به منظرگاه مدیریتی مناسبت های ماه های شمسی خوش آمدید.
مشرق | سیاسی، فرهنگی و هنری | جمعه، 25 اردیبهشت 1405 - 13:53
رئیسجمهور در پیامی به مناسبت روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی، شاهنامه را شناسنامه تاریخی و فرهنگی ملت ایران توصیف کرد و گفت: فردوسی با آفرینش این اثر جاودان، روح ایران را در کلمات دمید و روایت ماندگاری از آزادگی، عدالت و خردورزی برای نسلهای ایرانی به یادگار گذاشت.
خلاصه خبر
از همین رو، پهلوانان شاهنامه، نهتنها جنگاور، بلکه صاحبان درایت و اخلاقاند.
از همین منظر است که حماسه فردوسی توانست میان پهلوانان اسطورهای و ملی ایران، با پهلوانان دینی و مذهبی این سرزمین پیوندی ماندگار برقرار کند؛ پیوندی که از رستم و گیو و سیاوش و کاوه، تا نام و مرام امیرالمؤمنین علی و فرزندان و پیروان راستین ایشان، بر محور جوانمردی، عدالت و حمایت از مظلوم معنا مییابد.
اینجانب در روز بزرگداشت حکیم ابوالقاسم فردوسی و پاسداشت زبان فارسی، با ادای احترام به همه حافظان و نگاهبانان ایران و فرهنگ ایرانیاسلامی، یقین دارم که آیندگان، از پهلوانان روزگار ما نیز همانگونه سخن خواهند گفت که فردوسی از پهلوانان جاودان ایران سخن به میان آورد.
مهر | فرهنگی و هنری، دین و اندیشه | جمعه، 25 اردیبهشت 1405 - 08:50
در شاهنامه مفاهیم حقوقی مانند پیمان، سوگند، آیین و کیفر با مفهوم داد درهم تنیدهاند، فردوسی بر این باور است که فرمانروا، بدهکار ملت است و وظیفه دارد امنیت و معیشت آنان را تامین کند.
خلاصه خبر
عدل به مثابه مفهوم الهی و اصل کیهانی
او در آغاز شاهنامه و در ستایش خرد، جهان را بر اساس نظمی عادلانه ترسیم میکند.
در این نگاه، ظلم به مثابه برهمزدن توازن هستی است که لزوماً با واکنشی از سوی نظام آفرینش مواجه خواهد شد.
تحلیل عدالت در دوران اساطیری: از کیومرث تا جمشید
فردوسی در نخستین داستانهای شاهنامه، الگوهای مختلفی از عدالت را به تصویر میکشد:
کیومرث و پاداش صبر: در دوران کیومرث، عدالت با مفهوم «پاداش و انتقام مشروع» گره میخورد.
وقتی سیامک به دست دیو کشته میشود، نظام عدل برآشفته میشود.
هوشنگ و کشف تمدنساز: در دوره هوشنگ، عدالت الهی به شکل «هدیه» ظهور میکند.
فردوسی نشان میدهد که برقراری عدل، موجب برکت و شکوفایی علم و صنعت در جامعه میشود.
سقوط جمشید؛ مکافات غرور: داستان جمشید عبرتآمیزترین بخش در تحلیل عدل است.
نتیجه این بیداد (ظلم به حقیقت)، سلب نعمت و سقوط تراژیک او بود.
چرخه عدالت و نظام حقوقی در شاهنامه
در بخشهای پهلوانی شاهنامه، مانند غمنامه ایرج یا داستانهای رستم، عدالت در قالب «خونخواهی» و «حقطلبی» تبلور مییابد.
مهر | فرهنگی و هنری | یکشنبه، 20 اردیبهشت 1405 - 12:46
دویستمین نشست مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب به مناسبت ۱۹ اردیبهشت، روز اسناد ملی و میراث مکتوب، به صورت غیرحضوری، ارائه شد.
خلاصه خبر
نیمیم ز ترکستان، نیمیم ز فرغانه
این سخن هوشمندانه آن است که مولانا هویت خود را نیمی در فرغانه و نیمی در ترکستان تعریف میکند.
