به منظرگاه مدیریتی امام محمد باقر سلام الله علیه خوش آمدید.
امام باقر(ع) در طول حیات پرثمر خود دستاوردهای متعدد علمی را برای جامعه شیعیان به یادگار گذاشت که هرکدام تاثیر به سزایی در ادوار آتی جهان تشیع داشتند.
به گزارش خبرنگار مهر، امام محمد باقر (ع)، پنجمین امام شیعیان، به سبب ایجاد شرایط و فرصت مناسب در جامعه آن زمان اقدام به نشر علم و دانش در جامعه اسلامی کرد، این فعالیتها به اندازهای بود که دانشمندان مختلفی در سایه سار آموزشهای آن حضرت تربیت شدند. در واقع آن امام همام از فرصت به دست آمده استفاده کرد تا بتواند جامعه را به سمت و سوی روشنگری سوق دهد.
برگزاری جلسات متعدد درس و بحث و اشراف آن حضرت به عرصههای مختلف علمی به اندازهای بود که به «باقرالعلوم» مشهور شده بود و بسیاری برای عرض ارادت و طرح سوالات خود نزد آن حضرت میرسیدند.
حجت الاسلام امیرعلی حسنلو مدیر گروه تاریخ و سیره مرکز مطالعات و پاسخگویی به شبهات حوزههای علمیه قم در یادداشتی اختصاصی به بررسی حیات علمی آن حضرت پرداخته است که در ادامه میخوانید:
دوران حیات امام محمد باقر (ع) شامل دو مرحله میشود:
۱. دوره قبل از امامت که شامل مقابله و مجادله با افکار انحرافی و پاسخگویی به شبهات و هدایت شیعیان و حفظ اسلام در مقابل انحرافات میشد.
۲. مرحله بعد از شهادت امام زینالعابدین که شامل بیان احکام و اداره امور شیعیان و مبارزه مخفی با دستگاه خلافت عباسی میشد.
ویژگیهای دوران امام باقر (ع) و شهادت پدر بزرگوارشان امام سجاد (ع) نیز در چند مرحله قابل بررسی است که شامل:
۱. آن حضرت از زمان تولد تا چهار سالگی زیر سایه امام حسین (ع) است، در این مدت واقعه جانسوز کربلا را از نزدیک دید، طاغوت کوفه و شام را به خوبی شناخت و یکی از پیامآوران کربلا است که در زنده نگه داشتن این واقعه بزرگ و ابلاغ پیام آن در دوران حیات خود کوشید و بر این ضرورت واقف شد که در این زمان باید در زمینه فرهنگی برای زنده داشت دین کوشید و ثمره خون پاک جدش میتواند در بستر فرهنگی میوههای پر ثمر دهد و اسلام با خون پاک حسین و تلاش علمی و فرهنگی زنده خواهد ماند.
جهان اسلام در عصر امام باقرعلیه السلام
در عصر امامت حضرت باقرالعلوم علیه السلام که نوزده سال طول کشید، جهان اسلام به لحاظ گسترش قلمرو، حوادث سیاسی و اجتماعی، مبارزات فکری، رونق مباحث کلامی و فقهی موقعیت جغرافیایی، سیاسی و فرهنگی ویژه ای دارد.
در میان این تیرگی ها و آشفتگی ها عظمت امام باقرعلیه السلام چون خورشید درخشانی بود که جهان اسلام از پرتو پرفروغش بهره می گرفتند. مهابتِ معنوی حضرت زبانزد خاصّ و عام بود. هرجا سخن از والایی هاشمیان، عَلَویان و فاطمیان به میان می آمد آن وجود مقدّس را یگانه وارث آن همه کرامت، بزرگواری و شجاعت می شناختند، راستگوترین اشخاص، جذّاب ترین چهره ها، بخشنده ترین انسان ها و قوی تر از همه به لحاظ معرفت، بصیرت به همراه هاله ای از معنویت قدسی، از مختصّات پنجمین پیشوای شیعیان در میان جوامع اسلامی بود.
غاصبان و متجاوزان هماره به مقام والای امامت رشک می بردند و چون این همه مهابتِ ملکوتی را با خود مقایسه می کردند، در باتلاقی از حقارت فرو می رفتند و به رغم آن که هیچ صلاحیتی برای زمامداری مسلمانان را نداشتند، برای غصب و تصرّف حکومت از هیچ گونه حیله و جنایتی ابا نمی کردند. اما عظمت معنوی امام در چنان حدّی بود که گاهی حتّی همین دشمنان و مخالفان در برابر آن حضرت به تواضع و تکریم برمی خاستند؛ ولی به رغم این رویدادهای مصیبت زا «تشیّع» خصوص در مناطق دور از مرکز خلافت همچون ایران، یمن و عراق در حال گسترش بود، شخصیت معنوی، طهارت بی نظیر، پارسایی و پایداری رهبران الهی و بخصوص شهادت دلخراش امام حسین علیه السلام به این امر کمک بسزایی کرد. از این رو در عصر امام باقرعلیه السلام شیعیان از اطراف و اکناف قلمرو اسلامی سیل آسا و مشتاقانه در مدینه به حضور امام می آمدند و با رهنمودهای حضرت خود را برای مبارزه با عوامل ستم و مقاومت در برابر خلاف کاری ها مهیا می ساختند. امام با در نظر گرفتن مقتضیات زمان، گنجینه گرانبهایی از حقایق ملکوتی و علمی را از خویشتن برجای نهاد که در حراست از حریم اسلام و نشر تعالیم قرآنی طیّ اعصار و قرون تأثیر بسزایی داشت. از سوی دیگر امام باقرعلیه السلام و نیز فرزندش امام صادق علیه السلام با بیان نظر اسلام درباره امامت و خلافت و ذکر ویژگی های رهبر اسلامی به تصحیح فرهنگ سیاسی جامعه پرداخته و مُدام شایستگی غاصب زمان را در نظر مردم، زیر سؤال می بردند. از این رو حکّام غاصب همیشه از وجود آن بزرگواران بیمناک بودند.
