علما و مراجع و محققین و پژوهشگران علوم اسلامی
مهر | دین و اندیشه | چهارشنبه، 10 دی 1404 - 12:40
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت:ترویج و آموزش نهجالبلاغه کاری فرهنگی و اقدامی تمدنساز برای جامعه نیازمند تعمیق خرد دینی و اخلاق علوی است
خلاصه خبر
بسم اللّه الرحمن الرحیم
برگزاری نخستین آئین تکریم حافظان کل نهجالبلاغه در این شهر، نشاندهندۀ درک درست از اهمیت تربیت نسل آگاه، توانمند و وفادار به آرمانهای عدالتطلبانه و انسانساز امیرالمؤمنین (علیهالسلام) است.
اینجانب این تلاش صادقانه و برنامهریزی مؤثر را ارج نهاده و از تمامی حافظان نهجالبلاغه، مربیان دلسوز، خانوادههای پشتیبان و مسئولان و دستاندرکاران این حرکت مبارک، صمیمانه قدردانی میکنم و توفیقات روزافزون شما را در مسیر نشر کلام امیر حکمت از خداوند متعال خواستارم.
ملاقات با دوستان
قالَ الامام الجواد(ع ): مُلاقاةُ الاْخوانِ نَشْرَةٌ، وَتَلْقیحٌ لِلْعَقْلِ وَإنْ کانَ نَزْراً قَلیلاً.
امام جواد (ع):ملاقات و دیدار با دوستان و برادران، موجب صفای دل و نورانیّت آن می شود و سبب شکوفایی عقل و درایت خواهد شد، گرچه در مدّت زمانی کوتاه انجام پذیرد. امالی شیخ مفید، ص ۳۲۸ ، ح ۱۳
نیازمندی مؤمن به سه خصلت
قالَ الإمام محمد تقی الجواد(ع): الْمُؤمِنُ یَحْتاجُ إلی ثَلاثِ خِصال: تَوْفیق مِنَ اللهِ عَزَّ وَجَلَّ وَواعِظ مِنْ نَفْسِهِ وَ قَبُول مِمَّنْ یَنْصَحُهُ.
امام جواد (ع):مؤمن در هر حال نیازمند به سه خصلت است: توفیق از طرف خداوند متعال واعظی از درون خود، قبول و پذیرش نصیحت کسی که او را نصیحت کند. بحارالأنوار، ج ۷۲ ، ص ۶۵ ، ح ۳
مهر | دین و اندیشه | یکشنبه، 07 دی 1404 - 17:40
اهواز - آیتالله سید علی شفیعی، مجتهدی ریشهدار در سنت فقاهت و چهرهای ماندگار در تاریخ دینی و اجتماعی خوزستان، پس از دههها تدریس، مجاهدت انقلابی و همراهی با مردم، چشم از جهان فروبست.
خلاصه خبر
دیوارهای مسجد هنوز آیات را به خاطر دارند، محراب هنوز قامت نماز را از بر است اما جای آن نگاه مهربان و آن صدای شمرده که کلمات دین را ساده و صمیمی مینشاند، خالی است.
تولد در خانواده علم و تقوا
پس از طی مقدمات علوم اسلامی در اهواز، استعداد، پشتکار و شوقی سیریناپذیر برای فهم عمیقتر معارف دینی، او را به مسیر حوزه و مراتب عالیتر رهنمون ساخت.
در سن ۲۰ سالگی، آیتالله شفیعی راهی نجف اشرف شد؛ شهری که قرنها کانون فقاهت شیعه بوده و نفس کشیدن در آن، خود درسی بزرگ بهشمار میآید.
وی از محضر بزرگانی چون آیات عظام سید محسن حکیم، سید ابوالقاسم خوئی، امام خمینی (ره)، میرزا باقر زنجانی و دیگر استادان طراز اول بهره برد و در دروس خارج فقه و اصول، به مرتبهای رسید که نبوغ و ژرفاندیشیاش مورد توجه استادان قرار گرفت.