در کتاب مشهور حدود العالم من المشرق الی المغرب (تألیف سدهٔ چهارم هجری، از نویسندهای ناشناخته) دربارهٔ فرغانه — که نام دره و شهری در ازبکستان امروز است — آمده: «فرغانه درِ ترکستان است».
یعنی از این نقطه به سوی شرق، ترکستان آغاز میشود و به سوی غرب، جهان ایرانی گسترده است؛ سرزمینی از ترکستان (چین) تا آسیای مرکزی (میانرودان ایرانی یا ماوراءالنهر)، شرق دریای خزر و قفقاز، آناطولی (ترکیه)، میانرودان (بینالنهرین)، شرق ایران، افغانستان، بخشی از پاکستان و کشمیر.
در ترکستان چین، در مسیر جاده ابریشم میان امپراتوری چین و روم، قلمرو ایران قرار داشت و «سغدیان» (از اقوام ایرانی) ارتباط شرق و غرب را برقرار میکردند.
در موزهٔ تورفان، اسناد مکتوب بسیاری به خط سغدی بر پوست آهو نگهداری میشود.
در سمرقند، بخارا، خیوه، خوارزم، فرغانه، دوشنبه، خجند و مرو، گویشوران فارسی بسیارند و در معماری منطقه — مساجد، مدارس، چارسوقها، بازارها و سنگ مزارها — کتیبههای فراوان به فارسی با خط نستعلیق دیده میشود.
در قفقاز جنوبی، جمهوری آذربایجان (باکو، گنجه، نخجوان) از دوره صفوی تا برآمدن روسها در اوایل سدهٔ نوزدهم، زبان فارسی رسمی و درباری بود.
در شبهقارهٔ هند (پاکستان، بنگلادش، هند) نیز آثار خط و زبان فارسی — کتابها، مینیاتورها، نقاشیها و سنگنوشتهها — فراوان یافت میشود.
در کلکته (بنگال غربی)، مسجد «ناخدا» در سه طبقه، کتیبهها و تابلوهایی با اشعار فارسی از بیدل و دیگران دارد و یادآور بیت حافظ است:
شکرشکن شوند همه طوطیان هند
هرچند حافظ به هند سفر نکرد، اما آثارش در مسجد ناخدا ماندگار است.
در ایالتهای مختلف هند، در آثار دورهٔ مغول، میراث مکتوب فارسی (کتاب، نقاشی، مینیاتور، سنگنوشته در کاخها و بناها) به وفور یافت میشود.
مزار تیمور گورکانی در سمرقند («گور امیر») در کتیبه پیشطاق ورودی نام «محمود بنای اصفهانی» را دارد.
نام قهرمانان شاهنامه در آسیای مرکزی و قفقاز فراوان است.
در سمرقند، تپه تاریخی «افراسیاب»، هتل «شاهنامه» و خیابان «ابوالقاسم فردوسی» وجود دارد.
شیراز- اول اردیبهشت روز بزرگداشت سعدی شیرازی، بهانهای برای رجوع دوباره به اندیشههای شاعریست که با تکیه بر صلح، مدارا و مردمداری،الگویی از اخلاق ارائه داد که همچنان راهگشای جهان امروز است.
تصویری قدیمی از آرامگاه سعدی
مشرق | فرهنگی و هنری | سه شنبه، 01 اردیبهشت 1405 - 14:00
به گزارش مشرق، اول اردیبهشت در تقویم ملی ایرانیان روز بزرگداشت خداوندگار زبان پارسی، سعدی شیرازی است.
قنات سعدیه، معروف به «حوض ماهی» با آبی خنک و گوارا از زیر بنای آرامگاه سعدی میگذرد و «باغ دلگشا» در جوار سعدیه را مشروب میکند.
در روزگار دور مردمان شیراز با آب همین قنات که گفته می شود به علت داشتن جیوه زیاد خاصیت درمانی دارد، آبتنی میکردند.
ارتش، نماد ایستادگی و وفاداری به آرمانهای بلند انقلاب اسلامی است
مهر | فرهنگی و هنری | شنبه، 29 فروردین 1405 - 10:34
بیانیه موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس به مناسبت روز ارتش جمهوری اسلامی ایران منتشر شد.
