیت حجاج بنیوسف ثقفی در این کتاب، دومین شخصیت پس از سعید است.
در مورد حجاج روایتهای بسیاری وجود دارد و تقریباً تمام روایتها بر این کشته شدن فجیع سعید به دست حجاج، اشتراک دارند.
من نه تنها حجاج را بزرگنمایی نکردم بلکه سعی کردم ظلمهایش را کمرنگتر کنم.
مهمترین درسی که مخاطب نوجوان با مطالعه این اثر از فضای آن دوران میگیرد، آشنایی او با فضای امنیتی بعد از عاشوراست.
رمان، تاریخ نیست؛ هنر است و هنر با تخیل همراه است.
اما خوشبختانه هنوز رمان در میان مخاطبان نوجوان و جوان جذاب است و فضای مجازی نتوانسته با رمان مقابله کند؛ پچرا که فضای مجازی فضای کوتاهگویی و سرعت عمل است اما رمان تعریف خاص خودش را دارد و نمیتواند کوتاه و سریع نوشته شود.
برای رمان باید نامی نهاده شود که مخاطب را میخکوب کند.
نام رمان و طرح جلد، ویترین یک رمان هستند.
رمان نمیتواند نام شاعرانه داشته باشد، چون شعر نیست.
نامی که من روی این رمان و البته همه رمانهایم گذاشتهام، هنجارشکنانه هستند.
مهر | فرهنگی و هنری | سه شنبه، 09 تیر 1405 - 14:22
اگر عاشورا تنها یک نبرد تاریخی بود، شاید قرنها پیش در کتابهای تاریخ باقی میماند؛ اما ماندگاری این واقعه، آن را به یکی از مهمترین سرچشمههای اندیشه دینی و عدالتخواهی تبدیل کرده است.
خلاصه خبر
کتاب «عاشورا؛ سرچشمه حقیقت» نوشته حجتالاسلام ناصر رفیعی نیز با چنین رویکردی به سراغ این واقعه رفته و کوشیده است تصویری مستند، تحلیلی و در عین حال قابل فهم از نهضت امام حسین(ع) ارائه دهد.
عاشورا برای چه شکل گرفت؟
شخصیتهای عاشورا؛ الگوهایی برای تاریخ
از امام حسین(ع) و حضرت زینب(س) گرفته تا حضرت عباس(ع)، حضرت علیاکبر(ع)، حضرت قاسم(ع) و دیگر یاران امام، هر یک از زاویهای مورد بررسی قرار گرفتهاند.
نویسنده با اشاره به تربیت آن حضرت در کنار امیرالمؤمنین(ع)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع) و امام سجاد(ع)، شخصیت ایشان را الگویی از بصیرت، وفاداری و فداکاری معرفی میکند.
عاشورا؛ مدرسهای برای امروز
یکی از مهمترین ویژگیهای «عاشورا؛ سرچشمه حقیقت» این است که نویسنده تلاش میکند پیامهای عاشورا را به زندگی امروز پیوند بزند.
حضرت عباس(ع) شخصیتی است که اهل بیت(ع) او را مدح کردهاند، امام زادهای جوان در میان فرزندان امیرالمؤمنین(ع)، که امام صادق(ع) او را «نافذالبصیر» مینامد و شاگرد مکتب چهار معصوم است: امیر المؤمنین، امام حسن، امام حسین و امام سجاد(ع)؛ یعنی حقیقتا از بدو تولد تا روز شهادت، تمام زندگیاش را در کنار حجت خدا زیسته است.
غالبا امام زادهها زیارتنامه ندارند، امام حضرت عباس (ع) امام زادهای است که زیارتنامه مفصلی به نقل از امام صادق (ع) دارد.
مهر | دین و اندیشه | پنجشنبه، 04 تیر 1405 - 11:11
در بخشی از خطبه امام حسین (ع) در روز عاشورا حضرت به حق مردم بر خود اشاره میکند.
خلاصه خبر
گفتار مرا بشنوید و شتاب نکنید تا آنچه حقّ شماست بر من از اندرز و موعظه، شما را بدان پند دهم.