ثمره این سالها، نائلشدن به درجه اجتهاد در ۳۵ سالگی بود؛ اجتهادی مستحکم که با دریافت اجازات متعدد از مراجع بزرگ تقلید، رسمیت یافت و جایگاه علمی او را در شمار مجتهدان صاحبنظر تثبیت کرد.
از سال ۱۳۶۲، تدریس دروس خارج فقه و اصول را آغاز کرد؛ دروسی که بهسرعت به کانونی برای طلاب مستعد، فضلا و حتی اساتید تبدیل شد.
آیتالله شفیعی، استادِ صرفِ درس نبود؛ مربی اندیشه و اخلاق بود و همواره بر پیوند علم با تقوا و مسئولیت اجتماعی تأکید داشت.
آثار او حوزههای متنوعی چون فقه، اصول، اخلاق، تاریخ اسلام و نظام ولایت فقیه را دربرمیگیرد.
مجاهدت انقلابی و مسئولیتهای اجتماعی
او در این مسئولیتها، همواره کوشید عدالت را با رأفت و قانون را با اخلاق همراه سازد.
از دست دادن فرزند دیگرش، مرحوم حجتالاسلام سید محسن شفیعی نیز بر این اندوه افزود، اما قامتش خم نشد؛ چرا که زندگیاش، پیشتر برای چنین امتحانهایی آماده شده بود.
اکنون که مسجد آزادگان، قامت آیتالله سید علی شفیعی را در محراب نمیبیند، مسئولیت بر دوش ما سنگینتر است.
مهر | دین و اندیشه | جمعه، 05 دی 1404 - 08:06
آیتالله سید صدرالدین صدر، نه تنها یک مرجع تقلید صاحبنام و فقیهی چیرهدست،بلکه استوانه ثباتی بود که در یکی از بحرانیترین دورانهای تاریخ روحانیت ایران،نقش کلیدی در حفظ میراث تشیع ایفا کرد.
خلاصه خبر
پدرش، آیتالله سید اسماعیل صدر، از مراجع بزرگ و نامدار کاظمین و سامرا بود که در پارسایی و زهد شهرتی فراوان داشت.
با هجرت پدر به کربلا و سپس نجف، سید صدرالدین نیز راهی این حوزههای سترگ شد تا از محضر استوانههای فقاهت کسب فیض کند.
او در نجف و کربلا، خوشهچین دانش بزرگانی چون آخوند ملأ محمدکاظم خراسانی، میرزا حسین نائینی، سید محمدکاظم طباطبایی یزدی (صاحب عروه) و آقا ضیاالدین عراقی شد.
هجرت به ایران؛ از مشهد تا دعوت شیخ مؤسس
بار اول در سال ۱۲۹۲ شمسی به مشهد مقدس عزیمت کرد و حدود شش سال در جوار بارگاه رضوی به تدریس و ارشاد پرداخت.
پس از مدتی اقامت در مشهد و بازگشت کوتاهی به عراق برای پرستاری از پدر، نقطه عطف زندگی ایشان با دعوت تاریخی حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، مؤسس حوزه علمیه قم، رقم خورد.
دوران مراجع ثلاث و حفظ میراث حوزه
پس از رحلت آیتالله حائری، حوزه علمیه قم با بحرانی جدی مواجه شد.
او حتی در دوران عسرت مالی حوزه، با توکل و توسلی که در خاطرات شاگردانش به کرامت راه برده است، حقوق و شهریه طلاب را تأمین میکرد تا شعله دانش در قم خاموش نشود.
شاید برجستهترین فراز زندگی آیتالله صدر، برخورد ایشان با ورود آیتالله بروجردی به قم باشد.
پس از استقرار آیتالله بروجردی در قم، آیت الله سید صدرالدین صدر در حرکتی که تاریخ حوزههای علمیه کمتر به خود دیده است، محل نماز جماعت خود در صحن بزرگ حرم حضرت معصومه (س) را به ایشان واگذار کرد و خود به تدریس و عبادت در گوشهای دنج بسنده نمود.