به گزارش خبرگزاری مهر، این مجموعه به مناسبت ۲۹ فروردین روز ارتش جمهوری اسلامی ایران بیانیه ای صادر کرد.
متن این بیانیه به شرح ذیل است:
در تقویم پرافتخار ایران زمین، ۲۹ فروردین، یادآور روزی است که در تاریخ پرافتخار کشورمان بهعنوان نماد افتخار، وحدت و عزتمندی نیروهای مسلح ثبت شده است.
موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، با قلبی سرشار از ارادت و غرور، این روز سترگ را به ساحت دلیرمردان ارتش جمهوری اسلامی ایران تبریک و تهنیت عرض مینماید.
ارتش، نگین درخشان اقتدار ملی، نماد ایستادگی و تجسم عینیِ وفاداری به آرمانهای بلند انقلاب اسلامی است.
این نهاد پرافتخار، از نخستین طلوع فجر پیروزی تا کنون، همواره در خط مقدم دفاع از کیان ایران، نقشی بیبدیل ایفا نموده است.
در دوران هشت سال دفاع مقدس، ارتش دوشادوش دیگر نیروهای مسلح، حماسههایی شگرف آفرید؛ حماسههایی که در تار و پود تاریخ این دیار تنیده و نام و یاد رزمندگانش، چون ستارهای درخشان، بر تارک میهن میدرخشد.
فرزندان رشید ملت در ارتش، در طول دو جنگ تحمیلی اخیر آمریکایی صهیونیستی نیز در بطنِ جنگی نابرابر، با ایمان به خداوند، عشق به وطن و رهبری داهیانه فرماندهی معظم کل قوا، در برابر دنیایی از خصم ایستادند و با نثار خون پاک خود، از کیان ایران اسلامی و آرمان های بلند انقلاب اسلامی دفاع کردند.
شجاعت، فداکاری، ایثار و انضباطِ آنان، نه تنها لرزه بر اندام دشمنان انداخت، بلکه میراثی گرانبها برای نسلهای آینده شد.
امروز نیز، در طول دوره سکوت نظامی، ارتش جمهوری اسلامی ایران، گوش به فرمان رهبر معظم انقلاب و فرماندهی معظم کل قوا امام سید مجتبی خامنهای (حفظهالله)، با اتکا به دانش روز، تعهد انقلابی و روحیه جهادی، در سنگرهای مختلف دفاع از امنیت، آرامش و تمامیت ارضی کشور، حضوری مقتدرانه دارد و همچون کوهی استوار، پشتیبان ملت بزرگ ایران و جبهه دیپلماسی است.
موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، یاد و خاطره تمام شهدای سرافراز ارتش، بهویژه سروقامتانی که در جنگ تحمیلی اخیر، جان خود را فدای سربلندی ایران کردند، گرامی میدارد و بر عزم پولادین و تلاشهای بیشائبه فرماندهان و سربازان این نیروی الهی، درود میفرستد.
باشد که پرچم اقتدار و سربلندی ارتش همواره برافراشته بماند.
مشرق | فرهنگی و هنری | چهارشنبه، 12 فروردین 1405 - 07:40
تقاطع بهار طبیعت با تابآوری ملی و حماسه مقاومت، پدیدآورنده پدیدهای به نام «شکوه و صلابت ایران» است.
خلاصه خبر
به گزارش مشرق، نوروز در فرهنگ کهن و جاودانة ایرانیان، فراتر از آیینی آغازین برای تغییر فصل و تجدید حیات طبیعت است.
این جشن باستانی، در عمق معنایی خود، یک «مفهوم استراتژیک» به شمار میرود که نماد تجدید میثاق ابدی ملت با خداوند، طبیعت و هویت اصیل خویش است.
در مقطع حساس و سرنوشتساز کنونی، نوروز ۱۴۰۵ تنها یک مناسبت شادیآور نیست، بلکه تجلیگر عینی «تقاطع بهار طبیعت، تابآوری ملی و حماسه مقاومت» است.
