به منظرگاه مدیریتی امام حسن مجتبی سلام الله علیه خوش آمدید.
امام حسن سلام الله علیه :
- لا أدبَ لِمَن لا عَقْلَ لَهُ .
آن را كه خرد نيست ، ادب نيست .
بحارالانوار : ۷۸ / ۱۱۱ / ۶
امام حسن سلام الله علیه :
- لَمّا سَألَهُ أبوهُ عنِ الشُّحِّ : أن تَرى ما في يَدَيكَ شَرَفا وما أنفَقتَ تَلَفا .
امام حسن عليه السلام ـ در پاسخ به پرسش پدرش از او درباره تنگ چشمى ـ : تنگ چشمى آن است كه آنچه را دارى مايه شرافت پندارى و آنچه را انفاق كنى، تلف شده و بر باد رفته انگارى .
وسائل الشيعه : ۱۶ / ۵۳۹ / ۱ .
حسن بن علی بن ابیطالب(ع) مشهور به امام حسن مجتبی (۳-۵۰ق) دومین امام شیعیان که ۱۰ سال (۴۰-۵۰ق) امام و حدود ۷ ماه خلیفه مسلمانان بود. اهل سنت او را آخرین خلیفه از خلفای راشدین دانستهاند.
حسن بن علی نخستین فرزند امام علی(ع) وفاطمه زهرا(س) و نخستین نوه پیامبر(ص) است. بنابر گزارشهای تاریخی، نام «حسن» را پیامبر(ص) برای او برگزید و او را بسیار دوست داشت. او هفت سال از عمر خود را با پیامبر(ص) همراه بود و در بیعت رضوان و ماجرای مباهله با مسیحیان نجران حضور داشت.
فضایل امام حسن(ع) در منابع شیعه و اهل سنت آمده است. او یکی از اصحاب کسا است که آیه تطهیر درباره آنان نازل شد و شیعیان آنان را معصوم میدانند. آیه اطعام، آیه مودت، و آیه مباهله نیز درباره او و پدر و مادر و برادرش نازل شده است. او دو بار تمام داراییاش را در راه خدا بخشید و سه بار نیمی از اموالش را به نیازمندان داد. گفتهاند به سبب همین بخشندگیها، او را «کریم اهل بیت» خواندهاند. او ۲۰ یا ۲۵ بار پیاده به حج رفت.
از زندگی او در دوران خلیفه اول و دوم خبر چندانی در دسترس نیست. به دستور خلیفه دوم به عنوان شاهد، در شورای شش نفره تعیین خلیفه سوم حاضر بود. گزارشهایی نیز از شرکت او در برخی جنگها در دوره خلیفه سوم وجود دارد. او در شورشهای اواخر خلافت عثمان، به دستور امام علی(ع) به محافظت از خانه خلیفه پرداخت. در دوره خلافت امام علی(ع) همراه او به کوفه رفت و در جنگهای جمل و صفین از فرماندهان سپاه بود.
احادیث گهربار منتخب
الَ الامامُ الْحَسَنُ الْمُجتبى علیه الصلوة السّلام :
1 - مَنْ عَبَدَاللّهَ، عبَّدَاللّهُ لَهُ کُلَّ شَىْءٍ.(تنبیه الخواطر، معروف به مجموعة ورّام : ص 427، بحار: ج 68، ص 184، ضمن ح 44.)
ترجمه :فرمود: هر کسى که خداوند را عبادت و اطاعت کند، خداى متعال همه چیزها را مطیع او گرداند.
2 - قالَ علیه السلام : وَنَحْنُ رَیْحانَتا رَسُولِ اللّهِ، وَسَیِّدا شَبابِ اءهْلِ الْجَنّةِ، فَلَعَنَ اللّهُ مَنْ یَتَقَدَّمُ، اَوْ یُقَدِّمُ عَلَیْنا اَحَدا.(کلمة الا مامُ الْحَسَن علیه السلام : 7، ص 211.)
ترجمه : دنباله وصیّتش در حضور جمعى از اءصحاب فرمود: و ما دو نفر - یعنى حضرت و برادرش امام حسین علیهما السلام - ریحانه رسول اللّه صلى الله علیه و آله و دو سرور جوانان اهل بهشت هستیم، پس خدا لعنت کند کسى را که بر ما پیشقدم شود یا دیگرى را بر ما مقدّم دارد.
3 - قالَ علیه السلام : وَ إ نّ حُبَّنا لَیُساقِطُ الذُّنُوبَ مِنْ بَنى آدَم ، کَما یُساقِطُ الرّیحُ الْوَرَقَ مِنَ الشَّجَرِ.(کلمة الا مامُ الْحَسَن علیه السلام : 7، ص 25، بحارالا نوار: ج 44، ص 23، ح 7.)