اندیشههای علمی و آثار ماندگار
امام موسی صدر
او پدرِ بزرگوار امام موسی صدر (رهبر شیعیان لبنان)، آیتالله سید رضا صدر و خانم سیده رباب صدر بود؛ فرزندانی که هر یک به نوبه خود، مشعلدار اندیشههای اصلاحی و انقلابی پدر شدند و نام خاندان صدر را در جهان اسلام جاودانه ساختند.
آیت الله سید رضا صدر
رحلت ایشان شهر قم را در اندوهی عمیق فرو برد و تشییع جنازه بیسابقهای برای ایشان برگزار شد.
آیتالله بروجردی بر پیکر ایشان نماز گذارد و بدن پاکش در جوار مرقد استادش، حاج شیخ عبدالکریم حائری در حرم مطهر حضرت معصومه (س) به خاک سپرده شد.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ
تَبَارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ وَهُوَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ﴿١﴾
به نام خدا که رحمتش بیاندازه است و مهربانیاش همیشگی
همیشه سودمند و با برکت است آنکه فرمانروایی [همه هستی] به دست اوست و او بر هر کاری تواناست. (۱)
2
الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ۚ وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ ﴿٢﴾
آنکه مرگ و زندگی را آفرید تا شما را بیازماید که کدامتان نیکوکارترید، و او توانای شکست ناپذیر و بسیار آمرزنده است. (۲)
3
الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ طِبَاقًا ۖ مَا تَرَىٰ فِي خَلْقِ الرَّحْمَٰنِ مِنْ تَفَاوُتٍ ۖ فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَرَىٰ مِنْ فُطُورٍ ﴿٣﴾
آنکه هفت آسمان را بر فراز یکدیگر آفرید. در آفرینش [خدای] رحمان، خلل و نابسامانی و ناهمگونی نمی بینی، پس بار دیگر بنگر آیا هیچ خلل و نابسامانی و ناهمگونی می بینی؟ (۳)
4
ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ كَرَّتَيْنِ يَنْقَلِبْ إِلَيْكَ الْبَصَرُ خَاسِئًا وَهُوَ حَسِيرٌ ﴿٤﴾
سپس بار دیگر بنگر تا دیده ات در حالی که خسته و کم سو شده [و از یافتن خلل، نابسامانی و ناهمگونی فرو مانده] و درمانده گشته است، به سویت باز گردد. (۴)
5
وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاءَ الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِلشَّيَاطِينِ ۖ وَأَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابَ السَّعِيرِ ﴿٥﴾
همانا ما آسمان دنیا را با چراغ هایی آراستیم و آنها را تیرهایی برای راندن شیطان ها قرار دادیم، و برای آنان [در آخرت] آتشی افروخته، آماده کرده ایم؛ (۵)
6
وَلِلَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ ۖ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ﴿٦﴾
و برای کسانی که به پروردگارشان کافر شدند، عذاب دوزخ است و بد بازگشت گاهی است. (۶)
مهر | دین و اندیشه | جمعه، 28 آذر 1404 - 19:52
چهلمین دفتر از «شبهای فرهنگ» که به همت اکبر نبوی، نویسنده و پژوهشگر برجسته حوزه فرهنگ و هنر برگزار میشود به دیدار با منوچهر صدوقی سها استاد و پژوهشگر حکمت و عرفان اسلامی اختصاص پیدا کرد.
خلاصه خبر
به گزارش خبرگزاری مهر، چهلمین دفتر از «شبهای فرهنگ» که به همت اکبر نبوی، نویسنده و پژوهشگر برجسته حوزه فرهنگ و هنر برگزار میشود به دیدار با منوچهر صدوقی سها استاد و پژوهشگر حکمت و عرفان اسلامی اختصاص پیدا کرد.