این به معنای درخواست شنیدن سخن، پرهیز از شتاب، ارائهٔ موعظه و اتمام حجت (یعنی ارائهٔ پند و اندرز به عنوان حقی طبیعی که بر عهدهٔ گوینده است) است.
حق آشنایی با آموزههای دینی و پند و اندرز (موعظه)؛ یکی از ابعاد حقوق طبیعی انسان، دسترسی به حقیقت، هدایت و معرفت دینی است.
متن خطبه دقیقاً این نکته را برجسته میکند: امام حسین (ع) موعظه و تذکر را حق مخاطبان بر عهدهٔ خود میداند.
این اقدام، مصداق اتمام حجت است؛ ارائهٔ دلیل و اندرز بدون هیچ اجباری، تا افراد بتوانند آگاهانه انتخاب کنند.
مهر | دین و اندیشه | شنبه، 06 تیر 1405 - 14:33
همراهی زنان و کودکان با امام حسین (ع) تصمیمی عاطفی یا اتفاقی نبود؛ بخشی از حکمت بزرگ نهضت عاشورا بود.
خلاصه خبر
اگر امام حسین علیهالسلام تنها با مردان جنگاور حرکت میکرد و همه در کربلا به شهادت میرسیدند، حکومت اموی میتوانست روایت حادثه را بهدلخواه خود بسازد.
آنان پس از شهادت امام، به شاهدان زنده کربلا تبدیل شدند؛ شاهدانی که نه با شمشیر، بلکه با بیان، صبر، خطبه، اشک، استدلال و افشاگری جنگیدند.
به تعبیر دقیقتر، عاشورا دو فصل داشت:
- فصل نخست: شهادت در کربلا به رهبری امام حسین علیهالسلام.
- فصل دوم: پیامرسانی پس از کربلا به رهبری امام سجاد علیهالسلام و حضرت زینب سلاماللهعلیها.
اگر حسین علیهالسلام حقیقت را با شهادت تثبیت کرد، زینب سلاماللهعلیها و امام سجاد علیهالسلام آن حقیقت را از خطر تحریف نجات دادند.
جایگاه حضرت زینب سلاماللهعلیها و امام سجاد در نهضت عاشورا
بنیامیه با همه قدرت نظامی و تبلیغاتی خود نتوانستند نام حسین علیهالسلام را محو کنند؛ بلکه عاشورا به یکی از زندهترین و اثرگذارترین حوادث تاریخ اسلام تبدیل شد.
نقش امام سجاد علیهالسلام در افشای حقیقت
امام زینالعابدین علیهالسلام در کربلا به حکمت الهی بیمار بود و در جنگ شرکت نکرد؛ همین بیماری سبب شد نسل امامت باقی بماند و پیام عاشورا پس از شهادت امام حسین علیهالسلام استمرار پیدا کند.
پس از عاشورا، ایشان در کوفه و شام با سخنان خود، چهره واقعی حادثه را آشکار کرد.
اما امام سجاد علیهالسلام حتی از اذان نیز برای افشاگری استفاده کرد.
وقتی مؤذن گفت: «أشهد أن محمداً رسول الله»، امام رو به یزید کرد و فرمود: «ای یزید!
این محمد جدّ من است یا جدّ تو؟
اگر بگویی جدّ توست، دروغ گفتهای؛ و اگر بگویی جدّ من است، پس چرا فرزندان او را کشتی و خاندانش را اسیر کردی؟
هر منزلگاه، به رسانهای برای عاشورا تبدیل شد.
یزید تنها یک حاکم فاسق شخصی نبود؛ مسئله اصلی این بود که خلافت اسلامی به سلطنت موروثی و ابزار قدرتطلبی تبدیل شده بود.
از همین رو امام فرمود: «مِثْلِی لَا یُبَایِعُ مِثْلَهُ» کسی مانند من با کسی مانند او بیعت نمیکند.
این جمله نشان میدهد که مسئله شخصی نبود؛ مسئله تقابل دو منطق بود:منطق امامت و هدایت؛ ومنطق سلطنت و تحریف.
در چنین وضعی، شهادت امام حسین علیهالسلام حقیقت را تثبیت کرد و اسارت اهلبیت آن حقیقت را منتشر ساخت.