باشگاه خبرنگاران | فرهنگی و هنری | جمعه، 18 فروردین 1402 - 02:28
امام حسن مجتبی(ع) در یکی از روایات خود به نزول آیه تطهیر اشاره کرده اند.
خلاصه خبر
امام حسن علیه السلام فرمودند:«لَمّا نَزَلَت آیَةُ التَّطهیرِ جَمـَعَنا رَسولُ اللّهِ صلّىالله علیه وآله فی کِساءٍ لاُِمِّ سَلَمَةَ خَیبَرِیٍّ، ثُمَّ قالَ: اللّهُمَّ هؤُلاءِ أهلُ بَیتی وعِترَتی، فَأَذهِب عَنهُمُ الرِّجسَ وطَهِّرهُم تَطهیرا.»«چون آیه تطهیر نازل شد، پیامبر خدا صلّىالله علیه وآله ما را در عبایى خیبرى که از آنِ امّ سلمه بود، گرد آوردند و فرمودند: «بار خدایا!
اینان، اهل بیت علیهم السّلام و عترت من اند.
تسنیم | فرهنگی و هنری | جمعه، 18 فروردین 1402 - 15:41
تابلوی نقاشی «أَحْسَنَ الْحَسَن» به مناسبت میلاد باسعادت امام حسن مجتبی(ع) باحضور عبدالرضا سهرابی مدیرکل هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در محل برگزاری سی امین نمایشگاه بین المللی قرآن کریم رونمایی شد.
خلاصه خبر
به گزارش گروه فرهنگی خبرگزاری تسنیم به نقل از واحد ارتباطات و رسانه مرکز هنرهای تجسمی، به مناسبت میلاد نورانی دومین اختر تابناک آسمان امامت و ولایت، حضرت امام حسن مجتبی(ع)، تابلوی نقاشی «أَحْسَنَ الْحَسَن» با حضور عبدالرضا سهرابی مدیرکل هنرهای تجسمی، مهدی فرخی هنرمند نقاش و خالق اثر، ابوالفضل همراه رئیس فرهنگسرای نیاوران، جعفر واحدی رئیس موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر و سید مصطفی زراوندیان رییس بخش هنرهای دینی سیامین نمایشگاه بینالمللی قرآن کریم در مصلی تهران رونمایی شد.
تسنیم | فرهنگی و هنری | پنجشنبه، 17 فروردین 1402 - 09:13
همزمان با نیمه ماه مبارک رمضان و ولادت امام حسن مجتبی، ابیاتی از شاعران آیینی کشورمان در مدح کریم اهل بیت منتشر می شود.
خلاصه خبر
او 7 سال از عمر خود را با پیامبر(ص) همراه بود و در بیعت رضوان و ماجرای مباهله با مسیحیان نجران حضور داشت.
آیه اطعام و آیه مودت و آیه مباهله نیز درباره او و پدر و مادر و برادرش نازل شده است.
در منابع تاریخی آمده است که او دو بار تمام داراییاش را در راه خدا بخشید و سه بار نیمی از اموالش را به نیازمندان داد.
قاسم نعمتی
سائل همیشه رزق خود از مجتبی گرفت
ماهِ خدا ز برکت تو این چنین شده
عشقت دلیل هر نفس مومنین شده
زلف کمند توست که حبل المتین شده
سنگ تو را به سینه زده جانم از ازل
شد قاسم تو وارث "احلی من العسل"
بی حب تو عسل به دهانم هلاهل است
آخر به جز حسن چه کسی یار سائل است؟
جانم به ضربِ دستِ تو ای تیغِ صیقلی
پیغمبران دورِ پیمبر جمعشان جمع است
نورِ کرامت!
اینجا که اهلِ دل، سراسر جمعشان جمع است
با، یاحسن دل میبریم از پنج تن هر آن
محسن ناصحی
زندهی عشقم اگر، رمزِ دوامم حسن است
مثلِ رودم که حَسن ذکرِ قعود است مرا
پدرم هرچه مرا نام نهادهست گذشت
رضا احدزاده
نیمهی ماه خدا ماه به دنیا آمد
شادمان است دل حیدر و زهرا و رسول
باشگاه خبرنگاران | فرهنگی و هنری | پنجشنبه، 17 فروردین 1402 - 10:39
امام دوم شیعیان(ع) تأکید کرده اند که فاصله میان حق و باطل به اندازه چهار انگشت است.