امسال، آغاز سال تحصیلی حوزه و دانشگاه با اندکی پس و پیش، با سالروز شهادت امام باقر(ع) مقارن گردیده که می تواند الهام بخش سنگربانان سنگر جهاد علم و دانش باشد.
به گزارش خبرگزاری تسنیم، امسال، آغاز سال تحصیلی حوزه و دانشگاه با اندکی پس و پیش، با سالروز شهادت امام باقر(ع) مقارن گردیده که می تواند الهام بخش سنگربانان سنگر جهاد علم و دانش باشد. در این نوشتار ضمن ترسیم تصویر گونه ای از این مجاهدت پر زحمت و پر ثمر، برای یادآوری بار سنگین خون شهیدان و انتظارات خانواده معظم آنان، به نامه تنی چند از همسران دانشمندان شهید هسته ای اشاره نموده و به معرفی مختصر کتاب یکی از مستشرقین نسل جدید د ر خصوص مجاهدت علمی امام باقر(ع) می پردازیم.
الف) نمودهای جهاد علمی امام باقر(ع)
* مقام علمی حضرت از دیدگاه دیگران
مقام علمی حضرت باقر(ع) آن قدر عظیم و بلندمرتبه است که خیلی از مخالفان او نیز به این امر اعتراف و اقرار دارند و دانشمندان فراوانی نیز به این امر اعتراف کرده اند که به نمونه هایی اشاره می شود:
1- ابن حجر هیثمی می گوید: «محمد باقر(ع) به اندازه ای گنجهای پنهان معارف و دانشها را آشکار ساخته، حقایق و حکمتها و لطایف دانشها را بیان کرده که جز بر عناصر بی بصیرت یا بد سیرت پوشیده نیست و از همین جا است که وی را شکافنده و جامع علوم و برافرازنده پرچم دانش خوانده اند.»
2- ابرش کلبی به هشام با اشاره به امام باقر(ع) گفت: «اِنَّ هَذا اَعْلَمُ اَهْلِ الْاَرْضِ بِما فِی السَّماءِ وَ الْاَرْضِ فَهَذا وَلَدُ رَسُولُ الله(ص)؛ به راستی این مرد (محمد باقر(ع)) داناترین مرد روی زمین است نسبت به آنچه در آسمانها و زمین می باشد. این فرزند رسول خدا(ص) است .
3- عبدالله بن عطاء مکی می گوید: «من هرگز دانشمندان اسلامی را نزد هیچ کس به اندازه مجلس محمد بن علی علیهماالسلام، از نظر علمی حقیر و کوچک ندیدم. من «حکم بن عتیبه» را که در علم و فقه مشهور آفاق بود، دیدم که در خدمت امام باقر(ع) مانند کودکی در برابر استادش زانوی ادب بر زمین زده، شیفته او گردیده بود.
و خود حکم بن عتیبه درباره قول خداوند که می فرماید: «اِنَّ فی ذلِکَ لَآیاتٍ لِلْمُتَوَسِّمینَ» می گوید: «وَالله ِ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِّیٍ مِنْهُمْ؛ به خدا سوگند! محمد بن علی (امام باقر(ع)) جزء آن هاست .
4- هشام بن عبدالملک با آن که از دشمنان سرسخت حضرت بود، خطاب به آن حضرت گفت: «لاتَزالُ الْعَرَبُ وَ الْعَجَمُ یَسُودُها قُرَیْشٌ مادامَ فیهِمْ مِثْلُکَ؛ تا زمانی که مثل تو در علم و مقام وجود داشته باشد، قریش بر عرب و عجم آقایی می کند.
5- قتادة بن دعامه بصری، یکی از علمای عامه، خطاب به آن حضرت چنین گفت: «من در محضر فقها و در محضر ابن عباس زیاد نشسته ام؛ ولی هیچ جا قلبم مضطرب نشد، جز زمانی که در محضر شما نشستم .
6- شمس الدین محمد بن طولون می گوید: ابوجعفر محمد بن زین العابدین... ملقب به باقر(ع)... عالم و آقا و بزرگوار بود. او را باقر نامیده اند، چون در علم توسعه ایجاد کرد.
7- محمد بن طلحه شافعی می گوید: «او باقر العلم و شکافنده علوم است و جامع و نشردهنده و بلندکننده پرچم آن است .
8- ابن ابی الحدید می گوید: «کانَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیٍّ... سَیِّدُ فُقَهاءِ الْحِجازِ وَ مِنْ اِبْنِهِ جَعْفَرٍ تَعَلَّمَ النّاسُ الْفِقْهَ؛ محمد بن علی علیهماالسلام آقای فقهای حجاز بود و از او و فرزندش، مردم علم فقه را آموختند.
جولان جشن پنجمین مولاست امشب
عید علوم کل ما فیهاست امشب
امشب شب پیدایش بحر العلوم است
اکنده از شور و شعف، قلب عموم است
ولادت امام محمدباقر (ع) مبارک باد.
ساغر زده ام ز جام باقر
بشکفته لبم به نام باقر
چشم همه روشن ز جمالش
آمد به جهان امام باقر
ولادت امام محمدباقر (ع) مبارک باد.