اما اهلبیت امام حسین علیهالسلام، کربلا را از یک واقعه نظامی به یک پیام جاودانه تبدیل کردند.
امام سجاد علیهالسلام فقط اسیر نبود؛ او اسارت را به منبر حقیقت تبدیل کرد.
در منطق عاشورا، اشک با معرفت پیوند دارد، مصیبت با پیام، و مظلومیت با مسئولیت.
بنابراین همراهی زنان و کودکان با امام حسین علیهالسلام تصمیمی عاطفی یا اتفاقی نبود؛ بخشی از حکمت بزرگ نهضت عاشورا بود.
کسانی که از امام میخواستند خانواده را همراه نبرد، خطر ظاهری را میدیدند، اما همه ابعاد رسالت عاشورا را درک نمیکردند.
امام حسین علیهالسلام با شهادت خود، حقیقت اسلام را از تحریف حکومت اموی جدا کرد؛ و اهلبیت او، بهویژه حضرت زینب کبری سلاماللهعلیها و امام سجاد علیهالسلام، با خطبهها، صبر و روشنگری خود، نگذاشتند آن شهادت در سکوت دفن شود یا به دست دشمن تحریف گردد.
مهر | دین و اندیشه | شنبه، 06 تیر 1405 - 09:00
هیئت نظارت رسانهای در کربلای معلی اعلام کرد که بیش از ۱۰۰۶ ساعت پخش برنامه و ۱۰۱۱ رسانه مراسم عاشورای حسینی را در کربلا پوشش دادند.
خلاصه خبر
در این بیانیه آمده است: هدف از این اجرای طرح تسهیل کار متخصصان رسانهای و روزنامهنگاران، ارائه بیانیهها، دادهها و گزارشها به آنها و یکپارچهسازی روایت رسانهای در طول تاسوعا و عاشورای حسینی بوده است.
در ادامه این بیانیه آمده است: این طرح شامل برنامهای برای رصد شایعات و اطلاعات نادرست، همراه با توزیع بیش از ۱۰۰ هزار بروشور آگاهیبخش و اجرای بازدیدهای میدانی در بین زائران برای افزایش آگاهی جامعه بود.
بر اساس گزارشها، درک، همکاری و هماهنگی منجر به موفقیت این مراسم میلیونی شد که به انتقال تصویری حرفهای و سازمانیافته در روز عاشورا به رسانههای محلی، عربی و بینالمللی کمک کرد.
یکی از مهم ترین نکاتی که نه فقط در محرم که در مکتب شیعیان نیاز به یادآوری هزارباره و هر روز دارد، موضوع عاشورا و محرم است .به مناسبت فرارسیدن ایام عزاداری سید و سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین(ع)، در چند نوشتار به بیان دیدگاه بزرگان و دانشمندان دین درباره اهداف نهضت عاشورا می پردازیم. در این نوشتار گفتاری از استاد شهید مرتضی مطهری ارایه می شود:
"بحث ما درباره عنصر امر به معروف و نهی از منکر در نهضت حسینی است .اولا بحث درباره این است که آیا این عنصر در نهضت حسینی دخالت داشته است یا نه ؟
به عبارت دیگر آیا یکی از چیزهایی که امام حسین ( ع ) را وادار به این حرکت و نهضت کرد ، امر به معروف و نهی از منکر بود یا نه ؟ و ثانیا درجه دخالت این عنصر در این نهضت چه اندازه است ؟
همه میدانیم که فلسفه عزاداری و تذکر امام حسین علیه السلام که به توصیه ائمه اطهار سال به سال باید تجدید شود ، به خاطر آموزندگی آن است ، به خاطر آن است که یک درس تاریخی بسیار بزرگ است . برای اینکه یک درس را انسان مورد استفاده خودش قرار بدهد ، اول باید آن درس را بفهمد و حل کند . در این مبحث من درباره مجموع عناصری که در نهضت حسینی موثر بودهاند به طور اجمال بحث میکنم ، سپس درباره امر به معروف و نهی از منکر که عنصر اصلی این نهضت است ، بحث بیشتر و مبسوط تر و مشروح تری میکنم .