خلاصه خبر
امام حسن مجتبی (ع) فرمودند: «بَینَ الْحَقِّ وَالْباطِلِ أرْبَعُ أصابِع، ما رَأَیتَ بَعَینِک فَهُوَ الْحَقُّ وَقَدْ تَسْمَعُ بِأُذُنَیک باطِلاً کثیراً» «بین حق و باطل چهار انگشت فاصله است، آنچه را با چشم خود ببینی، حق است و آنچه را شنیدی یا آن که برایت نقل کنند، چه بسا باطل باشد.»
منبع: تحف العقول
تسنیم | فرهنگی و هنری | پنجشنبه، 17 فروردین 1402 - 11:44
هر گاه حفظ اسلام و جامعه اسلامی و میراث های نبوی نیازمند نرمش قهرمانانه باشد باید از آن بهره برد، ولی این ملاک کلی کافی نیست و مهم تشخیص زمان هایی است که به راستی این ملاک در آن صدق کند.
خلاصه خبر
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، صلح امام حسن (ع) در کنار سکوت و قیام حضرت امیرالمؤمنین امام علی (ع)، قیام امام حسین (ع)، مناجات عالمانه و عابدانه امام زینالعابدین (ع) و تلاش و مجاهده و مبارزه سایر ائمه اطهار علیهم السلام در قاب «جهاد» تعریف میشود؛ جهادی که گاه در قالب صلح نمود پیدا کرده و گاه در قالب قیام مسلحانه.
برای بررسی ابعاد و درسهای صلح تاریخی و نرمش قهرمانانه امام حسن مجتبی علیهالسلام، در آستانه میلاد پربرکت آن حضرت با حجتالاسلام دکتر محسن الویری، پژوهشگر و عضو هیات علمی دانشگاه باقرالعلوم علیهالسلام و سردبیر فصلنامه «تاریخ اسلام» گفتگو کردهایم.
ماجرای صلح امام حسن علیهالسلام و واگذاری خلافت به معاویه چه بود؟
احتمال این که امام علیهالسلام در همان ابتدای شروع خلافت هم آنگونه که ابن طلحه شافعی در مطالب السؤول فی مناقب آل الرسول نقل کرده است (صفحه 240) نامهای برای عزل معاویه نوشته باشند منتفی نیست.
در اینجا اوضاع لشگرگاه امام متأثر از عواملی که فرصت پرداختن به آنها نیست به هم ریخت و احتمالاً به خود امام هم حمله شد و آن حضرت به صورت مجروح به داخل شهر تیسفون برده شدند.
معاویه با اطلاع از اوضاع لشگر امام، دوباره پیشنهاد صلح را مطرح کرد و امام پیش یا پس از به همریختگی اردوگاه با مشاهده اوضاع و به ویژه گرویدن پنهان بسیاری از چهرههای شاخص سپاه خود به معاویه و مِیلِ الْجُمْهُورِ مِنْهُمْ إِلَى الْعَاجِلَه وَ زُهْدِهِمْ فِی الْآجِلَه و با این تحلیل که وَ إِنَّ مَا تَکْرَهُونَ فِی الْجَمَاعَه خَیْرٌ لَکُمْ مِمَّا تُحِبُّونَ فِی الْفُرْقَه (آن چه در یکپارچگی اجتماعی ناخوشایندتان است برای شما بهتر از چیزی است که در چنددستگی دوست میدارید) به این ترتیب تمایل خود را برای پذیرش مشروط صلح پیشنهادی معاویه اظهار داشتند.
آن گونه که در صفحه 234 جلد دوم تحف العقول آمده، امام در جایی دیگر در این زمینه فرمودهاند: «إِنَّا وَ اللَّهِ مَا ثَنَانَا عَنْ أَهْلِ الشَّامِ شَکٌّ وَ لَا نَدَمٌ وَ إِنَّمَا کُنَّا نُقَاتِلُ أَهْلَ الشَّامِ بِالسَّلَامَه وَ الصَّبْرِ فَسُلِبَتِ السَّلَامَه بِالْعَدَاوَه وَ الصَّبْرُ بِالْجَزَعِ وَ کُنْتُمْ فِی مُنْتَدَبِکُمْ إِلَى صِفِّینَ وَ دِینُکُمْ أَمَامَ دُنْیَاکُمْ وَ قَدْ أَصْبَحْتُمُ الْیَوْمَ وَ دُنْیَاکُمْ أَمَامَ دِینِکُمْ؛ سوگند به خدا ما به دلیل تردید یا پشیمانی از جنگ با اهل شام روی برگردان نشدیم، همانا ما با شامیان با سلامت و صبر میجنگیدیم ولی سلامت را عداوت از بین برد و صبر را بیتابی، آنگاه به صفین فراخوانده شدید دین شما از دنیایتان پیشی گرفته بود و امروزه به گونهای شدهاید که دنیای شما از دینتان پیشی گرفته است.»
