ما در فرهنگی زندگی میکنیم که جوانمردی موضوعیت داشته و اهل فتوت مردمانی در حرفههای مختلف هستند که با تبعیت از بزرگان دین و اولیای الهی که دین و دنیا را به هم پیوند میدادند.
خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، طاهره طهرانی: در فتوت نامه سلطانی آمده است: سیرت و طریقت جوانمردان آن است که مصطفی صلیالله با علی علیهالسلام گفت: یا علی!
جوانمرد راستگو بُود، وفادار و امانت گذار و رحیم دل، درویشدار و پر عطا و مهمان نواز و نیکوکار و شرمگین.
تصاویر بسیاری در روزهای اخیر، از آغاز تهاجم دشمن صهیونیستی و آمریکایی به کشور ارسال شده و بارها دیده شده که یک نانوا، روی شیشهاش کاغذی چسبانده که نان برای مردم آسیب دیده از جنگ یا نیروهای نظامی و مدافعان کشور و امنیت بدون صف یا رایگان است، پیکهای موتوری که روی جعبه پشت موتورشان برای خدمت رسانی به مردم حتی به رایگان اعلام آمادگی کردهاند.
این را بگذاریم کنار پزشکان و پرستاران و کادر درمان و مأموران هلال احمر و آتشنشانان و رفتگران و باغبانان و غسالان و ورزشکاران و هنرمندان و...
همه صنوفی که از جان مایه میگذارند در خدمت رسانی در روزهای سخت.
آنطور که در خبرها آمده بود، شهرداری تهران از استادکاران و رانندگان برای مقابله با شرایط اضطراری دعوت به همکاری کرده است:
«قرارگاه مردمی خدمات شهری شهرداری تهران در فراخوانی از گروهها و فعالان فردی جهادی و مردمی دارای تخصص در مواجهه با مخاطرات ناشی از تهاجم دشمن، برای پیوستن به پویش خادمان شهر دعوت به عمل آورد.
در این فراخوان به صورت ویژه از شیشه بران و نصابان شیشه، رانندگان ماشین آلات سنگین و سبک، و همچنین متخصصان فنی شامل جوشکاران، تکنسین های برق، لوله کش ها، تاسیسات کاران و سایر تخصصهای مرتبط دعوت به همکاری شده است.»
این نعمت الهی جای شکر بسیار دارد که همیشه در این سرزمین، که روزهای سخت کم نداشته در تاریخ طولانیاش، دستهای بسیاری برای یاری به سوی هموطن دراز بوده است، این یاری و جوانمردی آیین و ریشه دارد در این خاک و ریشه های آن را در دوران ساسانی و بعدها در فرهنگ عیاران و اهل فتوت میتوان دید؛ همچنین در پیوندی عمیق با امیرالمومنین علیبنابیطالب.
این نقل نیز از فتوت نامه سلطانی است که:
...
و در خبر است که رسول صلیاللهعلیه، نشسته سائلی برخاست و سئوال کرد، رسول صلیاللهعلیه روی سوی یاران کرد گفت: با وی جوانمردی کنید!
علی علیه السلام برخاست و رفت چون باز آمد یک دینار داشت و پنج درم و یک قرص طعام.
رسول صلی الله علیه گفت: یا علی!
این چه حال است؟
گفت یا رسول الله، چون سائل سوال کرد بر دلم بگذشت که او را قرصی دهم، باز در دلم آمد که پنج درم به وی دهم، باز به خاطرم بگذشت که یک دینار به وی دهم، اکنون روا نداشتم که آنچه به خاطرم فراز آمد و بر دلم بگذشت نکنم.
رسول صلی الله علیه گفت لا فتی الا علی!
جوانمرد نیست مگر علی!
با وجود فراوانی تعاریف و نظرات در این باره، مطالعه آنها نشان میدهد که فتوت از آغاز پیدایش خود به عنوان طریقه ای از تصوف شکل گرفته و توصیف صوفیان بزرگ اغلب همراه با نیکوترین طریق فتوت بوده است.
همانگونه که صوفیان برای خرقه و مرقع خود سند داشتند، جوانمردان نیز برای فتوت و شعار خود اسنادی ایجاد کردند که همگی بدون استثنا حاکی از آن است که ریشه و مبدا عملی فتوت از سیرت و رفتار حضرت امام علی بن ابیطالب (ع) گرفته شده است.
ما در فرهنگی زندگی می کنید که جوانمردی موضوعیت دارد، که اهل فتوت مردمانی هستند در حرفههای مختلف، از آنها که آب به دست مردم می دهند و سقایی میکردهاند و حیات بخشان میگفتندشان، و خود را تابع امیرالمومنین و سلمان فارسی و حضرت عباسبنعلی میدانستهاند، چنانچه سعدی را هم از سقایان قلمداد میکنند.
آن ها که در راهها به مردم کمک میکردهاند، آنها که خدمات شهری ارائه میدادهاند، کاسبان و قصابان و بازرگانان و مداحان و قصه خوانان و...
اهالی حرفههای مختلف هر کدام از این ها فتوت نامه ای و مرامنامه ای داشتند که بر اساس آن از بزرگان دین و اولیای الهی، از نوح و ابراهیم گرفته تا عرفای وقت تبعیت میکرده و دین و دنیا را به هم پیوند می دادند.
بیدلیل نیست که ایرانیان در طول تاریخ شهره بودند به وفاداری و جوانمردی.
در سراسر این سرزمین بزرگ، در هر شهر و هر گوشه نام و نشان و اثری از جوانمردان بعضاً گمنامی یافت میشود که با حضور آنان روزگار به مهر میگردد و نه فقط ایران، دنیا جای بهتری برای زندگی خواهد شد.