در ابتدای این جلسه پس از خیر مقدم اکبر نبوی به حاضران، غلامرضا اعوانی، استاد فلسفه و رئیس سابق مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران طی سخنانی گفت: حضور در این مجلس برای بنده موجب مسرت و افتخار است.
رئیس سابق مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران تصریح کرد: یکی از خدمات مهم استاد صدوقی سها، ثبت تاریخ زنده حکمت در ایران است.
وی افزود: به یاد دارم که استاد روزی با شگفتی از حضور نسل جوان در این دروس سخن گفته و اظهار نمودند که گمان میکردند نسل آخرِ حاملان این معارف باشند.
وی ادامه داد: حکمت متعالیه ملاصدرا پس از قرنها بهتدریج به محور آموزش فلسفه بدل شد و توانست در کنار عرفان نظری و حکمت مشاء، جایگاهی استوار پیدا کند.
در پایان، منوچهر صدوقی سها به ایراد سخن پرداخت و گفت: یکی از دلایل ماندگاری فلسفه در ایران، پیشینه حکمت و عرفان در ایران پیش از اسلام است.
برخلاف تبلیغاتی که در دورهای رواج داشت و همه چیز را به ایران باستان تقلیل میداد یا بالعکس، حقیقت آن است که هم فلسفه و هم عرفان در ایران پیش از اسلام وجود داشته و همین زمینه تاریخی سبب شده است که فلسفه در ایران اسلامی استمرار یابد.
برخلاف این تلقی رایج که فلسفه اسلامی را صرفاً ترجمهای از فلسفه یونانی میداند، باید گفت فلسفه اسلامی دستگاهی مستقل و متمایز است.
لذا ابنسینا صرفاً اندیشه ارسطو را تکرار نکرد؛ فلسفه یونانی در اسلام دگرگون شد و به نظامی تازه بدل گشت.
ظلم بزرگی است اگر بگوییم فلسفه اسلامی همان فلسفه یونانی است که فقط جهت نوشتن آن تغییر کرده است.
این پژوهشگر حکمت و عرفان اسلامی افزود: برخلاف این ادعا که فلسفه دینی ممکن نیست، باید گفت معارف قرآن و احادیث خود واجد بنیانهای عقلیاند.
نتیجه آنکه؛ فلسفه، اسلام و ایران در تاریخی زنده به هم پیوستهاند و این پیوند همچنان باید پاس داشته شود.
مهر | فرهنگی و هنری | شنبه، 29 آذر 1404 - 16:30
نویسنده آثار نوجوان در کتاب جدید خود به سراغ سید ابوالحسن اصفهانی رفته و زندگی او را برای بزرگسالان نوشته است.
خلاصه خبر
«نشسته در دهلیز» داستان زندگی سید ابوالحسن اصفهانی از فقها و مراجع مهم شیعیان و یکی از شاگردان خاص مرحوم آخوند خراسانی است.
در اهمیت این مرجع بزرگ و پرداختن به زندگینامه او میتوان به نقش بیبدیل و تاثیرگذار وی دست کم در دو برهه حساس سیاسی نظیر مشروطه و تبعید علما از عراق به ایران اشاره کرد.
سید ابوالحسن اصفهانی به همراه همفکران خود با تصمیمگیریهای بهموقع توانستند نقش مهمی در تاریخ ایران و عراق و حتی دنیای اسلام ایفا کنند.
این مرجع بزرگ که متولد روستای مدیسه از توابع اصفهان است در نوجوانی به اصفهان و سپس در جوانی به نجف اشرف هجرت نمود که این مهاجرت تا پایان زندگی پرثمر او ادامه داشت.
بازاریان تهران و قم هر ماه وجوهات شرعیشان را به عراق میفرستادند و سید علاوهبر پول نان و شهریه، گاهی پول بیشتری به طلبهها میداد تا بتوانند روزهای زیارتی دست زن و بچهشان را بگیرند و به زیارت کربلا و سامرا بروند.