شکل گرفتن بیعت میان امام حسن(ع) و معاویه
امام هم پس از یک سخنرانی در مدائن به کوفه بازگشتند.
در کوفه معاویه از امام خواست که در حضور جمع سخنرانی کنند و واگذاری خلافت به معاویه و بیعت با او را رسماً اعلام کنند، امام هم در یک سخنرانی مهم ضمن تصریح به احقیت خود برای خلافت و تبیین شرایط جامعه، چنین کردند و سپس کوفه را به سمت مدینه ترک کردند.
چنانکه حضرت امیرالمؤمنین علیهالسلام بارها در غزوات نبی مکرم اسلام شرکت داشتند و در میدانهایی مانند جنگ جمل، صفین و نهروان دست به شمشیر بردند و یا امام حسین علیهالسلام قیام مسلحانه را انتخاب کردند، درحالیکه امام حسن مجتبی علیهالسلام اقدام به صلح کردند.
اگر این حرف درست باشد که نیست، باید نستجیر بالله هر یک از معصومان علیهم السلام را در زمان زندگی خودشان هم دچار تناقض بدانیم، زیرا زندگی آنها هم همراه با همین صلح و جنگها بوده است، همان امیرالمؤمنین علی علیهالسلام که به تعبیر شما بارها در غزوات شرکت کرده بودند، در عهد معروف خود برای مالک اشتر ایشان را توصیه به پذیرش صلح میکنند: «وَ لَا تَدْفَعَنَّ صُلْحاً دَعَاکَ إِلَیْهِ عَدُوُّکَ وَلِلَّهِ فِیهِ رِضًى فَإِنَّ فِی الصُّلْحِ دَعَه لِجُنُودِکَ، وَ رَاحَه مِنْ هُمُومِکَ، وَ أَمْناً لِبِلَادِکَ»، یعنی: "صلحی را که دشمنت بدان میخواند رد مکن، رضای خداوند در این است، در هنگامه صلح رفع خستگی سپاهیانت و آسودگی از غمهایت و امنیت برای سرزمینت قرار دارد."
جایگاه صلح امام حسن(ع) در هندسه تفکری شیعه
در هندسه تفکری شیعه، جایگاه صلح امام حسن علیهالسلام نسبت به سایر وقایع تاریخی ازجمله قیام امام حسین علیهالسلام کجاست؟
اگر همواره قیام برتر است چرا دیگر ائمه پس از امام حسین علیهالسلام چنین نکردند؟
در تاریخ چهره معاویه را به عنوان فردی سیاس، بدعهد و عزل شده در دوران امامت حضرت امیرالمؤمنین علیهالسلام میشناسیم.
در این شرایط این پرسش مطرح است که چگونه امام حسن علیهالسلام، خلافت را به شخصی واگذار کردند که به هیچوجه شایستگی این سمت را ندارد؟
اینجا همان بحث ضرورت مقبولیت و فراهم بودن زمینه اجتماعی نافذ بودن حکم امام مطرح است که اگر مردم نخواهند حتی اگر امام جامعه یک امام معصوم باشد امکان تصدیگری حکومت برای او فراهم نخواهد بود.
درسهای صلح تاریخی امام حسن مجتبی علیهالسلام برای جامعه امروز ما چیست؟
توجه دادن به حجیت سیره تمام ائمه اطهار علیهم السلام
درس دیگر صلح امام حسن علیهالسلام توجه دادن به حجیت سیره تمام ائمه اطهار علیهم السلام است.
کوشش برخی مبلغان دینی و دستاندرکاران امور سیاسی برای تقلیل سیره ائمه علیهم السلام به بخشی از سیره امام حسین علیهالسلام در عهد خلافت یزید تأملبرانگیز است.