دشمنان که با توطئههای گوناگون، خواهان انزوای ایران و متحدانش هستند، اینک با صحنهای مواجهاند که در آن، نوروز باستانی با مشترکات فرهنگی و دینی خود، به «عامل همبستگی و انسجام محور مقاومت» تبدیل شده است.
در این میان، تقارن تاریخی و معنادار «عید نوروز» و «عید فطر» در سال ۱۴۰۵، ابعاد جدیدی به این تحلیل میبخشد.
این تقارن، بیانگر همزمانی دو نوع تجدید حیات است: تجدید حیات طبیعت در بهار و تجدید حیات معنوی و اجتماعی ملت در پرتو فطر.
اما فطرِ واقعی و اجتماعی ملت ایران، فراتر از مناسک دینی، از دهم رمضان و در پی شهادت رهبر فرزانه انقلاب آغاز شد؛ آن روزی که داغ بزرگی بر دل این ملت نشست و «رهبرمان» را از ما گرفتند.
آن لحظه، نقطه پایان روزة صبر و خویشتنداری ملت و آغاز گام عملی برای نابودی دشمنان شرف و انسانیت بود.
امروز، ایران اسلامی با تکیه بر همین «فطرت آزادگی» و بصیرت افزون گرفته، فصل جدیدی از اقتدار را آغاز کرده است.
در ادامه، ابعاد مختلف این تحول بزرگ و چگونگی شکلگیری این «بهار اقتدار» مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
دشمنان با شناخت دقیق این رابطه متقابل، همواره تلاش کردهاند تا با ایجاد شکافهای قومی و مذهبی، به «انسجام ملی» ضربه بزنند.
همانطور که طبیعت زمینگیر در سرمای زمستان، با نوید نوروز، دوباره جانی تازه میگیرد و شکوفا میشود، ملت ایران نیز با تکیه بر همین روحیه تابآوری، از دل خونینترین حوادث «زمستان سخت استکبار جهانی» برخاسته و به بهار اقتدار و پیروزی رسیده است.
بهار پیشرو، فصل درو کردن محصول این پایداری و آغاز شکوفایی قدرت ملی در سایه وحدت است؛ فصلی که در آن، دشمنان به یقین خواهند فهمید که هرچه آتش کینهشان شعلهورتر باشد، بهار حضور ملت ایران، سبزتر و استوارتر خواهد شد.
در عرصه عزتآفرینی و اقتدار ملی، «حماسه مقاومت» که ریشه در حفظ کرامت ملی و دفاع از مظلومان جهان دارد، در سال جدید معنایی عمیقتر مییابد؛ چرا که تلفیقِ هوشمندانه قدرت نرم و سخت جمهوری اسلامی ایران، به همراه دیپلماسی فعال و بازدارندگی نظامی، توازن قوا را به نفع ملتهای مظلوم تغییر داده و الگویی موفق در منطقه شکل داده است.
در پایان، «بهار اقتدار» بیانیهای است از سوی ملت قهرمان ایران که به جهان اعلام میکند: ما در مسیر تعالی و عزت، متوقف شدنی نیستیم.
دشمنان باید بدانند که تحریمها، توطئهها و جنگهای روانی، تنها باعث یکپارچگی بیشتر و استحکام اراده ملت ایران شده است.
این همان وعدهای است که رهبر انقلاب به ملت داده بودند و ملت ایران با توکل بر خداوند متعال، قلههای را فتح خواهند نمود.
در زمان انتخابات جمهوری اسلامی سال هزار و سیصد و پنجاه و هشت نوجوانی پانزده ساله بودم یادم می آید به دعوت مسئول بسیج خانم جعفری برای پاسداری خانمها آمده بودم و در مدرسه ای که تحصیل می نمودم پاسداری می دادیم تا رآی مردم محافظت شود و مشکلی پیش نیاید. البته مسئول بسیج حدودا خانمی بیست ساله بود و ناگفته نماند که سن و سالم برای چنین کاری قدری کم بود ولی از آنجا که شوق خدمت انقلاب اسلامی را داشتیم و با اعتقاد فکر می کردیم نظامی که تشکیل می شود برای خدا هست و بر اساس اهداف عالیه اسلام خواهد بود و زمینه ظهور امام زمان حضرت مهدی سلام الله علیه را فراهم می نماید با تعهد تمام پاسداری می نمودیم اما خوب می دانستم که خداوند
مهر | فرهنگی و هنری | شنبه، 01 فروردین 1405 - 11:17
نوروز با تکیه بر باورهای نو شدن، زایش و رویش، دارایی مهم و سلاح قویِ یک فرهنگ در گستره جغرافیایی است که در مقابله با نیروهای اهریمنی، مرگ و تباهی کارایی داشته در کنار فرهنگ ایران پابرجاست.