در نهضت حسینی عوامل متعددی دخالت داشته است و همین امر سبب شده است که این حادثه با اینکه از نظر تاریخی و وقایع سطحی ، طول و تفصیل زیادی ندارد، از نظر تفسیری و از نظر پی بردن و به ماهیت این واقعه بزرگ تاریخی ، بسیار بسیار پیچیده باشد. یکی از علل اینکه تفسیرهای مختلفی درباره این حادثه شده و احیانا سوء استفادههایی از این حادثه عظیم و بزرگ شده است، پیچیدگی این داستان است از نظر عناصری که در به وجود آمدن این حادثه موثر بودهاند . ما در این حادثه با مسایل زیادی روبرو می شویم: در یک جا سخن از بیعت خواستن از امام حسین و امتناع امام از بیعت کردن است . در جای دیگر دعوت مردم کوفه از امام و پذیرفتن این دعوت است . در جای دیگر ، امام به طور کلی بدون توجه به مساله بیعت خواستن و امتناع از بیعت و اینکه اساسا توجهی به این مساله بکند که مردم کوفه از او بیعت خواستهاند، او را دعوت کردهاند یا نکردهاند، از اوضاع زمان و وضع حکومت وقت، انتقاد می کند، شیوع فساد را متذکر میشود، تغییر ماهیت اسلام را یادآوری میکند، حلال شدن حرامها و حرام شدن حلالها را بیان مینمایدو آنوقت میگوید وظیفه یک مرد مسلمان این است که در مقابل چنین حوادثی ساکت نباشد .
احادیثی در مورد محرم و امام حسین ( ع)
احادیث پیامبر در مورد امام حسین (ع)
قالَ رَسُولُ اللّهِ صلّی اللّه علیه و آله :
اِنَّ لِقَتْلِ الْحُسَیْنِ علیه السّلام حَرارَةً فی قُلُوبِ الْمُؤ منینَ لا تَبْرَدُ اَبَداً.
پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله فرمود :
برای شهادت حسین علیه السلام ، حرارت و گرمایی در دلهای مؤ منان است که هرگز سرد و خاموش نمی شود .
منبع : کتاب جامع احادیث الشیعه ، ج 12، ص 55
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند :
الحسن و الحسین امامان قاما او قعدا .
حسن و حسین در همه احوال امام و پیشوایند ؛ چه بایستند و چه بنشینند .
منبع : کتاب بحار الانوار 43/291 و 44/2
ان الحسین باب من ابواب الجنة .
بی گمان حسین دری از در های بهشت است .
منبع : کتاب احقاق الحق 9/202)
من عائده ، حرم الله علیه رایحة الجنة.
کسی که با او ( حسین ) عناد ورزد ، خداوند رایحه بهشت را بر او حرام گرداند.
( کتاب بحار الانوار 35/405 و احقاق الحق 9/202)
ان الحسین بن علی فی السماء اکبر منه فی الارض.
بطور یقین حسین بن علی در آسمان والاتر از زمین است .
(کتاب عیون اخبار الرضا 1/60 و بحار الانوار 36/204)
حسین منی و أنا من حسین احب الله من احب حسینا حسین سبط من الاسباط .
حسین از من و من از حسینم ؛ دوستدار حسین محبوب خداست ؛ حسین امتی از امت ها است .
منبع : ( کتاب ذخائر العقبی /124 و کتاب سنن ترمذی 2/307 و کتاب کنزالعمال 6/221 و 7/107 کتاب الفصول المهمة /171 و کتاب فضائل الخمسة 3/264 - 262.)
حریم پاک :
عن النبی (ص) قال :
... و هی اطهر بقاع الارض واعظمها حرمة و إنها لمن بطحاء الجنة .
پیامبر اسلام ( صلی الله علیه و آله ) در ضمن حدیث بلندی می فرماید :
کربلا پاک ترین بقعه روی زمین و از نظر احترام بزرگترین بقعه ها است و الحق که کربلا از بساط های بهشت است .
منبع : کتاب بحار الانوار ، ج 98، ص 115 و نیز کتاب کامل الزیارات ، ص 264