ایادی رضاشاه تمام تلاششان را میکردند تا راه رسیدن وجوهات به نجف را ببندند.
برگزاری نشست علمی بررسی و نقد الهیات رهایی
مهر | دین و اندیشه | جمعه، 28 آذر 1404 - 14:29
نشست علمی بررسی و نقد الهیات رهایی بخش به همت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار میشود.
به گزارش خبرنگار مهر، نشست علمی بررسی و نقد الهیات رهایی بخش به همت پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار میشود.
در این نشست که به مناسبت هفته پژوهش برگزار خواهد شد محمدرضا برته و نعیمه پورمحمدی به ارائه نظر پرداخته و دبیر علمی آن محمد کاشی زاده است.
زمان برگزاری شنبه ۲۹ آذرماه ۱۴۰۴، ساعت ۱۸:۳۰
در قم، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی است.
علاقمندان میتوانند با حضور مجازی از طریق لینک skyroom.online/ch/iict/naghd نیز در این نشست شرکت کنند.
مهر | دین و اندیشه | چهارشنبه، 26 آذر 1404 - 11:40
آیتالله جوادی آملی با بیان اینکه کسی که اختلاس میکند یا مرتکب خلافی میشود، عقل خود را داده و مال حرام و گناه گرفته است،گفت:کتاب کامل نهجالبلاغه، باید درس رسمی حوزه باشد.
خلاصه خبر
«إِنَّمَا الْمَرْءُ فِی الدُّنْیَا غَرَضٌ تَنْتَضِلُ فِیهِ الْمَنَایَا وَ نَهْبٌ تُبَادِرُهُ الْمَصَائِبُ، وَ مَعَ کُلِّ جُرْعَةٍ شَرَقٌ وَ فِی کُلِّ أَکْلَةٍ غَصَصٌ؛ وَ لَا یَنَالُ الْعَبْدُ نِعْمَةً إِلَّا بِفِرَاقِ أُخْرَی، وَ لَا یَسْتَقْبِلُ یَوْماً مِنْ عُمُرِهِ إِلَّا بِفِرَاقٍ آخَرَ مِنْ أَجَلِهِ؛ فَنَحْنُ أَعْوَانُ الْمَنُونِ وَ أَنْفُسُنَا نَصْبُ الْحُتُوفِ، فَمِنْ أَیْنَ نَرْجُو الْبَقَاءَ؛ وَ هَذَا اللَّیْلُ وَ النَّهَارُ لَمْ یَرْفَعَا مِنْ شَیْءٍ شَرَفاً إِلَّا أَسْرَعَا الْکَرَّةَ فِی هَدْمِ مَا بَنَیَا وَ تَفْرِیقِ مَا جَمَعَا».
البته همیشه ضرر هم همراه انسان است، زیرا انسان گرانبهاترین سرمایه خود یعنی عمرش را میدهد تا متاعی از دنیا به دست آورد.
این مفسر قرآن و نهجالبلاغه افزود: طبق سوره تغابن، بسیاری از انسانها مغبون هستند و غبن آنها در قیامت آشکار میشود، زیرا ظرف تجارت دنیا است و نتیجه این تجارت در قیامت نمایان خواهد شد.
غبن دائمی انسان در دنیا
اگر دنیا چیزی به انسان بدهد، خوردن آن همراه با غصه است؛ زیرا غصه چیزی است که هرگز از یاد انسان نمیرود و هرگاه به یاد آن میافتد، اندوهگین میشود؛ چنانکه در نهجالبلاغه آمده است: «وَ فِی کُلِّ أَکْلَةٍ غَصَصٌ».
«وَ نَحْنُ أَعْوَانُ الْمَوْتِ»؛ یعنی بیماریها و آسیبهای انسان نیز خود، یاریدهنده مرگ هستند و حوادث پیدرپی یکی پس از دیگری به سراغ انسان میآیند تا هر کدام بخشی از عمر او را بگیرند.