خلاصه خبر
لذا از هر سو به چهار کارکرد نوروز یعنی کارکرد اداری، کشاورزی، اساطیری و آیینی بنگریم، به مهمترین کارکرد آن یعنی سال مالی میرسیم.
نوروزنامهها، رساله های ادبی و تاریخی ای هستند که به مناسبت فرا رسیدن سال نو و با هدف تشریح آیینهای نوروز، بیان تاریخچه، آیینها و ارائه توصیههای اخلاقی نگارش میشدند و ریشه در سنت دیرینهای دارند که از دوران ساسانیان آغاز و در دورههای صفویه و قاجار اوج گرفت؛ رسالهها علاوه بر کاربرد در کانون قدرت شاهان و حکومتها، کاربردهای مردمی و اجتماعی و آموزشی نیز داشتند و نشاندهنده پیوند عمیق جشن نوروز با ادبیات و فرهنگ غنی ایران هستند.
نوروزنامهها، فقط محدود به مرزهای ایران نبوده و نمونههای درخشانی از بازنمایی نوروز در پهنه سرزمینی ایران و حوزه فرهنگی آن است، حوزهای بسیار فراتر از مرزهای جغرافیایی امروز.
مهمترین نوروزنامه به جهت اعتبار نوروزنامه منسوب به خیام است، اما باقی آنها نیز مانند نوروزنامه و احکام نوروز خواجه محمدبن علی ترمذی، رساله نوروزیه غیاث الدین ادیب کاشانی، دعوان نوروز چنگیز میرزا قاجار، نوروزیه محمد تقی بن محمدرضا رازی، رساله نوروزیه رضی الدین محمد قزوینی، نوروزنامه محمدباقر بن اسماعیل اصفهانی حسینی خاتونآبادی و...
وقت خجسته، کانون محوری نوروز
مهمترین نکته درباره نوروز، زمان و وقت است.
کهنترین اشاره به نوروز در متون مکتوب، به رساله ماه فروردین روز خرداد برمیگردد، که به ظن قوی در روزگار خسروپرویز نگاشته شده است.
در دوران پس از اسلام نیز این باور ادامه داد، جاحظ در محاسن و الاضداد گزارشی از چگونگی مراسم نوروز در دوران ساسانی ارائه میکند و بنیان نوروز را به جمشید _و مهرگان را به فریدون_ نسبت میدهد که کاملاً با شاهنامه فردوسی نیز تطبیق دارد که میگوید:
پیام رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در بهار زندگی و عید بندگی
مهر | فرهنگی و هنری | شنبه، 01 فروردین 1405 - 11:40
اهالی ایران در درازنای تاریخ باشکوه و پرافتخار این سرزمین، چون سرو، سربلند و سرافراز ماندهاند و چنین خواهند بود، ایرانیان هرگز از فرهنگ خود دست نشستهاند.
خلاصه خبر
به گزارش خبرگزاری مهر، امروز «نوروز» است؛ زمان درخشیدن نخستین بارقههای سال نو خورشیدی که با عید سعید فطر تقارن یافته است؛ بهار طبیعت و بهار بندگی.
رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی به همین مناسبت پیامی صادر کرده است:
طلوع آفتاب عالمتاب سال ١۴٠۵ را به یکایک هموطنان ارجمندم تبریک میگویم.
اهالی ایران در درازنای تاریخ باشکوه و پرافتخار این سرزمین، چون سرو، سربلند و سرافراز ماندهاند و چنین خواهند بود.