مانند بیست و پنج سال دوری امیرالمؤمنین از حکومت عمل کنیم یا مانند آن حضرت در جنگ صفین و جمل و نهروان؟
مانند امام حسن علیهالسلام در ماجرای صلح عمل کنیم یا مانند امام حسین علیهالسلام در کربلا؟
مانند امام سجاد علیهالسلام در ماجراه حره باشیم یا مانند امام باقر علیهالسلام در پررنگ کردن صفحه فعالیتهای علمی و به همین ترتیب در باره دیگر ائمه علیهم السلام، مانند امام رضا علیهالسلام باشیم و حتی به ظاهر از جانب دشمن خود یک مسئولیت هم قبول کنیم یا مانند امام زمان سلام الله علیه خود را از حضور آشکار و در دسترس همگان دور سازیم؟
تسنیم | فرهنگی و هنری | پنجشنبه، 17 فروردین 1402 - 13:15
وقتی به اوصاف امام حسن مجتبی (ع) از زبان رسول خدا صلی الله علیه و آله رجوع می کنیم، با واقعیتی دیگر از حقیقت شخصیت این امام بزرگوار مواجه می شویم.
خلاصه خبر
امام رضا علیهالسلام در توصیف امام میفرماید: «الْإِمَامُ کَالشَّمْسِ الطَّالِعَةِ الْمُجَلِّلَةِ بِنُورِهَا لِلْعَالَمِ وَ هِیَ فِی الْأُفُقِ بِحَیْثُ لَا تَنَالُهَا الْأَیْدِی وَ الْأَبْصَار؛ امام مانند خورشید فروزندهاى است که با تابش نور خود به عالم روشنى مىبخشد و در حالى که خود بر تارک بلند افق آسمان قرار دارد، دستها و چشمها به او نمىرسد».
إِنَّ جَبْرَئِیلَ یَهْدِیهِ وَ مِیکَائِیلَ یُسَدِّدُهُ؛ این جبرئیل است که حسن (ع) را راهنمایى میکند و این میکائیل است که وى را نگاهدارى میکند.
وَ هُوَ وَلَدِی وَ الطَّاهِرُ مِنْ نَفْسِی وَ ضِلْعٌ مِنْ أَضْلَاعِی؛ این حسن، فرزندم و طاهر از نفس من و یکى از اضلاع من است.
هَذَا سِبْطِی وَ قُرَّةُ عَیْنِی بِأَبِی هُو؛ این حسن سبط و نور چشم من است.
آن حضرت به امام حسن علیهالسلام میفرمود: أنْتَ تُفَّاحَتِی وَ أَنْتَ حَبِیبِی وَ مُهْجَةُ قَلْبِی تو میوه (قلب) و حبیبم و روحیه قلب من هستى.
هَذَا هَدِیَّةٌ مِنْ رَبِّ الْعَالَمِینَ؛ این حسن از برای من هدیه پروردگار عالم است.
لِی یُنْبِئُ عَنِّی وَ یُعَرِّفُ النَّاسَ آثَارِی وَ یُحْیِی سُنَّتِی وَ یَتَوَلَّى أُمُورِی فِی فِعْلِهِ؛ این حسن از من خبر میدهد، آثار و دین مرا به مردم معرفى میکند، سنت مرا زنده میکند، در رفتار خود متصدى امور من خواهد شد.
یا آن حضرت در حدیثی دیگر که به حدیث نورانیت هم شناخته میشود، خطاب به عموی خود جناب عباس فرمود «إِنَّ اللَّهَ خَلَقَنِی وَ خَلَقَ عَلِیّاً وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَ اللَّهُ آدَمَ حِینَ لَا سَمَاءٌ مَبْنِیَّةٌ وَ لَا أَرْضٌ مَدْحِیَّةٌ وَ لَا ظُلْمَةٌ وَ لَا نُورٌ وَ لَا شَمْسٌ وَ لَا قَمَرٌ وَ لَا جَنَّةٌ وَ لَا نَار...» یعنی خداوند مرا و علی و فاطمه و حسن و حسین علیهمالسلام را قبل از اینکه آدم را خلق کند، خلق کرد؛ در آن زمان که نه آسمانی برپا بود، نه زمینی گسترده و نه ظلمت و نور و خورشید و ماه و بهشت و ناری بود.
سپس به خلقت نوری هر یک از پنج تن آلعبا اشاره کرد و فرمود «ثُمَّ فَتَقَ نُورَ وَلَدِی الْحَسَنِ وَ خَلَقَ مِنْهُ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ فَالشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ مِنْ نُورِ وَلَدِیَ الْحَسَنِ وَ نُورُ الْحَسَنِ مِنْ نُورِ اللَّهِ وَ الْحَسَنُ أَفْضَلُ مِنَ الشَّمْسِ وَ الْقَمَر.» یعنی «سپس نور فرزندم حسن را شکافت و از آن خورشید و ماه را خلق کرد؛ پس خورشید و ماه از نور فرزندم حسن است و نور او از نور الله است و حسن برتر از خورشید و ماه است.»